Χιλιόμετρα στηθαίων ασφαλείας —οι γνωστές «μπάρες»— τοποθετήθηκαν φέτος σε δρόμους σε όλη την Τήνο. Η προσπάθεια και τα χρήματα υπάρχουν, και ο σκοπός είναι σωστός: λιγότερα τροχαία, περισσότερη ασφάλεια στο δύσκολο, ορεινό οδικό μας δίκτυο. Το ερώτημα που θέτει η επιτόπια καταγραφή του Tinos Live TV δεν είναι, λοιπόν, «αν» έγιναν έργα — αλλά «με ποιο σχέδιο»: γιατί, δίπλα στα χιλιόμετρα νέων μπαρών, αποδεδειγμένα επικίνδυνα σημεία μένουν ασυντήρητα ή ακάλυπτα.
Άκρες που θέλουν προσοχή
Ένα στηθαίο δεν είναι απλώς μια λαμαρίνα. Για να προστατεύει, πρέπει να έχει σωστή απόληξη — άκρη «χωμένη» στο έδαφος ή ειδικό απορροφητικό τερματικό — ώστε σε μια πρόσκρουση να μη διαπερνά το όχημα. Σε αρκετά σημεία της Τήνου, αντίθετα, οι μπάρες σταματούν απότομα, με την άκρη τους εκτεθειμένη προς τον δρόμο. Μια τέτοια απόληξη, σε ενδεχόμενη σύγκρουση, μπορεί αντί να συγκρατήσει, να αποτελέσει η ίδια κίνδυνο. Δεν πρόκειται για θεωρητικό ζήτημα: μια κομμένη ή κακή απόληξη μπορεί να διαπεράσει το ίδιο το αυτοκίνητο, με τραγικές συνέπειες — κάτι που έχει στοιχίσει ζωές σε δυστυχήματα στη χώρα μας.
Κομμένα στηθαία και επικίνδυνα κενά
Σε αρκετά σημεία τα στηθαία εμφανίζονται κομμένα, με κενά και εκτεθειμένες, κοφτερές άκρες — συχνά εκεί όπου μπροστά τους βρίσκονται είσοδοι χωραφιών ή αγροτικών δρόμων. Ανεξάρτητα από το πώς και γιατί δημιουργήθηκαν, το αποτέλεσμα είναι κοινό: νέα σημεία επικινδυνότητας πάνω στον δρόμο — ένα φαινόμενο που, όπως διαπιστώνουμε, ολοένα πληθαίνει. Κι εδώ αναδεικνύεται το ουσιαστικό ερώτημα του σχεδιασμού — αν είχε προβλεφθεί εξαρχής η πρόσβαση στις παρόδιες ιδιοκτησίες, με παράλληλες διεξόδους ή επαρκή ανοίγματα, τέτοιες καταστάσεις ίσως να μην είχαν καν προκύψει.
Ζώνη εκτόνωσης: μια έννοια που συχνά αγνοείται
Σε σειρά σημείων οι μπάρες τοποθετήθηκαν πολύ κοντά στο όριο του οδοστρώματος. Κι εδώ χρειάζεται μια διευκρίνιση, γιατί το θέμα είναι πιο τεχνικό απ’ όσο φαίνεται. Στην ορολογία της οδικής ασφάλειας, ο απαραίτητος «χώρος» γύρω από ένα στηθαίο δεν είναι ένας, αλλά δύο:
• Η Ελεύθερη Ζώνη (Clear Zone), μπροστά από το στηθαίο: η ομαλή λωρίδα από την άκρη του δρόμου μέχρι τη μπάρα, που δίνει σε ένα όχημα που ξέφυγε την ευκαιρία να επανέλθει. Πρέπει να είναι ομαλή, χωρίς απότομα αναχώματα που θα ανέτρεπαν το αυτοκίνητο πριν καν αγγίξει το στηθαίο.
• Το Λειτουργικό Πλάτος (Working Width), πίσω από το στηθαίο: ο χώρος που χρειάζεται το ίδιο το στηθαίο για να «δουλέψει» — να λυγίσει και να απορροφήσει την ενέργεια. Κατά το ευρωπαϊκό πρότυπο EN 1317 κατηγοριοποιείται (W1 έως W8) και μπορεί να φτάνει και αρκετά μέτρα. Αν πίσω από τη μπάρα υπάρχει αμέσως σκληρό εμπόδιο ή γκρεμός, το στηθαίο δεν προλαβαίνει να παραμορφωθεί σωστά.
