Η τελευταία Παράκληση
πριν από τη Μεγάλη Ημέρα
Με τη Φιλαρμονική μπροστά και την αγία Εικόνα στα χέρια δύο Μητροπολιτών, η Ευαγγελίστρια έψαλε το βράδυ της Πέμπτης την τελευταία Παράκληση του δεκαπενθημέρου — και ο Μητροπολίτης Μάνης μίλησε για μια ιερότητα που χάνεται.
Η αγία Εικόνα της Μεγαλόχαρης στα χέρια των ιεραρχών. Φωτογραφία: Γεώργιος Πολυκανδρίτης / Romfea.gr.
Υπάρχει μια στιγμή κάθε Αύγουστο που η Χώρα σταματάει να είναι τουριστική. Είναι εκείνη που η αγία Εικόνα κατεβαίνει τα σκαλιά του Ναού και βγαίνει στην αυλή, και όλα τα υπόλοιπα — τα καφέ, οι βαλίτσες, οι ουρές — μοιάζουν ξαφνικά να συμβαίνουν κάπου αλλού. Το βράδυ της Πέμπτης 13 Αυγούστου συνέβη για τελευταία φορά φέτος: στον αύλειο χώρο του Πανιέρου Ιδρύματος τελέσθηκε η τελευταία Ιερά Παράκληση προς την Υπεραγία Θεοτόκο, κατά το έθος, με τη συμμετοχή των Εφημερίων και των Διακόνων του Ναού. Είχε προηγηθεί, μέσα στον Ναό της Ευρέσεως, ο Προεόρτιος Εσπερινός της Κοιμήσεως.
Η κάθοδος της Εικόνας
Στην έναρξη προπορεύθηκε η Φιλαρμονική του Ιερού Ιδρύματος. Με απόλυτη εκκλησιαστική τάξη, η αγία Εικόνα κατήλθε λιτανευτικά από τον Ναό: πρώτα στα χέρια του Μητροπολίτη Μάνης Χρυσοστόμου, ο οποίος κήρυξε και τον θείο λόγο, και στη συνέχεια στα χέρια του Μητροπολίτη Χίου Μάρκου, μέχρι την προευπρεπισμένη εξέδρα όπου ψάλθηκε η Παράκληση με τη συμμετοχή Τηνίων και προσκυνητών.
Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δωρόθεος Β΄ καλωσόρισε τους δύο ιεράρχες. Στο τέλος, η Εικόνα τοποθετήθηκε ξανά στο μαρμάρινο περίτεχνο κουβούκλιο μέσα στον Ναό — εκεί όπου θα τη βρουν οι χιλιάδες που θα ανηφορίσουν τη Μεγαλόχαρη την Παρασκευή και το Σάββατο.
«Απόψε δεν μιλάει η μυθολογία»
Η ομιλία του Μητροπολίτου Μάνης δεν ήταν πανηγυρική. Ήταν, μάλλον, ένα ερώτημα προς όλους μας — και ξεκίνησε με μια δήλωση:
Απόψε δεν μιλάει η μυθολογία, ούτε η ειδωλολατρία, αλλά η ιστορία, τα ιστορικά γεγονότα, η πραγματικότητα, η αλήθεια.Ο Μητροπολίτης Μάνης Χρυσόστομος
Από εκεί ξεδίπλωσε τέσσερα σημεία. Δύο από αυτά ήταν διαπιστώσεις. Και τα δύο είχαν τη μορφή απώλειας.
Πρώτο · Ιερότητα
«Ιερά νήσος»
Η Τήνος, είπε, δεν είναι απλώς η νήσος Τήνος αλλά η Ιερά νήσος Τήνος, γιατί εδώ βρίσκεται το θησαύρισμα, η εικόνα της Μεγαλόχαρης. Και πρόσθεσε ότι σήμερα «χάνεται η έννοια της ιερότητος» και προχωρούμε σε μια αποϊεροποίηση.
Δεύτερο · Ευλάβεια
Το σκάψιμο
Σε τούτον τον τόπο, πριν από διακόσια χρόνια, άνθρωποι έσκαβαν «με υπομονή, επιμονή και ευλάβεια» και βρήκαν την Αγία Εικόνα. Το ερώτημα που άφησε ανοιχτό: μήπως πλέον χάνεται και η ευλάβεια;
Τρίτο · Η Εικόνα
Κερί και προσμονή
Στην Εικόνα, είπε, έρχεται κάθε ψυχή βασανισμένη από τις τόσες ασθένειες του σύγχρονου ανθρώπου και παρακαλεί. Το εικόνισμα είναι κερί, δηλαδή δέηση· είναι προσμονή στο θαύμα. «Παναγία σημαίνει θαύμα και τάμα. Δέηση και προσευχή.»
