Ήρθε ο Γενικός Γραμματέας, έγιναν οι συσκέψεις — και το ξερό δέντρο στον δρόμο της Καλλονής στέκει ακόμα: η Πολιτική Προστασία κρίνεται και στο πεδίο
Το ξερό δέντρο στην επαρχιακή οδό Χώρας – Καλλονής, λίγο πριν από το γεφύρι της Κώμης. Φωτογραφία αναγνώστη, Σεπτέμβριος 2026 · Αρχείο Tinos Live TV.
Ένας μήνας, δύο δημοσιεύσεις, μία επιστολή σε έξι υπηρεσίες — και ούτε φύλλο δεν κουνήθηκε. Αν και, για να είμαστε ακριβείς, φύλλα το δέντρο δεν έχει εδώ και καιρό.
Αυτή την εβδομάδα ο Γενικός Γραμματέας Πολιτικής Προστασίας Νικόλαος Παπαευσταθίου επισκέφθηκε την Τήνο. Συναντήθηκε με τη Συντονίστρια στην Περιφερειακή Ενότητα και με τον Δήμαρχο στο Δημαρχείο. Μίλησαν για τα έργα της «έκτακτης ανάγκης», για τα 80 σημεία ρεμάτων που καθαρίστηκαν, για ένα σχέδιο δεκαετίας στα ρέματα που είναι και δρόμοι. Λίγες μέρες πριν είχε συνεδριάσει και το Τ.Ε.Σ.Ο.Π.Π. του Δήμου: 322 φρεάτια καθαρισμένα, ο «ΔΑΡΔΑΝΟΣ 2» επικαιροποιείται.
Όλα αυτά τα καταγράψαμε, ένα προς ένα, και δεν τα υποτιμούμε. Οι συσκέψεις χρειάζονται, οι καθαρισμοί είναι δουλειά, το αίτημα για σχέδιο δεκαετίας είναι σωστό. Είδαμε τις συναντήσεις, τα χαμόγελα, τα αναμνηστικά. Όλα έχουν τη θέση τους. Μόνο που η Πολιτική Προστασία δεν γίνεται μόνο στα γραφεία. Γίνεται και στο πεδίο. Και στο πεδίο, λίγο πριν από το γεφύρι της Κώμης, στέκει ένα ξερό δέντρο.
Ένας μήνας μετά, ούτε φύλλο δεν κουνήθηκε
Στις 22 Σεπτεμβρίου δημοσιεύσαμε ρεπορτάζ για ένα μεγάλο, εντελώς ξερό και σάπιο δέντρο στην άκρη της επαρχιακής οδού Χώρας – Καλλονής, λίγο πριν από το γεφύρι της Κώμης. Τα κλαδιά του γέρνουν πάνω από το οδόστρωμα, από όπου περνούν κάθε μέρα λεωφορεία, σχολικά, αυτοκίνητα, δίκυκλα και πεζοί. Ζητήσαμε τότε να γίνει κάτι πριν από τον επόμενο δυνατό αέρα.
Κι ας μη γελιόμαστε: ο ένας μήνας είναι ο δικός μας. Το δέντρο δεν ξεράθηκε τον Σεπτέμβριο. Ένα δέντρο αυτού του μεγέθους θέλει πολύ καιρό για να ξεραθεί έτσι, να του φύγει ο φλοιός και να σαπίσει ο κορμός — μήνες, αν όχι χρόνια. Στέκει εκεί νεκρό πολύ πριν το δούμε εμείς, στην άκρη ενός επαρχιακού δρόμου, μπροστά στα μάτια όσων περνούν κάθε μέρα.
Στις 13 Οκτωβρίου, λίγες ώρες πριν από την κακοκαιρία, επανήλθαμε. Ο βοριάς της 14ης Οκτωβρίου, με τα 8 και 9 μποφόρ, πέρασε. Το δέντρο άντεξε. Δεν είναι καλά νέα· είναι αναβολή.
