Ο επικίνδυνος κόμβος στη συμβολή της Περιμετρικής με τη Λ. Τριποτάμου — εκεί όπου ανοίγουν οι δρόμοι για Χώρα, Στενή και Κιόνια.
Κάθε φορά που τον περνάς, είναι σαν να παίζεις «κορώνα-γράμματα». Ο κόμβος Περιμετρικής–Λ. Τριποτάμου — εκεί όπου ο περιφερειακός συναντά ουσιαστικά όλες τις κατευθύνσεις του νησιού: προς Χώρα, Στενή, Κιόνια και τα χωριά της ενδοχώρας — είναι, εδώ και χρόνια, ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία του οδικού δικτύου της Τήνου. Δεκάδες οδηγοί τον διασχίζουν καθημερινά «κάνοντας τον σταυρό τους»· το ρίσκο είναι στο κόκκινο και η αίσθηση ασφάλειας, ουσιαστικά ανύπαρκτη. Και το ερώτημα που ακούγεται όλο και πιο συχνά είναι ένα: πρέπει να θρηνήσουμε θύμα για να γίνει επιτέλους κάτι;
Η φράση που έμεινε στην ιστορία μετά την τραγωδία των Τεμπών — σύμβολο των χρόνιων αδυναμιών ενός κράτους που αφήνει την ασφάλεια στην τύχη. Στον κόμβο του Τριποτάμου τη ζούμε στην κυριολεξία κάθε μέρα: τυφλά σημεία παντού, ορατότητα σχεδόν μηδενική, ο καθένας περνά «στα τυφλά» ελπίζοντας να μην έρθει εκείνη τη στιγμή άλλο όχημα. Δεν χρειάζεται να θρηνήσουμε για να καταλάβουμε το προφανές.
🛑 Ένας κόμβος-«παγίδα»
Όποιος έχει περάσει από εκεί το ξέρει: πολλοί δρόμοι που συναντιούνται σε μια ασαφή, πλατιά επιφάνεια, με κακή γεωμετρία, προβληματική ορατότητα — ειδικά για επισκέπτες που δεν γνωρίζουν την περιοχή. Πινακίδες STOP που προσπερνιούνται, ένα νησιδάκι στη μέση που μπερδεύει αντί να βοηθάει, και οχήματα που έρχονται από διαφορετικές κατευθύνσεις με ταχύτητα.
Πιο συγκεκριμένα, τέσσερα είναι τα βασικά σχεδιαστικά και κυκλοφοριακά προβλήματα:
1. «Τυφλή» κατωφέρεια & έλλειψη ορατότητας. Η προσέγγιση από τα χωριά γίνεται με έντονη κατωφέρεια· ο οδηγός που κατεβαίνει δεν βλέπει έγκαιρα ποιος ήδη κινείται στη διασταύρωση — αυξάνοντας κατακόρυφα τον κίνδυνο πλευρικών συγκρούσεων.
2. Ανεπαρκείς ακτίνες στροφής για βαρέα οχήματα. Λεωφορεία και μεγάλα φορτηγά, για να «πάρουν» τη στροφή, αναγκάζονται να μπαίνουν στο αντίθετο ρεύμα ή να ακινητοποιούνται, μπλοκάροντας στιγμιαία ολόκληρη τη διασταύρωση.
3. Σύγχυση προτεραιότητας. Η ελλιπής οριζόντια σήμανση (διαγραμμίσεις) αφήνει τους οδηγούς —ειδικά τους επισκέπτες το καλοκαίρι— να «μαντεύουν» ποιος έχει προτεραιότητα: άλλοι κόβουν απότομα ταχύτητα, άλλοι την παραβιάζουν.
4. Το καλοκαιρινό «κυκλοφοριακό σοκ». Τον χειμώνα λειτουργεί υποτυπωδώς· το καλοκαίρι «καταρρέει», όταν συναντιούνται όσοι επιστρέφουν μαζικά από τις παραλίες με τα τουριστικά λεωφορεία και τον φόρτο του λιμανιού. Κι όμως, οι υποδομές σε ένα νησί οφείλουν να σχεδιάζονται με βάση τη μέγιστη αιχμή.
