Στο ΣτΕ το Θαλάσσιο Πάρκο των Νοτίων Κυκλάδων: απαγόρευση στις μηχανότρατες και 196 ζώνες προστασίας σε πάνω από 9.000 τ.χλμ. θάλασσας — η Τήνος έξω από τα όρια
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος κατέθεσε στο Συμβούλιο της Επικρατείας το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1. Από τη Μήλο ως τη Λέβιθα — όχι όμως οι βόρειες Κυκλάδες.
Ένα ακόμη βήμα για το πρώτο από τα δύο Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα της χώρας: το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας κατέθεσε την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου στο Συμβούλιο της Επικρατείας το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες, όπως ανακοίνωσε χθες το βράδυ το Γραφείο Τύπου του υπουργείου.
Μετά την επεξεργασία και τη γνωμοδότηση του ΣτΕ, θα ακολουθήσει η έκδοση του Διατάγματος. Το ΥΠΕΝ συνδέει το βήμα με τη δέσμευση που είχε αναλάβει ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη Διάσκεψη «Our Ocean» της Αθήνας, τον Απρίλιο του 2024, για δύο Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα: στο Νότιο Αιγαίο – Νότιες Κυκλάδες και στο Ιόνιο.
Ποια νησιά περιλαμβάνει
Το Πάρκο (ΕΘΠΝΑ 1) περιλαμβάνει 73 συμπλέγματα νησιών και νησίδων, τις χερσαίες περιοχές Natura 2000 των κατοικημένων νησιών Μήλος, Κίμωλος, Φολέγανδρος, Σίκινος, Σαντορίνη, Ανάφη, Αμοργός, Ηρακλειά, Σχοινούσα, Κουφονήσι, Κίναρος και Λέβιθα, καθώς και την όμορη θαλάσσια έκταση της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, μέσα στα χωρικά ύδατα. Μέσα στο Πάρκο βρίσκονται 18 θαλάσσιες και χερσαίες περιοχές που ήδη ανήκουν στο Δίκτυο Natura 2000.
Τα 8.407,14 τετραγωνικά χιλιόμετρα θάλασσας που τίθενται σε καθεστώς προστασίας είναι, σύμφωνα με το υπουργείο, επιπλέον των θαλάσσιων τμημάτων που ήδη προστατεύονται μέσω του Natura 2000.
Φώκιες, ποσειδωνία και θαλασσοπούλια
Η περιοχή περιγράφεται ως ένας από τους σημαντικότερους πυρήνες θαλάσσιας και νησιωτικής βιοποικιλότητας της Μεσογείου. Εδώ καταγράφεται το 37,5% του εθνικού πληθυσμού της μεσογειακής φώκιας — το 19% του παγκόσμιου. Τα λιβάδια ποσειδωνίας, οι κοραλλιογενείς ύφαλοι και τα οικοσυστήματα βαθέων υδάτων είναι κύριοι τόποι αναπαραγωγής για θαλάσσια θηλαστικά, κητώδη, ψάρια και ασπόνδυλα.
Στα πουλιά, το Πάρκο φιλοξενεί βιοτόπους αναπαραγωγής για το 17,7% του εθνικού πληθυσμού του Μαυροπετρίτη, το 12,5% του Μύχου, το 11% του Αρτέμη, το 36% του Αιγαιόγλαρου και το 13% του Θαλασσοκόρακα.
Τι αλλάζει στη θάλασσα
Το σχέδιο θεσπίζει ενιαίο πλαίσιο για στεριά και θάλασσα και ορίζει, όπως σημειώνει το ΥΠΕΝ, «για πρώτη φορά με σαφήνεια και λεπτομέρεια» τις επιτρεπόμενες χρήσεις σε κάθε μία από τις 196 ζώνες. Τα διαχειριστικά μέτρα θα εξειδικευτούν στο Σχέδιο Διαχείρισης — μαζί και η οικονομική στήριξη των αλιέων που θα επηρεαστούν. Στη θάλασσα προβλέπονται, μεταξύ άλλων:
- Πλήρης απαγόρευση των συρόμενων εργαλείων που ακουμπούν τον βυθό (μηχανότρατες), με αποζημίωση για τους αλιείς που θίγονται.
- Από 15 Απριλίου έως 31 Μαΐου, απαγόρευση αλιείας σε ακτίνα 0,5 ναυτικού μιλίου από την ακτή — με δυνατότητα επαναξιολόγησης μέσω του Σχεδίου Διαχείρισης.
- Ενσωμάτωση των ρυθμίσεων του «Αμοργοράματος» και εφαρμογή αντίστοιχων μέτρων στο Ακρωτήρι της Σαντορίνης.
- Σταδιακός περιορισμός της ανεξέλεγκτης αγκυροβόλησης πάνω σε λιβάδια ποσειδωνίας και ευαίσθητους υφάλους.
Στη στεριά, η κτηνοτροφία, η μελισσοκομία και η μικρή παράκτια αλιεία —δραστηριότητες που ασκούνται εδώ και χιλιάδες χρόνια— διατηρούνται και, όπου γίνεται, ενισχύονται. Ξερολιθιές, αναβαθμίδες, στέρνες και άλλα στοιχεία της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς συντηρούνται και αναδεικνύονται. Χωρίς περιορισμούς επιτρέπονται έργα και υποδομές που εξυπηρετούν αποκλειστικά την εθνική άμυνα.
«Η προστασία του θαλάσσιου πλούτου μας είναι ευθύνη απέναντι στην πατρίδα μας και στις επόμενες γενιές».
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, δήλωσε ότι με το Πάρκο των Νοτίων Κυκλάδων και με εκείνο του Ιονίου, που θα ακολουθήσει, η Ελλάδα αναμένεται να ξεπεράσει —νωρίτερα από τη δέσμευση για το 2030— τον ευρωπαϊκό στόχο προστασίας του 30% των θαλασσών της, φτάνοντας σε ποσοστό άνω του 35%. «Προχωράμε με ταχείς ρυθμούς, για να διαφυλάξουμε τη μοναδική βιοποικιλότητα των Νοτίων Κυκλάδων, στηρίζοντας παράλληλα τις τοπικές κοινωνίες και τη βιώσιμη ανάπτυξη των νησιών μας», πρόσθεσε.
Κι εμείς, στην Τήνο;
Η Τήνος, όπως και οι υπόλοιπες βόρειες Κυκλάδες, δεν βρίσκεται μέσα στα όρια του Πάρκου. Όμως τα θέματα που ρυθμίζει το Διάταγμα —οι μηχανότρατες κοντά στις ακτές, η αγκυροβόληση πάνω στην ποσειδωνία το καλοκαίρι, η επιβίωση της μικρής παράκτιας αλιείας, οι ξερολιθιές και οι πεζούλες— είναι και δικά μας θέματα, εδώ και χρόνια.
Το «Αμοργόραμα», που τώρα γίνεται μέρος του Πάρκου, ξεκίνησε από τους ίδιους τους ψαράδες της Αμοργού. Το ερώτημα για τις δικές μας θάλασσες μένει ανοιχτό: θα έρθει κάποτε και η σειρά των βόρειων Κυκλάδων — και αν ναι, με ποια φωνή για τους Τηνιακούς ψαράδες και την τοπική κοινωνία;
Από τη Μήλο ως τη Λέβιθα, η θάλασσα αποκτά κανόνες.
Η δική μας θάλασσα, προς το παρόν, περιμένει.
Δελτίο Τύπου του Γραφείου Τύπου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας «Η Ελλάδα προχωρά στην προστασία των θαλασσών της – στο ΣτΕ το σχέδιο για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1», 19/10/2026