Καντάνη: η επόμενη παρθένα παραλία στο στόχαστρο;
Για να φτάσεις στην Καντάνη περπατάς. Αφήνεις το αυτοκίνητο πέρα από τον Άγιο Ρωμανό, κατεβαίνεις το μονοπάτι προς την Απηγανιά και συνεχίζεις για άλλο μισό χιλιόμετρο πάνω από τα βράχια. Ούτε ξαπλώστρα, ούτε καντίνα — μόνο άμμος με βότσαλο, λίγα αρμυρίκια για σκιά, ξερολιθιές στις πλαγιές και μια θάλασσα που αλλάζει από τιρκουάζ σε βαθύ μπλε μέσα σε λίγα μέτρα. Είναι από τις τελευταίες παραλίες του νησιού που έχουν μείνει όπως ήταν.
Τις τελευταίες μέρες φτάνουν στο Tinos Live πληροφορίες ότι η περιοχή βρίσκεται στο στόχαστρο οικονομικών συμφερόντων για μεγάλη ξενοδοχειακή μονάδα. Το γράφουμε με όλη την επιφύλαξη που απαιτεί η λέξη «πληροφορίες»: δεν έχουμε δει έγγραφο, δεν έχουμε δει άδεια, δεν έχουμε δει σχέδιο. Ψάξαμε — και στα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία δεν εντοπίσαμε, μέχρι σήμερα, καμία πράξη που να αφορά η Καντάνη. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι φήμες είναι ψεύτικες· σημαίνει ότι, αν είναι αληθινές, βρίσκονται σε στάδιο που το κοινό δεν το βλέπει ακόμη.
Και ακριβώς γι’ αυτό το θέμα αξίζει να συζητηθεί τώρα, όχι όταν θα έχουν μπει τα μηχανήματα.
Το όνομα δεν είναι καινούργιο. Στον χάρτη του 1892 η «Καντάνη» και η «Απηγανιά» είναι ήδη εκεί, δίπλα-δίπλα στη δυτική ακτή, πάνω από τον «Όρμο Αγ. Ρωμανού». Εκατόν τριάντα χρόνια μετά, η μία από τις δύο έχει δρόμο. Η άλλη όχι ακόμη.
Τι σημαίνει «μεγάλη μονάδα» σε μια παραλία χωρίς δρόμο
Δεν χρειάζεται να ξέρει κανείς τα σχέδια για να ξέρει τι συνοδεύει μια τέτοια επένδυση. Μια ξενοδοχειακή μονάδα δεν είναι ένα κτίριο· είναι ο δρόμος που θα διανοιχτεί για να φτάσουν τα υλικά και μετά οι πελάτες, τα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, οι χώροι στάθμευσης, ο φωτισμός τη νύχτα, το παραλιακό «μέτωπο» που κάθε μονάδα θέλει να εκμεταλλευτεί. Οι πλαγιές με τις ξερολιθιές που βλέπετε στις φωτογραφίες είναι ακριβώς ο χώρος που θα κοπεί για να περάσει ο δρόμος.
Και όταν ανοίξει ο δρόμος, η παραλία παύει να είναι αυτό που είναι σήμερα, ανεξάρτητα από το πόσο «διακριτικό» θα είναι το κτίριο. Η απομόνωση δεν είναι παρενέργεια της Καντάνης — είναι ο λόγος που υπάρχει ακόμη.
Η Βουρνή ή ο Μπάλος έχουν γίνει «Γλυφάδα». Μας αρέσει άραγε; Και αν δεν μας αρέσει, γιατί να αφήσουμε να γίνει το ίδιο και στην Καντάνη;Ερώτημα που ακούγεται όλο και πιο συχνά στο νησί
Το ερώτημα δεν είναι ρητορικό. Η Τήνος έχει ήδη παραλίες με ξαπλώστρες σε κάθε μέτρο, με μουσική, με πάρκινγκ που γεμίζει από το πρωί. Κανείς δεν τις κατηγορεί — έχουν τον ρόλο τους και ζουν από αυτές πολλές οικογένειες. Το ζήτημα είναι άλλο: όταν δεν θα έχει μείνει τίποτα παρθένο, ούτε μία παραλία ανέγγιχτη, θα μας αρέσει η Τήνος που θα έχει απομείνει;
Η γειτόνισσα: Απηγανιά
Για να δει κανείς πώς μοιάζει το «μετά», δεν χρειάζεται να πάει μακριά. Η Απηγανιά είναι ο διπλανός όρμος — εκεί όπου τελειώνει ο χωματόδρομος και αρχίζει το μονοπάτι για η Καντάνη. Έχει σπίτια στην πλαγιά, στύλους ρεύματος, αυτοκίνητα που φτάνουν ως την άμμο. Παραμένει όμορφη παραλία· δεν είναι πια όμως απομονωμένη, και αυτό φαίνεται σε μικρά πράγματα.
