Η γιαγιά Μαργαρώ γνέθει με τη ρόκα
Πολιτισμός · Ημέρες Ιστοριών Τήνου

«Η μοναδική γιαγιά μου»: η κυρα-Μαργαρώ από τον Τριαντάρο ζωντάνεψε στη Μοσχούλειο

Στην τελευταία μέρα των 1ων Ημερών Ιστοριών Τήνου, η Ελένη Μινάρδου διάβασε αποσπάσματα από το βιωματικό κείμενο της αδελφής της, Ευαγγελίας Μινάρδου-Αδάμου — μια ιστορία για τη γιαγιά τους που έζησε σχεδόν έναν αιώνα στην Τήνο.

Η γιαγιά Μαργαρώ γνέθει με τη ρόκα
Η γιαγιά Μαργαρώ. Πηγή: Facebook / Ευαγγελία Μινάρδου-Αδάμου

Τα αποσπάσματα από το κείμενο «Η μοναδική γιαγιά μου» ακούστηκαν την Κυριακή 4 Οκτωβρίου, στη Μοσχούλειο Σχολή. Η Ευαγγελία Μινάρδου-Αδάμου συμμετείχε στο τριήμερο «έστω και εκ του μακρόθεν», όπως γράφει· το κείμενο το απέδωσε εκ μέρους της η αδελφή της, Ελένη Μινάρδου.

Η ηρωίδαΚυρα-Μαργαρώαπό τον Τριαντάρο, έζησε στον Μπερδεμιάρο και στη Χώρα
Μια ζωή1905 – 2003«Μέχρι τα ενενήντα οκτώ»
Η οικογένεια5 · 14 · 27παιδιά, εγγόνια και δισέγγονα

Το κοινό στην αίθουσα της Μοσχουλείου κατά τις Ημέρες Ιστοριών Τήνου
Γεμάτη η αίθουσα της Μοσχουλείου στις Ημέρες Ιστοριών Τήνου. Πηγή: Facebook / Νατάσα Δεληγιάννη-Άσπρου, εντεταλμένη για θέματα ισότητας της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου

Η κυρα-Μαργαρώ, «η μάνα της μάνας» των δύο αδελφών, ήρθε από τον Τριαντάρο, έζησε για χρόνια στον Μπερδεμιάρο και αργότερα μέσα στην αυλή της οικογένειας, στη Χώρα — στο σπιτάκι που ακόμα το λένε «της γιαγιάς». Γεννημένη το 1905, πέρασε, όπως γράφει η εγγονή της, «όλη η Ιστορία του ταραγμένου εικοστού αιώνα» πάνω από το σώμα της: ορφάνια, φτώχεια, σκληρή δουλειά.

«Μια μάνα κοιτάει δέκα παιδιά. Δέκα παιδιά δεν μπορούν να κοιτάξουν έναν γονιό.»

— η κυρα-Μαργαρώ, όπως τη θυμάται η εγγονή της

Οι κουβέντες της γιαγιάς

Το κείμενο στέκεται στις φράσεις που έμειναν στην οικογένεια. Όταν άκουγε για τα βάσανα του κόσμου, σχολίαζε: «Κάθε πόρτα έχει το καρφί της…». Όταν της έλεγαν να παίρνει τα φάρμακα όπως τα έγραψε ο γιατρός: «Ούτε όλα του γιατρού ούτε του Πνευματικού…». Και όταν η εγγονή της πήρε το πτυχίο της: «Να το χαίρεσαι το χρυσό σου το βραχιόλι!».

Η κυρα-Μαργαρώ διάβαζε «με γνώσεις Δευτέρας Δημοτικού» ό,τι έπεφτε στα χέρια της, πίστευε βαθιά στην αξία της γνώσης και σήκωνε «μύγα στο σπαθί της» για τα παιδιά της. Το μεγαλύτερο δώρο που άφησε, γράφει η Ευαγγελία Μινάρδου-Αδάμου, ήταν η αδελφοσύνη.

«Πώς είναι που έζησα τόσα χρόνια; Είναι όπως ακριβώς εσύ, που είσαι κοπέλα, κι όπως τούτο το μικρό παιδάκι. Μια ανάσα όλη η ζωή, παιδάκι μμμ…»

— η απάντηση της γιαγιάς, στα ενενήντα πέντε της

«Εκεί που υπάρχει αγάπη, δεν υφίσταται απουσία»

Για τη βραδιά, η συγγραφέας γράφει ότι η Μοσχούλειος «είχε μεταμορφωθεί σε ένα ατμοσφαιρικό σκηνικό μνήμης του τόπου και των ανθρώπων του» και ότι το μοίρασμα της γέμισε «συγκίνηση και χαρά». Συγχαίρει τις διοργανώτριες, Καλλιόπη Αναστασάκη και Καλλιόπη Πασιά, και όλους τους συντελεστές, και κλείνει την ανάρτησή της με ένα «Μπράβο, πατρίδα αγαπημένη!» για τον τόπο καταγωγής της.

Συζήτηση στη Μοσχούλειο, με συμμετοχή μέσω οθόνης
Η συζήτηση στη Μοσχούλειο, με συμμετοχή και μέσω οθόνης
Η Νατάσα Δεληγιάννη-Άσπρου μιλά στις Ημέρες Ιστοριών Τήνου
Η Νατάσα Δεληγιάννη-Άσπρου στο βήμα

Οι δύο φωτογραφίες: Πηγή: Facebook / Νατάσα Δεληγιάννη-Άσπρου, εντεταλμένη για θέματα ισότητας της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου

Οι 1ες Ημέρες Ιστοριών Τήνου, με θέμα «Γυναικείες ιστορίες περασμάτων», έγιναν από τις 2 έως τις 4 Οκτωβρίου σε συνδιοργάνωση με την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου και την Έπαρχο Τήνου, με τη στήριξη του Δήμου Τήνου και του Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού και σε συνεργασία με τον Σύλλογο Γυναικών Τήνου. Στην καρδιά τους βρίσκεται η δημιουργία του Ζωντανού Αρχείου Γυναικείων Ιστοριών Τήνου.

Πηγές

Κείμενο και φωτογραφία της γιαγιάς Μαργαρώς: ανάρτηση της Ευαγγελίας Μινάρδου-Αδάμου στο Facebook (4 Οκτωβρίου 2026). Τα αποσπάσματα σε εισαγωγικά προέρχονται από το κείμενό της «Η μοναδική γιαγιά μου».

Το κείμενο και η φωτογραφία της κυρα-Μαργαρώς ανήκουν στην εγγονή της, Ευαγγελία Μινάρδου-Αδάμου. Την ευχαριστούμε θερμά που τα μοιράστηκε δημόσια.

Φωτογραφίες από την αίθουσα της Μοσχουλείου: ανάρτηση της Νατάσας Δεληγιάννη-Άσπρου, εντεταλμένης για θέματα ισότητας της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, στο Facebook (4 Οκτωβρίου 2026).

Μια ανάσα όλη η ζωή — και μια γιαγιά που ακόμα έχει σπιτάκι με τ’ όνομά της στη Χώρα.

✦ Ρητό της ημέρας«Παν μέτρον άριστον.»— Κλεόβουλος ο Ρόδιος