Η έκθεση που γύρισε σπίτι της: 20 Τήνιοι μαρμαρογλύπτες στον Πύργο

Υπάρχουν εκθέσεις που ταξιδεύουν για να βρουν κοινό, κι άλλες που απλώς επιστρέφουν εκεί όπου γεννήθηκαν. Η Έκθεση Τηνίων Μαρμαρογλυπτών ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Επί σειρά ετών ταξίδεψε σε πόλεις της Ελλάδας, ύστερα σώπασε για λίγο, και φέτος ξαναστήθηκε στον Πύργο — στο χωριό όπου το μάρμαρο δεν είναι έκθεμα αλλά υλικό της καθημερινότητας.

Ο Δήμος Τήνου και η Αδελφότητα των εν Αθήναις Τηνίων συνδιοργανώνουν την Έκθεση Τήνιων Μαρμαρογλυπτών 2026, στην αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου Πανόρμου «Γιαννούλης Χαλεπάς». Τα εγκαίνια έγιναν την Τρίτη 4 Αυγούστου στις 19:30 και η έκθεση παραμένει ανοιχτή έως τις 15 Σεπτεμβρίου 2026.

Ποιοι εκθέτουν

Στη φετινή διοργάνωση συμμετέχουν είκοσι Τήνιοι μαρμαρογλύπτες. Σύμφωνα με την πρόσκληση συμμετοχής που είχε απευθύνει τον Ιούνιο ο Δήμος μαζί με την Επιτροπή του καταργημένου νομικού προσώπου «Πνευματικό Κέντρο Πανόρμου “Γιαννούλης Χαλεπάς”», τα έργα ήταν ελεύθερου θέματος, με μέγιστη διάσταση 80 × 50 × 50 εκατοστά, και κάθε δημιουργός ανέλαβε ο ίδιος τη μεταφορά, την τοποθέτηση και το βάθρο του έργου του.

Τι ακριβώς αναγνώρισε η UNESCO πριν από δέκα χρόνια

Η αφορμή της φετινής έκθεσης είναι η συμπλήρωση δέκα ετών (2015–2025) από την εγγραφή της τηνιακής μαρμαροτεχνίας στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας. Αξίζει να σταθεί κανείς στο τι ακριβώς μπήκε στον κατάλογο: όχι τα γλυπτά, αλλά η γνώση.

Στην περιγραφή της UNESCO, οι μαστόροι της Τήνου έχουν εμπειρική γνώση της σύστασης και της δομής του μαρμαρόπετρου, των ιδιοτήτων του κάθε μαρμάρου και του χειρισμού των φλεβών του. Τα εργαστήρια δουλεύουν ένα κοινό ρεπερτόριο μοτίβων — κυπαρίσσια, λουλούδια, πουλιά, καράβια — που πατάει σε ένα κοινό συμβολικό σύστημα θρησκευτικών, μαγικών και προφορικών παραδόσεων. Τα ίδια σχέδια βρίσκει κανείς σε σπίτια, σε οδικές πινακίδες, σε εκκλησίες και σε νεκροταφεία.

Ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο του φακέλου αφορά τη μεταβίβαση της τέχνης: ο μαθητευόμενος ξεκινά από τις αγγαρείες του εργαστηρίου, μαθαίνει σχέδιο και τεχνική δίπλα σε έναν μάστορα — συνήθως μέλος της οικογένειας — και όταν ολοκληρώσει παίρνει το δικό του σετ εργαλείων και τον τίτλο του μάστορα. Στο ίδιο κείμενο σημειώνεται ότι οι γυναίκες αποτελούν πλέον περίπου το 25% όσων ασκούν την τέχνη, μια αλλαγή σχετικά πρόσφατη για ένα επάγγελμα παραδοσιακά ανδρικό.

Γιατί ο Πύργος

Ο Πύργος είναι η κοιτίδα της τηνιακής μαρμαροτεχνίας και ο τόπος καταγωγής του Γιαννούλη Χαλεπά. Στο ίδιο χωριό λειτουργεί και η Ανώτερη Σχολή Καλών Τεχνών Μαρμαροτεχνίας Πανόρμου, που κάθε χρόνο δέχεται νέους σπουδαστές. Στον χαιρετισμό του για τα εγκαίνια, ο Δήμαρχος Τήνου Παναγιώτης Κροντηράς περιέγραψε την επιστροφή της έκθεσης ως επιστροφή «στον φυσικό της χώρο», εκεί όπου «ο ήχος της σμίλης και του μαντρακά συνοδεύει επί γενεές την καθημερινότητα των ανθρώπων».

Είναι η συνέχεια ενός δημιουργικού διαλόγου που δεν σίγησε ποτέ, μιας γνώσης που πέρασε από γενιά σε γενιά.
Παναγιώτης Κροντηράς, Δήμαρχος Τήνου

Ο δήμαρχος ευχαρίστησε την Αδελφότητα των εν Αθήναις Τηνίων για τη συνδιοργάνωση και τους συμμετέχοντες δημιουργούς «τον καθένα ξεχωριστά», σημειώνοντας ότι η μαρμαρογλυπτική της Τήνου «δεν αποτελεί απλώς μια πολύτιμη παρακαταθήκη του παρελθόντος, αλλά μια ζωντανή και δημιουργική τέχνη που εξελίσσεται αδιάκοπα».

Πώς φαίνεται από μέσα

Μια από τις πληρέστερες εικόνες της έκθεσης ήρθε από μια δημόσια ανάρτηση στο Facebook. Η Ευαγγελία Μινάρδου-Αδάμου ανέβασε δεκαοκτώ φωτογραφίες από τον Πύργο και από την αίθουσα — τα λευκά βάθρα, οι σποτ φωτισμοί στα ξύλινα δοκάρια, οι γυναικείοι κορμοί, οι αφηρημένες φόρμες που ανοίγουν σαν φλόγα ή σαν πανί — και έγραψε: «Αν βρίσκεστε στην Τήνο, μην τη χάσετε!».

Κείμενο και φωτογραφίες: Ευαγγελία Μινάρδου-Αδάμου, από δημόσια ανάρτηση στο Facebook.

Πηγές: δελτία Τύπου του Δήμου Τήνου (31 Ιουλίου και 5 Αυγούστου 2026), η πρόσκληση συμμετοχής της 3ης Ιουνίου 2026 και ο φάκελος της UNESCO για την τηνιακή μαρμαροτεχνία. Φωτογραφίες έκθεσης: Δήμος Τήνου και δημόσια ανάρτηση της Ευαγγελίας Μινάρδου-Αδάμου στο Facebook.