Απαγόρευση στον προσήνεμο λιμενοβραχίονα Τήνου: η απόφαση, ο χάρτης και το ερώτημα ενός ασφαλούς σημείου

ΛΙΜΑΝΙ · ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΙΚΗ ΑΛΙΕΙΑ

Έκλεισε ο μώλος — και τώρα πού;

Η απόφαση είναι από τον Μάιο. Έγινε γνωστή τώρα, όταν μπήκε η πινακίδα στην είσοδο του μώλου. Και μαζί της ένα ερώτημα που κανείς δεν έχει απαντήσει: αν το ψάρεμα από την ακτή απαγορεύεται εδώ, πού επιτρέπεται;

Η ασφάλεια στον μώλο δεν είναι κάτι που αμφισβητείται· η ίδια η απόφαση εξηγεί τι λείπει από εκείνο το σημείο. Υπάρχει όμως και μια δεύτερη πλευρά, ήσυχη και καθημερινή: το ψάρεμα από την ακτή είναι νόμιμη δραστηριότητα δεκάδων ανθρώπων στο νησί, μικρών και μεγάλων, και χρειάζεται κι αυτή τον χώρο της. Αν το ένα σημείο δεν είναι ασφαλές, καλό θα ήταν να υπάρχει κάπου ένα που να είναι.

Όποιος περνάει από το λιμάνι χειμώνα καιρό τούς ξέρει. Απόγευμα, με το που πέφτει το φως, ανεβαίνουν οι πρώτοι στον μώλο με τα καλάμια και τα κουβαδάκια, στήνονται στη σειρά και περιμένουν το καλαμάρι. Άλλος με το σκαμνάκι του, άλλος με τον εγγονό του. Δεν είναι θέαμα, δεν είναι εκδήλωση — είναι απλώς κάτι που γίνεται στην Τήνο κάθε χειμώνα, χρόνια τώρα, χωρίς να το προσέχει κανείς.

Τι λέει η απόφαση

Με απόφαση του Λιμενάρχη Τήνου, Πλωτάρχη Λ.Σ. Ανδρέα Μάρκου, απαγορεύεται αυστηρά η διέλευση, η παραμονή και η διενέργεια οποιασδήποτε δραστηριότητας καθ’ όλο το μήκος του προσήνεμου (εξωτερικού) λιμενοβραχίονα — του πέτρινου μώλου, όπως τον λέμε στο νησί — τόσο στο εσωτερικό κρηπίδωμα όσο και στο εξωτερικό μέτωπο και στους ογκόλιθους προστασίας.

Η αιτιολογία δεν είναι αόριστη, και αξίζει να διαβαστεί προσεκτικά. Η απόφαση αναφέρει ότι ο λιμενοβραχίονας «στερείται προστατευτικών στηθαίων», «παρουσιάζει έντονη ολισθηρότητα» και είναι «άμεσα εκτεθειμένος σε δυσμενείς καιρικές συνθήκες και ισχυρούς κυματισμούς».

Ότι το σημείο είναι επικίνδυνο δεν το αμφισβητεί κανείς: κατασκευή χωρίς κιγκλίδωμα, βρεγμένη και γλιστερή πέτρα, εκτεθειμένη στο κύμα. Όποιος έχει περπατήσει εκεί με νοτιά το ξέρει. Το ερώτημα αρχίζει μετά την απαγόρευση, όχι πριν.

Πώς έφτασε σε εμάς

Ένας αναγνώστης μας πήγε να ψαρέψει, βρήκε την πινακίδα στην είσοδο, την έψαξε, βρήκε την απόφαση — και μας το έθεσε υπόψιν. Μιλάει εκ μέρους μιας ομάδας πάνω από είκοσι ντόπιων που τον χειμώνα κατεβαίνουν εκεί καθημερινά για καλαμάρι, μαζί με παιδιά που μαθαίνουν και ανθρώπους μεγάλης ηλικίας. Η απόφαση, όπως σημειώνει, είχε ήδη τέσσερις μήνες ζωής χωρίς να έχει συζητηθεί δημόσια.

Κρυφή, πάντως, δεν ήταν. Είναι αναρτημένη στη «Διαύγεια» από τον Μάιο και, σύμφωνα με τον πίνακα διανομής της, κοινοποιήθηκε «για ενέργεια» και στα ερασιτεχνικά και επαγγελματικά σωματεία αλιέων Τήνου ήδη από τότε. Απλώς έμεινε τέσσερις μήνες χωρίς δημόσια συζήτηση — μέχρι που μπήκε η πινακίδα και την είδαν οι πρώτοι που κατέβηκαν να ψαρέψουν.

