Η Χώρα της Τήνου στην ίδια κατηγορία με τη Μύκονο: 16 στρέμματα εκεί, 8 στην υπόλοιπη Τήνο

Για να χτίσεις νέο ξενοδοχείο εκτός σχεδίου στη Μύκονο, χρειάζεσαι 16 στρέμματα.
Στη Δ.Ε. Τήνου — Χώρα, Δύο Χωριά, Τριαντάρος — επίσης 16.
Στην υπόλοιπη Τήνο, 8.

Γιατί το νέο Χωροταξικό δεν βάζει την Τήνο απέναντι από τη Μύκονο. Βάζει τη Χώρα της στην ίδια ακριβώς κατηγορία με τη Μύκονο — και την υπόλοιπη Τήνο σε άλλη.

Αυτή είναι όλη κι όλη η ιστορία, και δεν τη λέει κανένα καφενείο: τη λένε δύο δημόσια κείμενα, διαβασμένα δίπλα-δίπλα. Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό και η τελευταία έρευνα για τις τιμές των εξοχικών στο Αιγαίο. Μαζί, δεν αφήνουν πολλά περιθώρια παρερμηνείας για το πού πάει η επόμενη πίεση.

01Τι λέει το χαρτί για τη Μύκονο

Η Μύκονος κατατάσσεται στη Ζώνη Α — «κορεσμένοι προορισμοί», την πιο αυστηρή κατηγορία του νέου Χωροταξικού. Οι όροι που τη συνοδεύουν δεν είναι διακοσμητικοί:

Στην περίοδο 2017-2026, η Μύκονος κατέγραψε τη μεγαλύτερη άνοδο στην αξία της τυπικής θερινής κατοικίας από κάθε άλλο νησί που εξετάστηκε: +38,7%. Ταυτόχρονα, το κόστος εισόδου για μια νέα επένδυση εκτόξευσε προς τα πάνω και το ρυθμιστικό πλαίσιο έκλεισε τις πόρτες που ήταν ανοιχτές επί χρόνια.

Όποιος ήθελε να χτίσει στη Μύκονο και δεν πρόλαβε, δεν έχει πια πού να πάει μέσα στη Μύκονο. Το συμπέρασμα των δύο κειμένων, διαβασμένων μαζί

02Τι λέει το ίδιο χαρτί για την Τήνο

Το ίδιο Ειδικό Χωροταξικό, στο ίδιο παράρτημα, μεταχειρίζεται την Τήνο με δύο μέτρα. Η κατάταξη γίνεται σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας — και η Τήνος έχει μόνο τρεις. Η μία μπαίνει στην αυστηρή κατηγορία της Μυκόνου· οι άλλες δύο σε ηπιότερη:

03Έντεκα ναυτικά μίλια

Η Χώρα, λοιπόν, μοιράζεται ήδη το ίδιο καθεστώς με τη Μύκονο. Η υπόλοιπη Τήνος όχι. Και ανάμεσα στα δύο νησιά μεσολαβούν περίπου 11,9 ναυτικά μίλια — 15 έως 35 λεπτά ανάλογα με το πλοίο. Αυτό είναι όλο κι όλο το κενό. Ένα κεφάλαιο που δεν βρίσκει πια πού να καθίσει στη Μύκονο — είτε γιατί δεν βρίσκει τα 16 στρέμματα, είτε γιατί η τιμή του τετραγωνικού έχει φύγει από κάθε λογική — έχει απέναντί του ένα νησί με τους ίδιους ανέμους και την ίδια θάλασσα, σε απόσταση μιας σύντομης θαλάσσιας διαδρομής από τη Μύκονο και το αεροδρόμιό της, με δέκα από τις δεκατρείς κοινότητές του σε ηπιότερη κατηγορία.

Δεν χρειάζεται συνωμοσία για να συμβεί αυτό. Χρειάζεται μόνο αριθμομηχανή.

04Δεν φεύγουν μόνο τα κεφάλαια

Εδώ όμως η ιστορία παύει να είναι μόνο λογιστική, και αυτό είναι το κομμάτι που συνήθως δεν γράφεται.

Γιατί δεν κουράστηκαν μόνο οι επενδυτές να ψάχνουν οικόπεδο στη Μύκονο. Κουράστηκαν και οι Μυκονιάτες. Άνθρωποι που μεγάλωσαν σε ένα νησί με χωριά και γειτονιές, και που σήμερα δυσκολεύονται να διασχίσουν τη δική τους παραλιακή τον Αύγουστο. Που δεν βρίσκουν πού να παρκάρουν στο χωριό τους. Που βλέπουν το σπίτι του πατέρα τους να αξίζει μια περιουσία και τη ζωή γύρω του να μην αξίζει τίποτα.

Κάποιοι από αυτούς κοιτάζουν απέναντι. Όχι για να επενδύσουν — για να ησυχάσουν. Και το απέναντι είναι η Τήνος.

Στο νησί το λένε πιο απλά, και πιο σκληρά: «αποβιβάζεται η Μύκονος στην Τήνο». Η φράση είναι υπερβολική — κανένα δημόσιο στοιχείο δεν μετράει πόσοι και από πού. Δεν βγήκε όμως από το πουθενά: βγήκε από ανθρώπους που βλέπουν τι χτίζεται και πού.