Υπάρχει πινακίδα STOP — αλλά λόγω της κακής γεωμετρίας και της περιορισμένης ορατότητας είναι πρακτικά αδύνατο να δεις αν έρχεται όχημα. Κανονικά στο STOP σταματάς και κοιτάς δεξιά-αριστερά· εδώ, ακόμη κι αν κοιτάξεις, δεν βλέπεις. Ένα STOP χωρίς ορατότητα… απλώς δεν προστατεύει.
❓ Ερωτήματα για τον σχεδιασμό
Σύμφωνα με ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες, ο κόμβος είχε στην αρχική μελέτη διαφορετική γεωμετρία από αυτή που τελικά κατασκευάστηκε. Έπειτα από παρεμβάσεις, ο δρόμος φέρεται να διαμορφώθηκε αλλιώς ώστε να «ενώνει» διαφορετικά με τη Λεωφόρο Τριποτάμου — και, το κρισιμότερο, δεν φαίνεται να εφαρμόστηκαν τα υψομετρικά (οι κλίσεις) της μελέτης. Αν αυτό αληθεύει, εξηγεί από μόνο του πολλά από τα προβλήματα ορατότητας και ασφάλειας. Και γεννά εύλογα ερωτήματα: αν όντως αληθεύει, δεν μιλάμε για λεπτομέρεια αλλά για σοβαρότατη ευθύνη — Γιατί παραβιάστηκε η μελέτη; Ποιος το αποφάσισε; Και ποιος θα λογοδοτήσει;
Σύμφωνα με ανεπιβεβαίωτες δημοσιογραφικές πληροφορίες, κατά το στάδιο της κατασκευής του, ο κόμβος διαμορφώθηκε με γνώμονα τη μείωση της υψομετρικής διαφοράς με τη Λεωφόρο Τριποτάμου —κι όχι την εγκεκριμένη μελέτη— ώστε να εξυπηρετηθεί η διέλευση των νταλικών από τον περιμετρικό προς τη Λεωφόρο Τριποτάμου. Όμως οι απότομες κλίσεις και κατωφέρειες (της Λεωφόρου Τριποτάμου) καθιστούν στην πράξη τον δρόμο ακατάλληλο για βαρέα οχήματα — και τα φορτηγά τελικά προτιμούν τον παλιό δρόμο, καλύτερου σχεδιασμού, με ηπιότερες κλίσεις. Δηλαδή η παρέμβαση μοιάζει να μην εξυπηρέτησε ούτε καν τον σκοπό για τον οποίο φέρεται να έγινε.
🚦 Ακόμη και οι προειδοποιητικοί φανοί… σβηστοί
Χαρακτηριστικό είναι ότι οι ίδιες οι αρχές αναγνώρισαν εξαρχής την επικινδυνότητα: όταν ολοκληρωνόταν ο δρόμος, μέσα στον προβληματισμό εκείνης της εποχής έπεσαν διάφορες προτάσεις — ακόμη και για φωτεινούς σηματοδότες ρύθμισης της κυκλοφορίας (κόκκινο/πράσινο) — με αναγνώριση της σοβαρότητας. Τελικά, όμως, τοποθετήθηκαν μόνο πορτοκαλί φανοί κινδύνου που αναβοσβήνουν. Μάλιστα, οι ανησυχίες είχαν εκφραστεί ακόμη και πριν την παράδοση του έργου. Και σήμερα; Ο ένας φανός έχει πέσει και ο άλλος δεν λειτουργεί — ακόμη και το ελάχιστο μέτρο ασφαλείας που υπήρχε, έχει στην πράξη εγκαταλειφθεί.
🎓 Ο ««Παράδειγμα προς αποφυγήν» στο Πολυτεχνείο»
Εδώ και χρόνια ακούγεται —και πολλοί το αναφέρουν με βεβαιότητα— ότι ο κόμβος διδάσκεται στους φοιτητές συγκοινωνιολόγους μηχανικούς (Πολυτεχνείο) ως κλασικό παράδειγμα προς αποφυγήν, στο κεφάλαιο των προτεραιοτήτων/σχεδιασμού κόμβων. Μάλιστα, σύμφωνα με μαρτυρίες, σε διαφάνειες μαθήματος προβλήθηκε φωτογραφία του κόμβου «με σταγόνες αίμα», ως εικόνα-σοκ για το τι πρέπει να αποφεύγεται. Αν ισχύει, λέει τα πάντα για το πόσο επικίνδυνο θεωρείται — ακόμη και στην ακαδημαϊκή κοινότητα.