Εδώ αξίζει να ξεκαθαριστεί το νομικό πλαίσιο, γιατί συχνά μπερδεύεται. Η ερασιτεχνική αλιεία από την ξηρά με καλάμι ή πετονιά είναι νόμιμη και δεν απαιτεί άδεια: οι ερασιτεχνικές άδειες αλιείας καταργήθηκαν με τον ν. 4256/2014 (άρθρο 14 παρ. 2), ενώ και πριν από αυτό το Π.Δ. 373/1985 εξαιρούσε ρητά όσους αλιεύουν από την ξηρά με καλάμι ή πετονιά. Ισχύουν βεβαίως οι περιορισμοί ποσοτήτων και μεγεθών — έως πέντε κιλά αλιευμάτων ανά 24ωρο για τα περισσότερα εργαλεία — και απαγορεύεται η εμπορία τους. Δεν μιλάμε δηλαδή για ανοχή σε κάτι παράτυπο, αλλά για δραστηριότητα που ο νόμος αναγνωρίζει.

Οι ίδιοι μας αναφέρουν δύο πράγματα που, αν επιβεβαιωθούν, αλλάζουν τη συζήτηση. Πρώτον, ότι στον μώλο δεν έχει καταγραφεί ποτέ ατύχημα. Δεύτερον — και είναι το κρίσιμο — ότι η αλιεία απαγορεύεται και στον υπόλοιπο λιμένα. Αν ισχύει, τότε το ερώτημα δεν είναι πια «γιατί έκλεισε αυτό το σημείο», αλλά «ποιο σημείο απομένει».

Το περιστατικό που δεν έγινε στον μώλο

Δεν είμαστε σε θέση να επιβεβαιώσουμε το περιστατικό· το καταγράφουμε ως μαρτυρία. Αλλά η λογική του είναι δύσκολο να αγνοηθεί: όταν κλείνει το πιο κοντινό, φωτισμένο και ορατό σημείο, οι άνθρωποι δεν σταματούν να ψαρεύουν. Μετακινούνται εκεί που δεν τους βλέπει κανείς.

Αλλού, ο χώρος δεν αφήνεται στην τύχη

Το ψάρεμα από προβλήτα δεν είναι τινιακή ιδιαιτερότητα. Είναι μαζική δραστηριότητα διεθνώς — και γι’ αυτό αλλού αντιμετωπίζεται ως υποδομή που σχεδιάζεται, όχι ως πρόβλημα που απαγορεύεται.

Στο Ντιλ του Κεντ, στη νοτιοανατολική Αγγλία, η προβλήτα ανήκει και λειτουργεί από τον ίδιο τον δήμο. Το ψάρεμα επιτρέπεται σε συγκεκριμένα τμήματα, με εισιτήριο ανά καλάμι (8,30 λίρες το καλοκαίρι, 6,70 τον χειμώνα), με καθορισμένο ωράριο και με υπάλληλο σε βάρδια που ελέγχει την πρόσβαση στο κάτω κατάστρωμα και το κλείνει όταν οι συνθήκες δεν το επιτρέπουν.

Στις ΗΠΑ, οι εξέδρες ψαρέματος είναι θεσμοθετημένη δημόσια υποδομή, με ομοσπονδιακές προδιαγραφές: ελάχιστα ύψη κιγκλιδωμάτων, προστασία στα άκρα, θέσεις προσβάσιμες σε άτομα με αναπηρία.

Το κοινό σημείο δεν είναι το εισιτήριο ούτε η γραφειοκρατία. Είναι η παραδοχή ότι ο κόσμος θα ψαρέψει — και ότι η δουλειά της πολιτείας είναι να του δώσει ένα σημείο όπου αυτό γίνεται με ασφάλεια.

Τι θα σήμαινε ένας ασφαλής χώρος

Αν αυτές οι προϋποθέσεις μπορούν να εξασφαλιστούν σε ένα τμήμα του υπάρχοντος μώλου — οι ίδιοι μιλούν για τα πρώτα πενήντα με εξήντα μέτρα, θεωρώντας επικίνδυνο το τέρμα — θα το κρίνουν οι μηχανικοί, όχι τα μέσα ενημέρωσης. Αν δεν μπορούν, τότε το ερώτημα παραμένει ανοιχτό και μετατοπίζεται: ποιο άλλο σημείο του λιμανιού ή της ακτής μπορεί να υποδειχθεί και να εξοπλιστεί γι’ αυτόν τον σκοπό;

Η θέση μας

Δεκάδες άνθρωποι σε αυτό το νησί κάνουν ένα χόμπι που δεν ενοχλεί κανέναν και κρατάει συντροφιά σε μικρούς και μεγάλους όλο τον χειμώνα. Το να τους πούμε πού δεν μπορούν να το κάνουν ήταν το εύκολο μέρος. Το δύσκολο — και το χρήσιμο — είναι να τους πούμε πού μπορούν.

Το λιμάνι είναι το σαλόνι του νησιού. Κάπου μέσα σ’ αυτό πρέπει να χωράει κι ένα καλάμι.