Τέταρτο · Η Παράκληση
Μικρή και Μεγάλη
Η ακολουθία που ψάλθηκε χωρίζεται σε Μικρή και Μεγάλη Παράκληση. Και το ποιοι τις έγραψαν, είπε, τα λέει όλα.
Ο μοναχός και ο αυτοκράτορας. Τη Μικρή Παράκληση την έγραψε ένας απλός, ταπεινός μοναχός, ο Θεοστήρικτος. Τη Μεγάλη ο αυτοκράτορας Θεόδωρος Λάσκαρης. Που σημαίνει, κατέληξε ο Μητροπολίτης Μάνης, ότι μπροστά στην Παναγία όλοι είμαστε ίσοι — και η Παναγία μάς δέχεται όλους το ίδιο.
Έκλεισε με την ονομασία που της έδωσε αυτό το νησί: εδώ λέγεται Μεγαλόχαρη. Και ευχήθηκε, φεύγοντας όλοι από εκεί, ο πλους της ζωής μας να είναι γεμάτος από τη χάρη της.
Ποιοι ήταν εκεί
Η συμμετοχή ήταν κατανυκτική και μετρήθηκε σε εκατοντάδες προσκυνητές. Ανάμεσά τους ο Βουλευτής Κυκλάδων Φίλιππος Φόρτωμας, η Αντιπεριφερειάρχης Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας και Έπαρχος Τήνου, ο Δήμαρχος Τήνου, η εκπρόσωπος της μείζονος αντιπολιτεύσεως, ο Διοικητής της 6ης ΠΕ.ΔΙ.Λ.Σ., ο Λιμενάρχης Τήνου, η Διοικητής του Α.Τ. Τήνου, ο Προϊστάμενος του Πυροσβεστικού Κλιμακίου Τήνου, ο Αντιπρόεδρος και μέλη της Διοικούσης Επιτροπής του Ιερού Ιδρύματος, δημοτικοί σύμβουλοι, πρόεδροι συλλόγων και φορέων, εκπαιδευτικοί και ευλαβείς προσκυνητές από διάφορα μέρη της Ελλάδος.
Η τάξη της βραδιάς
Ψαλτική: τους εκκλησιαστικούς ύμνους απέδωσε χορός ιεροψαλτών υπό τη διεύθυνση του πρωτοψάλτη Μάριου Κυριάκου.
Εκκλησιαστική τάξη: επιμελήθηκε ο Αρχιερατικός Επίτροπος της Ιεράς Νήσου Τήνου, π. Γεώργιος Φανερός. Γεμάτη αυλή, δύο Ιεράρχες, λιτανευτική κάθοδος της Αγίας Εικόνας: μια βραδιά που ζητά εμπειρία και φροντίδα σε κάθε λεπτομέρεια — και κύλησε, όπως καταγράφει και το ρεπορτάζ, με απόλυτη εκκλησιαστική τάξη.
Φιλαρμονική: προπορεύθηκε η Φιλαρμονική του Πανιέρου Ιερού Ιδρύματος Ευαγγελιστρίας Τήνου.
Τι σημαίνει «Παράκληση»
Για όσους κατεβαίνουν στην Τήνο μόνο τον Δεκαπενταύγουστο, η Παράκληση είναι η εικόνα της Εικόνας στην αυλή. Είναι όμως και μια ακολουθία με συγκεκριμένο σχήμα, που ψάλλεται κάθε απόγευμα του δεκαπενθημέρου της νηστείας του Αυγούστου — εκείνο το διάστημα που στην Τήνο ξεκινά με τον βασιλικό στα χέρια και κλείνει με τα εκατοντάδες κεριά της παραμονής.
Και το «θησαύρισμα» για το οποίο μίλησε ο Μητροπολίτης Μάνης έχει ημερομηνία: βρέθηκε ύστερα από το όραμα της Οσίας Πελαγίας, το οποίο η Τήνος τίμησε φέτος στα 204 χρόνια του. Το σκάψιμο για το οποίο έκανε λόγο ξεκίνησε από εκεί.
Οι εικόνες της βραδιάς
Η αυλή γεμάτη, τα κεριά, η Εικόνα στα χέρια των ιεραρχών. Οι φωτογραφίες από την τελευταία Παράκληση:
Το λεύκωμα της βραδιάς από τον Μιχάλη Γιαννίτση. Περισσότερες φωτογραφίες του Γεωργίου Πολυκανδρίτη στο σχετικό άλμπουμ.
Με μια ματιά
Η ακολουθία που άκουσε η αυλή
Πηγή ρεπορτάζ και φωτογραφικού υλικού: Romfea.gr — «Η τελευταία Παράκληση προς την Θεοτόκο στην Τήνο». Φωτογραφίες: Γεώργιος Πολυκανδρίτης.