🏛️ Ποιος έχει την ευθύνη
Ο δρόμος είναι η Περιμετρική Οδός Τήνου — ο γνωστός τοπικά «περιφερειακός» — στο σημείο που τέμνεται με τη Λεωφόρο Τριποτάμου· κατασκευάστηκε επί Νομαρχίας Κυκλάδων, με την επίβλεψη της τότε Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών της Νομαρχίας. Σήμερα υπάγεται στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου και, ειδικότερα, στην Περιφερειακή Ενότητα Τήνου (Διεύθυνση Τεχνικών Έργων Κυκλάδων). Αυτό που χρειάζεται είναι η στοιχειώδης, αυτονόητη μέριμνα για ένα σημείο που όλοι αναγνωρίζουν ως επικίνδυνο.
Στη μέση του κόμβου υπάρχει ένα νησιδάκι που, αντί να βοηθά, συχνά μπερδεύει τους οδηγούς — και κυρίως στενεύει επικίνδυνα το ρεύμα προς τα Κιόνια. Οι σπασμένες μαρμάρινες πλάκες του μαρτυρούν τα αμάξια που έχουν προσκρούσει πάνω στη νησίδα.
Κανονικός σηματοδότης (κόκκινο–πράσινο) δεν μπήκε ποτέ. Από την αρχή υπήρχε προβληματισμός για το πώς θα διασχίζει κανείς έναν κόμβο με σχεδόν μηδενική ορατότητα· ακούστηκαν διάφορες προτάσεις, μέχρι και για κανονικά φανάρια. Τελικά τοποθετήθηκαν φανάρια προειδοποίησης με αναλάμπον πορτοκαλί, που λειτούργησαν για κάποια χρόνια. Σήμερα, όπως δείχνουν και οι φωτογραφίες, το ένα έχει πέσει και το άλλο δεν δουλεύει — πρακτικά, κανένα από τα δύο. Λύσεις υπάρχουν: από τη δημιουργία κυκλικού κόμβου (roundabout), ώστε η κυκλοφορία να επιβραδύνει και να διαπλέκεται με ασφάλεια, μέχρι μια ουσιαστική τεχνική παρέμβαση που θα αποκαταστήσει τη γεωμετρία και την κλίση του κόμβου, ώστε να γίνει επιτέλους ασφαλής.
📣 Τι θα μπορούσε να γίνει — πριν να είναι αργά
• Επανασχεδιασμό του κόμβου με σωστή γεωμετρία — η πιο ώριμη λύση είναι ένας σύγχρονος κυκλικός κόμβος (roundabout), που εξομαλύνει ταχύτητες και προτεραιότητες.
• Καθαρή, έντονη σήμανση και διαγράμμιση που να μη σβήνει.
• Επαρκή φωτισμό για τις νυχτερινές ώρες.
• Μείωση ταχύτητας με κατάλληλα μέτρα στις προσβάσεις.
• Άμεση παρέμβαση πριν την αιχμή του καλοκαιριού.
📍 Γιατί μας αφορά όλους
Δεν είναι «ένας δρόμος ακόμα». Είναι το σημείο απ’ όπου περνά καθημερινά μεγάλο μέρος της Τήνου — κάτοικοι, εργαζόμενοι, παιδιά, επισκέπτες. Η πρόληψη κοστίζει ελάχιστα· μια ανθρώπινη ζωή, τα πάντα. Ας μη χρειαστεί ένα μοιραίο ατύχημα για να ασχοληθούμε με κάτι που ξέρουμε χρόνια.
Άρθρο ευαισθητοποίησης της σύνταξης του Tinos Live TV, με αφορμή τη διαχρονική ανησυχία της τοπικής κοινωνίας για τον κόμβο του Τριποτάμου.