Κι εδώ είναι το κρίσιμο για την Τήνο: όταν ένα στηθαίο μπαίνει στο χείλος του γκρεμού, χωρίς επαρκές λειτουργικό πλάτος και χωρίς ισχυρή αγκύρωση, τότε ακόμη κι αν «πιάσει» το όχημα, μπορεί να λυγίσει τόσο ώστε οι ρόδες να βρεθούν στο κενό — πόσο μάλλον όταν το στηθαίο είναι ήδη κομμένο ή αδυναμισμένο.
Το ζήτημα είναι η προτεραιότητα
Εδώ βρίσκεται η ουσία — και δύο σημεία τα λένε όλα. Το πρώτο, στη Λεωφόρο Τριποτάμου: σε απότομη κατωφέρεια (κλίση της τάξης του 10%, όπως προειδοποιεί και η πινακίδα) και κλειστή στροφή — ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία του δρόμου, με γνωστό ιστορικό επικινδυνότητας. Το σημείο μπορεί να το δει ο καθένας και στο Google Street View, μέσα από τις παλαιότερες λήψεις, όπου φαίνεται πόσον καιρό διατηρείται έτσι. Μάλιστα, ακόμη και σε λήψεις του 2014 το στηθαίο εμφανίζεται κομμένο στο σημείο —προφανώς για να ανοίξει δίοδος— εικόνα που, με βάση τα διαθέσιμα στιγμιότυπα, κρατά περισσότερο από μια δεκαετία. Κι όμως, ένα κομμένο, αποδυναμωμένο στηθαίο παύει να προστατεύει. Στις παλαιότερες λήψεις του Google Street View το στηθαίο εμφανίζεται ήδη κομμένο, με άνοιγμα στο σημείο. Αργότερα, τροχαίο «πήρε» αρκετά μέτρα από το στηθαίο, με το όχημα να καταλήγει στο πρανές. Και το πιο ανησυχητικό: σε διαδοχικές λήψεις των επόμενων ετών (ενδεικτικά 2022 και 2024) το σημείο παραμένει ουσιαστικά ίδιο — χωρίς αποκατάσταση επί σειρά ετών. Και εδώ μπαίνει το εύλογο ερώτημα: αφού ήταν ήδη κομμένο και αποδυναμωμένο, μπόρεσε άραγε να κάνει τη δουλειά του και να συγκρατήσει το όχημα, ή είχε ήδη χάσει μεγάλο μέρος από τη λειτουργία του; Σε ένα σημείο με τέτοιο ιστορικό επικινδυνότητας, το ερώτημα της συντήρησης παραμένει αναπάντητο εδώ και χρόνια.
Το δεύτερο, στην επαρχιακή οδό Τήνου–Πανόρμου, στο ύψος της Καρδιανής: το στηθαίο σπασμένο και κρεμασμένο στον γκρεμό, με το ίδιο το τσαλακωμένο μέταλλο να μαρτυρά πρόσκρουση. Δύο αποδεδειγμένα κρίσιμα σημεία που έμειναν πίσω — τη στιγμή που μπήκαν χιλιόμετρα μπάρες αλλού.
Για να πιάσουν τόπο τα έργα — μερικά καλόπιστα ερωτήματα
Χρήματα δαπανώνται και υποδομές φτιάχνονται — και αυτό είναι καθαρά θετικό. Η καταγραφή μας δεν αναζητά ευθύνες σε πρόσωπα ή υπηρεσίες· θέλει απλώς να βοηθήσει, ώστε η προσπάθεια που ήδη γίνεται να πιάσει τόπο. Με αυτό το πνεύμα, μερικά καλόπιστα, καθαρά τεχνικά ερωτήματα:
• Θα μπορούσε η ιεράρχηση των νέων τοποθετήσεων να ξεκινά από τα σημεία με γνωστό ιστορικό ατυχημάτων;
• Θα μπορούσε, παράλληλα με τα νέα έργα, να προγραμματιστεί και η αποκατάσταση των παλαιότερων, φθαρμένων τμημάτων;
• Θα μπορούσαν οι προδιαγραφές να προβλέπουν παντού σωστές απολήξεις, ζώνες εκτόνωσης και προσβάσεις στις παρόδιες ιδιοκτησίες;
• Θα βοηθούσε ένα απλό μητρώο καταγραφής των σημείων που χρειάζονται συντήρηση, ώστε κανένα να μην ξεχνιέται;
Και δεν πρόκειται για αποκλειστικά τηνιακό ζήτημα: κατεστραμμένα, επικίνδυνα στηθαία —παραμορφωμένα, αποσπασμένα από τις βάσεις τους, πεσμένα προς τον δρόμο— που καταγγέλλονται αλλά μένουν χωρίς αποκατάσταση, έχουν απασχολήσει κι άλλες περιοχές της χώρας· όπως σε ρεπορτάζ για τον εθνικό δρόμο Γαργαλιάνων–Φιλιατρών. Το ζητούμενο παντού είναι κοινό: έγκαιρη συντήρηση, πριν χρειαστεί να θρηνήσουμε.
