«Το Ιστορικό Αρχείο Τήνου, 13ος–15ος αιώνας»: ο π. Μάρκος Φώσκολος παρουσιάζει τη νέα του έκδοση στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού — Παρασκευή 7 Αυγούστου

Υπάρχουν νησιά που τα γνωρίζουμε από τα τραγούδια τους και νησιά που τα γνωρίζουμε από τα χαρτιά τους. Η Τήνος είναι και τα δύο — μόνο που τα χαρτιά της, ιδίως τα παλαιότερα, ελάχιστοι τα έχουν δει. Την Παρασκευή 7 Αυγούστου 2026, στις 20:00, στην Αίθουσα Εκδηλώσεων του Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού στη Χώρα, παρουσιάζεται η νέα έκδοση του π. Μάρκου Φώσκολου με τίτλο «Το Ιστορικό Αρχείο Τήνου, Ι. 13ος – 15ος αιώνας».

Την παρουσίαση διοργανώνουν από κοινού η Αδελφότητα των εν Αθήναις Τηνίων (έτος ιδρύσεως 1876), το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού (Ι.ΤΗ.Π.) και το Αποστολικό Κέντρο «Πίστη & Πολιτισμός».

Ένας πρώτος τόμος για τρεις αιώνες

Το λατινικό «Ι.» στον τίτλο τα λέει όλα: πρόκειται για το πρώτο μέρος μιας μεγαλύτερης δουλειάς, που ξεκινά από τον 13ο και φτάνει ως τον 15ο αιώνα. Είναι η περίοδος για την οποία η τηνιακή ιστορία στηρίζεται λιγότερο στη μνήμη και περισσότερο στο γραμμένο χαρτί: συμβόλαια, καταγραφές, αποφάσεις, αλληλογραφία — υλικό που δεν διαβάζεται εύκολα και δεν κυκλοφορεί συχνά έξω από τα αρχειοφυλάκια.

Στο εξώφυλλο της έκδοσης εικονίζεται μαρμάρινο ανάγλυφο με τον φτερωτό λέοντα του Αγίου Μάρκου και το ανοιχτό βιβλίο του, δίπλα σε έναν πυργωτό οχυρό όγκο και ένα φυτικό μοτίβο — η εικαστική υπογραφή μιας εποχής που για την Τήνο ήταν, κυριολεκτικά, βενετσιάνικη.

Γιατί μετράει αυτή η περίοδος

Από τις αρχές του 13ου αιώνα και για σχεδόν δύο αιώνες η Τήνος βρίσκεται στα χέρια της βενετικής οικογένειας των Γκίζι· από το 1390 περνά απευθείας στη Γαληνοτάτη Δημοκρατία της Βενετίας, υπό την οποία θα παραμείνει —μαζί με τη Μύκονο— ως το 1715, όταν πέφτει το Εξώμβουργο. Είναι, δηλαδή, το νησί που έμεινε βενετικό περισσότερο από κάθε άλλο στο Αιγαίο.

Ένας τόπος δεν έχει μόνο μνήμη. Έχει και αρχείο — και τα δύο χρειάζονται φύλακα.

Αυτή η μακρά διάρκεια εξηγεί πολλά από όσα βλέπουμε ακόμη γύρω μας: τα επώνυμα, τη διπλή εκκλησιαστική παρουσία, τα οικόσημα στα υπέρθυρα, τη διοικητική ορολογία που επιβίωσε στα χωριά. Οι πηγές, όμως, της πρώτης αυτής περιόδου είναι διάσπαρτες και δυσπρόσιτες — και ακριβώς εκεί πατάει η νέα έκδοση.

Ποιοι θα μιλήσουν

Ο άνθρωπος πίσω από το αρχείο

Ο π. Μάρκος Φώσκολος γεννήθηκε στη Στενή της Τήνου το 1948. Σπούδασε φιλοσοφία και θεολογία στη Ρώμη και συμπλήρωσε τις σπουδές του με βιβλιοθηκονομία, ελληνική και λατινική παλαιογραφία στη Βιβλιοθήκη του Βατικανού και αρχειονομία στο Αρχείο του Βατικανού. Χειροτονήθηκε ιερέας το 1972 και υπηρέτησε σε πολλές ενορίες του νησιού· από το 2003 είναι εφημέριος στον Άγιο Νικόλαο της Χώρας και στον Άγιο Ιωάννη στον Σκαλάδο. Επί δεκαετίες εργάστηκε ως βιβλιοθηκάριος και αρχειοφύλακας, οργάνωσε το αρχείο της Καθολικής Αρχιεπισκοπής και διευθύνει το ιστορικό περιοδικό «Τηνιακά Ανάλεκτα».

Με άλλα λόγια: ο άνθρωπος που παρουσιάζει το αρχείο της Τήνου είναι ο ίδιος που το φυλάει.

Στοιχεία εκδήλωσης: η πρόσκληση των διοργανωτών. Βιογραφικά στοιχεία του π. Μάρκου Φώσκολου: δημοσιευμένο αφιέρωμα για τα 50 χρόνια ιερωσύνης του.