Δεν είναι η αψίδα το πρόβλημα. Είναι ότι, όπου φτάνει το αυτοκίνητο, φτάνει και ό,τι κουβαλάει: σκηνικά, έπιπλα, φωτισμοί, μουσική, σκουπίδια. Η Καντάνη τα γλιτώνει όλα αυτά για έναν και μόνο λόγο — τα πεντακόσια μέτρα με τα πόδια.
Το πλαίσιο: «πράσινο φως» εκτός Χώρας
Η συγκυρία δεν είναι τυχαία. Όπως γράψαμε τον Αύγουστο για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, η Τήνος χωρίζεται σε δύο ζώνες: η Δημοτική Ενότητα Τήνου (Χώρα, Δύο Χωριά, Τριαντάρος) μπαίνει στη Ζώνη Α με αυστηρούς όρους, ενώ οι Δημοτικές Ενότητες Εξωμβούργου και Πανόρμου — δηλαδή σχεδόν όλο το υπόλοιπο νησί — στη Ζώνη Δ, τη ζώνη που το ίδιο το σχέδιο αντιμετωπίζει ως περιοχή με περιθώρια ανάπτυξης. Ο Άγιος Ρωμανός και η γύρω ακτογραμμή ανήκουν στην Κοινότητα Κάμπου, στη Δ.Ε. Εξωμβούργου.
Με απλά λόγια: η δυτική ακτή της Τήνου είναι, στα χαρτιά, η πλευρά του νησιού όπου ο σχεδιασμός ανοίγει την πόρτα. Όποιος ψάχνει μια ανέγγιχτη παραλία με θεσμικό «πράσινο φως», θα κοιτάξει ακριβώς εκεί.
Τι ξέρουμε — τι δεν ξέρουμε
- Ξέρουμε ότι η Καντάνη είναι σήμερα παραλία χωρίς δρόμο, χωρίς υποδομές και χωρίς εκμετάλλευση — μόνο λίγα αρμυρίκια για σκιά· η πρόσβαση γίνεται μόνο με τα πόδια από την Απηγανιά.
- Ξέρουμε ότι η περιοχή υπάγεται στη Ζώνη Δ του νέου Χωροταξικού Τουρισμού, όπου οι όροι για τουριστικές επενδύσεις είναι πιο ευνοϊκοί από ό,τι στη Χώρα.
- Δεν ξέρουμε ποιος, τι και πού ακριβώς σχεδιάζει. Οι πληροφορίες που φτάνουν σε εμάς μιλούν για «μεγάλη ξενοδοχειακή μονάδα», χωρίς περισσότερα στοιχεία.
- Δεν εντοπίσαμε μέχρι σήμερα δημόσια πράξη — προέγκριση, άδεια ή περιβαλλοντική αδειοδότηση — που να αφορά η Καντάνη. Θα το παρακολουθούμε.
Ούτε «όχι σε όλα», ούτε «ναι σε όλα»
Ας είμαστε καθαροί ως προς τη στάση μας. Η Τήνος δεν είναι μουσείο και η οικονομία της στηρίζεται στον τουρισμό· οι επενδύσεις φέρνουν δουλειές και έσοδα, και ένα νησί που λέει «όχι» σε όλα καταλήγει να αδειάζει. Το ξέρουμε και δεν το κρύβουμε.
Αλλά υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να χτίζεις εκεί όπου υπάρχει ήδη δρόμος, δίκτυο και οικισμός, και στο να ανοίγεις ολόκληρη ακτογραμμή που έμεινε ανέγγιχτη ακριβώς επειδή ήταν δύσκολη. Το πρώτο είναι ανάπτυξη. Το δεύτερο είναι κατανάλωση ενός πόρου που δεν ξαναγίνεται. Η υπερδόμηση δεν χαλάει μόνο τη θέα — χαλάει το φυσικό ανάγλυφο της ακτής, τις ξερολιθιές, τα ρέματα που κατεβαίνουν στη θάλασσα, τον ίδιο τον λόγο για τον οποίο κάποιος θα ήθελε να μείνει σε ξενοδοχείο εκεί.
Η καλύτερη απάντηση στις φήμες δεν είναι ούτε ο πανικός ούτε η αδιαφορία. Είναι η επαγρύπνηση: να ρωτάμε νωρίς, δημόσια και συγκεκριμένα.
Τρία ερωτήματα που αξίζει να απαντηθούν δημόσια
- Έχει κατατεθεί στον Δήμο Τήνου ή στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου οποιοδήποτε αίτημα — προέγκρισης, οδοποιίας ή περιβαλλοντικής αδειοδότησης — για την περιοχή Καντάνη / Απηγανιά;
- Προβλέπεται διάνοιξη δρόμου προς την παραλία, και αν ναι, με ποια διαδικασία και ποιον φορέα;
- Ποια είναι η θέση του Δήμου για το ποιες παραλίες του νησιού πρέπει να παραμείνουν χωρίς οδική πρόσβαση και υποδομές;
