Στο Σμαρδάκιτο γιορτάζει την Παρασκευή ο Άγιος Μιχαήλ (Μικαέλος): Θεία Λειτουργία στις 6 το απόγευμα, στο εξωκλήσι που μνημονεύεται ήδη από το 1642
Ένα μικρό λευκό εξωκλήσι στην είσοδο του χωριού, μέσα σε ιδιωτικό κτήμα — με σχεδόν τέσσερις αιώνες γραπτής ιστορίας, διαθήκες, λεγάτα και ένα καντήλι που άναβε κάθε Σάββατο βράδυ.
Αύριο, Παρασκευή 9 Οκτωβρίου, στις 6 το απόγευμα, τελείται Θεία Λειτουργία στο εξωκλήσι του Αγίου Μιχαήλ (Μικαέλος) στο Σμαρδάκιτο. Η καθολική εορτή των Αρχαγγέλων Μιχαήλ, Γαβριήλ και Ραφαήλ είναι στις 29 Σεπτεμβρίου· φέτος η ετήσια Λειτουργία του εκκλησακιού γίνεται την Παρασκευή.
6:00 μ.μ.
Θεία Λειτουργία, Άγιος Μιχαήλ (Μικαέλος) — Σμαρδάκιτο, στην είσοδο του χωριού
Από την Έκθεση προς τη Ρώμη, το 1642
Το εξωκλήσι αναφέρεται από την αρχή ως ιδιωτικό. Η ιστορία του, όπως την καταγράφει ο π. Μάρκος Φώσκολος στο βιβλίο του «Μικρή Ιστορία του Σμαρδακίτου της Τήνου», ξεκινά από την πρώτη γραπτή μαρτυρία:
1642 — Ο επίσκοπος Νικόλαος Ρήγος το καταγράφει στην Έκθεσή του προς τη Ρώμη. Τα εισοδήματά του: 6 ρεάλια τον χρόνο.
1652 — Ο Γιώργος Πιπέρης, στη διαθήκη του, ορίζει μία Λειτουργία κάθε χρόνο για την ψυχή του στην εκκλησία, που βρίσκεται «μέσα στο ακίνητο του Τζουάννε Ριμόντο».
1772 — Πρώτος γνωστός ιδιοκτήτης, ο Φραγκίσκος Φώσκολος.
1827 — Ιδιοκτήτρια φαίνεται μια φραγκισκανίδα καλόγρια «του σπιτιού» στο Σμαρδάκιτο, που εκτελούσε τα λεγάτα.
1867 — Ιδιοκτήτης εμφανίζεται ο Ιωάννης Δασύρας.
Τέσσερις Λειτουργίες τον χρόνο — και ένα καντήλι κάθε Σάββατο
Μια δεκαετία μετά το 1772, ο ιδιοκτήτης όφειλε να τελεί κάθε χρόνο τέσσερις Λειτουργίες, τις τρεις επίσημες, με τη συμμετοχή κι άλλων ιερέων εκτός από τον εφημέριο του χωριού. Ανάμεσά τους:
- ψαλτή Λειτουργία με δύο ιερείς τη δεύτερη μέρα της Πεντηκοστής — με γεύμα για όλους και το Αγιότατο Ροδάριο από τους χωρικούς και τις γυναίκες εκείνο το πρωί·
- ψαλτή Λειτουργία με τρεις ιερείς ανήμερα του Αγίου Μιχαήλ, στις 29 Σεπτεμβρίου·
- Λειτουργίες στον Άγιο Ιωάννη τον Ευαγγελιστή (27 Δεκεμβρίου), στον Ευαγγελισμό και στους Αγίους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο (29 Ιουνίου)·
- και Λειτουργία στη γιορτή του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης, για τον Φραγκίσκο Φώσκολο, που είχε αυξήσει τα λεγάτα του Αγίου Μιχαήλ.
Μαζί, η υποχρέωση να ανάβει το καντήλι της εκκλησίας κάθε Σάββατο βράδυ και σε όλες τις γιορτές των αγίων αυτών. Τις υποχρεώσεις τις αντέγραψε από τις διαθήκες στον «Κώδικα» της ενορίας ο Δον Ιωάννης Ριμόντος, εφημέριος στο Σμαρδάκιτο προς το τέλος του 18ου αιώνα.
Από τους Φωσκόλους στους Δασύρες — και ως σήμερα
Από την οικογένεια Φωσκόλου η εκκλησία πέρασε στην οικογένεια Δασύρα (Νταμπουράκη), που την κράτησε πάνω από έναν αιώνα. Με τα χρόνια τα λεγάτα μοιράστηκαν σε πολλές οικογένειες, με διάφορα επώνυμα, που κληρονόμησαν μαζί και τις —συχνά δυσβάστακτες— υποχρεώσεις των προγόνων τους.
«Η Εκκλησία ανήκει σήμερα στον κ. Μάριο Κρητικό, που φροντίζει για την τέλεση μιας ετήσιας Θ. Λειτουργίας.»
Αυτή η μία Λειτουργία του χρόνου είναι εκείνη της Παρασκευής.
Ο Άγιος Μιχαήλ στην καθολική Τήνο
Στις 29 Σεπτεμβρίου η Καθολική Εκκλησία τιμά μαζί τους τρεις Αρχαγγέλους. Φέτος ανήμερα πανηγύρισαν ο Ταραμπάδος και η Αετοφωλιά· το Σμαρδάκιτο ακολουθεί την Παρασκευή. Όλες οι γιορτές του νησιού είναι στο Εορτολόγιο Τήνου.
Τι: Θεία Λειτουργία στον Άγιο Μιχαήλ.
Πού: Σμαρδάκιτο, εξωκλήσι στην είσοδο του χωριού.
Πότε: Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026, 6:00 μ.μ.
Παρασκευή απόγευμα, στην είσοδο του Σμαρδακίτου.
π. Μάρκος Φώσκολος, «Μικρή Ιστορία του Σμαρδακίτου της Τήνου» — όπως δημοσιεύεται στο ιστολόγιο Σμαρδάκιτο Τήνος.
Φωτογραφία αρχείου: Φωνή της Τήνου.