Και μια εποικοδομητική πρόταση
Ένα μεταλλικό στηθαίο είναι σχεδιασμένο να παραμορφώνεται ελεγχόμενα σε μια πρόσκρουση, απορροφώντας την ενέργεια και κρατώντας το όχημα στον δρόμο. Γι’ αυτό ένα κομμένο ή αποδυναμωμένο στηθαίο δεν είναι απλώς «άσχημο» — παύει να επιτελεί τον ρόλο του. Το πρώτο ζητούμενο, λοιπόν, είναι στηθαία πιστοποιημένα, σωστά τοποθετημένα και ακέραια, με τακτική συντήρηση.
Και κάτι ακόμη, ειδικά για ένα νησί σαν την Τήνο: εκεί που το τοπίο και οι παραδοσιακοί οικισμοί έχουν σημασία, υπάρχουν και πιο διακριτικές λύσεις. Πρόκειται για μεικτά στηθαία με εξωτερική επένδυση ξύλου και κρυμμένη εσωτερική ενίσχυση χάλυβα: εξωτερικά μοιάζουν με ρουστίκ ξύλινο φράχτη που εναρμονίζεται με το τοπίο, αλλά η μεταλλική «καρδιά» τους τα κάνει πιστοποιημένα συστήματα αναχαίτισης (κατά το πρότυπο EN 1317, σε κατηγορίες όπως η N2). Τέτοια στηθαία χρησιμοποιούνται ήδη ευρέως σε φυσικά πάρκα, ορεινές και παραδοσιακές περιοχές της Ευρώπης — ακριβώς για να συνδυάζουν την ασφάλεια με τον σεβασμό στο περιβάλλον. Η οδική ασφάλεια και το τοπίο δεν είναι αντίθετα· με σχεδιασμό, χωράνε μαζί.
Υπέρ της ασφάλειας — με σχέδιο
Να είμαστε ξεκάθαροι: τα στηθαία χρειάζονται και, τοποθετημένα σωστά, σώζουν ζωές. Ακριβώς γι’ αυτό το ζητούμενο δεν είναι τα χιλιόμετρα, αλλά το σχέδιο: προτεραιότητα στα αποδεδειγμένα επικίνδυνα σημεία, σωστές προδιαγραφές και συντήρηση. Η οδική ασφάλεια δεν είναι λαμαρίνα στη σειρά· είναι σχεδιασμός. Και η Τήνος τον δικαιούται.
Και δεν είναι μόνο η δική μας καταγραφή: στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο του Tinos Live TV φτάνουν συνεχώς μηνύματα για επικίνδυνα σημεία του οδικού δικτύου — όπως αυτό, για τον δρόμο Σμαρδακίτο–Κάμπος, που δημοσιεύουμε ανωνυμοποιημένο:
📸 Στείλτε μας τα επικίνδυνα σημεία
Κι εσείς τι λέτε; Πιστεύετε ότι τα στηθαία τοποθετήθηκαν σωστά — ή χωρίς σχέδιο; Ξέρετε κάποιο επικίνδυνο σημείο, κομμένο ή κατεστραμμένο στηθαίο; Πείτε μας ελεύθερα τη γνώμη σας και στείλτε μας φωτογραφίες στα σχόλια — τα καταγράφουμε και τα αναδεικνύουμε. Είναι θέμα ζωής· γι’ αυτό μένουμε στο θέμα.
Φωτογραφική τεκμηρίωση: Tinos Live TV.