Στέκει στη Χώρα σαν μια ανοιχτή πληγή που, παραδόξως, δεν χάνει τίποτα από την ομορφιά της. Οι Τηνιακοί το ξέρουν καλά: είναι το αρχοντικό Κοντού — η παλιά οικία Κοντού — ένα από τα πιο εμβληματικά κτίρια του νησιού, που κουβαλά μια ολόκληρη αστική ιστορία στους ραγισμένους του τοίχους.

01Ένα σπίτι χτισμένο για έναν πρόξενο

Το νεοκλασικό αρχοντικό οικοδομήθηκε γύρω στο 1900. Χτίστηκε αρχικά για λογαριασμό του Νικόλαου Κοντού — έναν πλούσιο Έλληνα που, σύμφωνα με την τοπική παράδοση, είχε διατελέσει πρόξενος της Ρωσίας. Εκεί εγκαταστάθηκε με τη σύζυγό του και τα τέσσερα παιδιά τους, δίνοντας ζωή σε ένα από τα αρχοντικότερα σπιτικά της εποχής.

Ήταν χρόνια που η αστική τάξη της Τήνου έχτιζε τα σπίτια της σαν δηλώσεις — για το γούστο, το ταξίδι και τον κόσμο που είχε δει. Το σπίτι των Κοντού ήταν ακριβώς αυτό: μια μικρή Ευρώπη πάνω στο κυκλαδίτικο βράχο.

02Λιθοδομή που φοράει δυτικά στολίδια

Αρχιτεκτονικά, αποτελεί ένα εξαιρετικό δείγμα της νεοκλασικής τεχνοτροπίας που αναπτύχθηκε στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Παντρεύει την παραδοσιακή τηνιακή λιθοδομή με δυτικοευρωπαϊκά διακοσμητικά στοιχεία: τα περίτεχνα σιδερένια κάγκελα των μπαλκονιών, τα αετώματα που στεφανώνουν την πρόσοψη, τη συμμετρία και την αναλογία που «διαβάζονται» ακόμη και μέσα από τη φθορά.

Ακόμη και ερειπωμένο, το σπίτι στέκεται με την αξιοπρέπεια ενός κτιρίου που ξέρει τι υπήρξε.Το αρχοντικό Κοντού

03Από τους θρύλους στην εγκατάλειψη

Όπως συμβαίνει με πολλά εγκαταλελειμμένα αρχοντικά της ίδιας περιόδου, η ερήμωσή του και η επιβλητική του όψη τροφοδότησαν με τα χρόνια αστικούς μύθους και ιστορίες μυστηρίου — «στοιχειωμένα» σπίτια, σκιές στα παράθυρα, ψίθυροι που περνούν από γενιά σε γενιά.

Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πιο πεζή και πιο θλιβερή: η σταδιακή μετανάστευση και ο θάνατος των μελών της οικογένειας οδήγησαν το ακίνητο σε καθεστώς πολυιδιοκτησίας. Μοιρασμένο σε πολλά χέρια, χωρίς κάποιον να μπορεί —ή να θέλει— να το αναλάβει, έμεινε τελικά ολότελα στην τύχη του.

Σήμερα το κτίριο στέκει ως ένα πληγωμένο αλλά πανέμορφο ιστορικό ορόσημο. Οι σκαλωσιές και τα προστατευτικά δίχτυα προσπαθούν να συγκρατήσουν τα κομμάτια που κινδυνεύουν με κατάρρευση — μια σιωπηλή μάχη ανάμεσα στη βαρύτητα και στη μνήμη.

04Και άλλα τέτοια… αριστουργήματα

Το αρχοντικό Κοντού δεν είναι μόνο του. Σε Χώρα και χωριά της Τήνου στέκουν κι άλλα τέτοια νεοκλασικά «αριστουργήματα» — σπίτια με ιστορία, μαστοριά και ψυχή, που σβήνουν αργά, το ένα μετά το άλλο, κάτω από το βάρος του χρόνου, της πολυιδιοκτησίας και της αδιαφορίας.

Κάθε ένα από αυτά είναι κομμάτι της ταυτότητας του τόπου. Και κάθε φορά που καταρρέει ένα, δεν χάνουμε απλώς πέτρες και ξύλα· χάνουμε ένα κεφάλαιο από τη μνήμη του νησιού.