Αυτό δεν είναι κατηγορία· είναι από τα πιο κατανοητά πράγματα του κόσμου. Είναι όμως και η πιο σιωπηλή μορφή πίεσης, γιατί δεν έρχεται με εργολάβο και φανφάρες. Έρχεται σπίτι-σπίτι, με ανθρώπους που θέλουν ακριβώς αυτό που θέλουμε κι εμείς: ένα νησί που δεν βουλιάζει.

Η Μύκονος δεν στέλνει μόνο χρήμα στην Τήνο. Στέλνει και το προηγούμενό της.

05Και τι βλέπουμε εδώ;

Εδώ οφείλουμε να είμαστε ακριβείς, γιατί το θέμα σηκώνει εύκολα υπερβολές.

Δημόσια στοιχεία για το ποιος αγοράζει στην Τήνο — με ανάλυση κατά τόπο προέλευσης του αγοραστή — δεν υπάρχουν. Ούτε η Τράπεζα της Ελλάδος ούτε το Κτηματολόγιο δημοσιεύουν τέτοια ανάλυση σε επίπεδο νησιού. Ό,τι ακούγεται, ακούγεται· δεν τεκμηριώνεται.

Αυτό όμως που είναι μετρήσιμο, και που το βλέπει όποιος περπατάει το νησί, είναι οι άδειες. Οι νέες οικοδομικές άδειες είναι δημόσια έγγραφα: έχουν αριθμό, θέση, τετραγωνικά, χρήση. Και είναι το μόνο ασφαλές θερμόμετρο που έχουμε.

Η περιοχή στη φωτογραφία είναι ο Άγιος Ιωάννης Πόρτο — ένα από τα σημεία της Τήνου που κοιτάζουν προς τη Μύκονο, και από τα σημεία που χτίζονται γρηγορότερα.

Και δεν είναι τυχαίο ποια κομμάτια του νησιού συζητιούνται περισσότερο. Είναι, σχεδόν χωρίς εξαίρεση, τα νοτιοανατολικά — αυτά που βλέπουν προς τα εκεί.

Και μια γεωγραφική λεπτομέρεια που έχει και το χιούμορ της: απέναντι, στην άλλη άκρη του στενού, βρίσκεται ο Αρμενιστής — το ακρωτήρι της Μυκόνου. Ένα στενό, τίποτε άλλο. Δηλαδή, όποιος ήρθε εδώ για να ξεφύγει από τη Μύκονο, τα κατάφερε — χωρίς να απομακρυνθεί και πολύ.

Αυτή η φωτογραφία δεν αποδεικνύει ποιος αγοράζει. Αποδεικνύει ότι χτίζεται — και πού. Και κάθε ένα από τα κτίσματα που βλέπετε έχει, κατά πάσα πιθανότητα, τη νόμιμη άδειά του.

Εκεί ακριβώς είναι το ζήτημα. Το ερώτημα δεν είναι ποιος παρανομεί· είναι τι επιτρέπει το πλαίσιο, σε ποιον ρυθμό, και ποιος το μετράει. Γιατί το άθροισμα δεν το βλέπει κανένας — ούτε η άδεια ούτε ο μηχανικός ούτε ο ιδιοκτήτης. Το βλέπει μόνο όποιος στέκεται απέναντι.

06Το ερώτημα που δεν είναι οικονομικό

Ο ανταγωνισμός των νησιών δεν κρίνεται σε αφίξεις. Κρίνεται στο τι μένει όρθιο μετά.

Η Μύκονος είχε κάποτε αυτό που έχει σήμερα η Τήνος: ησυχία, ένα νησί που δεν ζούσε για τον επισκέπτη, ανθρώπους που ήξεραν ο ένας τον άλλον. Δεν τα έχασε σε μια νύχτα ούτε από κακία κανενός. Τα έχασε με άδειες, μία-μία, την κάθε μία απολύτως νόμιμη.

Η Τήνος όμως έχει και κάτι παραπάνω να χάσει. Τις πεζούλες και τις ξερολιθιές, που η Μύκονος δεν τις είχε ποτέ έτσι. Δουλειά αιώνων, πέτρα την πέτρα, πάνω στις ίδιες πλαγιές όπου σήμερα ανεβαίνει μια άλλη αρχιτεκτονική — που δεν ανεβαίνει, βασικά. Σκάβει.

Η διαφορά της Τήνου σήμερα είναι ότι βλέπει το φιλμ από την αρχή, ξέροντας το τέλος. Και ότι έχει κάτι που η Μύκονος δεν είχε ποτέ ως ανάχωμα: μια ταυτότητα που δεν την έφτιαξε ο τουρισμός. Τα μάρμαρα, οι περιστεριώνες, το προσκύνημα, τα πανηγύρια που γίνονται είτε έρθει κόσμος είτε όχι.

Το ζήτημα δεν είναι αν θα έρθουν. Είναι με ποιους όρους — και ποιος τους γράφει.