Δεν γνωρίζουμε σε ποιον ανήκει το δέντρο, ούτε ποια υπηρεσία έχει την αρμοδιότητα να παρέμβει. Δεν αποδίδουμε ευθύνη σε κανέναν.
Σύμφωνα πάντως με πληροφορίες κατοίκων, τα μεγάλα δέντρα σε αυτό το σημείο του δρόμου, όπως και σε άλλα σημεία, δεν τα φύτεψαν ιδιώτες. Τα φύτεψαν, πριν από πολλά χρόνια, οι τότε κοινότητες των χωριών, για τον ευπρεπισμό των δρόμων — στο όριο του δρόμου, και πολλές φορές λίγο πιο μέσα. Όταν αργότερα χτίστηκαν τα όρια των ιδιοκτησιών, αρκετά από αυτά βρέθηκαν μέσα στα κτήματα. Φυτεύτηκαν μικρά, έγιναν μεγάλα, και με τα χρόνια κάποια, όπως αυτό, ξεράθηκαν. Έτσι, ένα δέντρο που φύτεψε το δημόσιο μπορεί σήμερα να μοιάζει «ιδιωτικό».
Και αν η απάντηση είναι ότι ο κορμός βρίσκεται σε ιδιωτικό κτήμα, τα κλαδιά του δεν βρίσκονται: κρέμονται πάνω από δημόσιο, επαρχιακό δρόμο. Ο δρόμος έχει αρμόδιο, και η ασφάλεια όσων περνούν από αυτόν είναι δημόσια υπόθεση, όποιος κι αν είναι ο ιδιοκτήτης του χωραφιού. Το ποιος θα ειδοποιήσει ποιον είναι ζήτημα των υπηρεσιών· το ότι κάποιος πρέπει να το κόψει δεν είναι.
Και δεν το λέμε μόνο εμείς· σε ανάλογη υπόθεση, το έχουν πει τα δικαστήρια. Στις Σέρρες, όταν άνθρωπος σκοτώθηκε από πτώση κλαδιού δέντρου που φύτρωνε σε ιδιωτικό χώρο δίπλα στο πεζοδρόμιο, το Διοικητικό Εφετείο Θεσσαλονίκης (204/2021) έκρινε, και το Συμβούλιο της Επικρατείας επικύρωσε (1568/2024), ότι η υποχρέωση του Δήμου να παίρνει προληπτικά μέτρα για δέντρα και κλαδιά εκτείνεται και στους γειτονικούς ιδιωτικούς χώρους, όταν τα κλαδιά απλώνονται πάνω από δρόμο ή πεζοδρόμιο. Και ότι η έλλειψη ειδικού προσωπικού δεν είναι δικαιολογία.
Η επιστολή
Επειδή οι δημοσιεύσεις, όπως φαίνεται, δεν έφταναν, στις 22 Οκτωβρίου, το Tinos LIVE TV έστειλε επιστολή σε έξι υπηρεσίες: στη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, στη Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, στον Δήμο Τήνου, στην Περιφερειακή Ενότητα Τήνου, στην Πυροσβεστική Τήνου και στο Αστυνομικό Τμήμα Τήνου. Με φωτογραφίες.
«…έχει υποπέσει στην αντίληψή μας η ύπαρξη ενός μεγάλου, εντελώς ξερού και σάπιου δέντρου στην άκρη της επαρχιακής οδού Χώρας Τήνου – Καλλονής, λίγο πριν από το μεγάλο γεφύρι της Κώμης.
…μεγάλα και βαριά κλαδιά του γέρνουν πάνω από το οδόστρωμα. Από το σημείο διέρχονται καθημερινά λεωφορεία, σχολικά, αυτοκίνητα, δίκυκλα, πεζοί, ακόμη και ζώα…
Ακόμη και ως μη επαΐοντες, αντιλαμβανόμαστε ότι πρόκειται για νεκρό δέντρο και ότι με έναν ισχυρό άνεμο, ιδίως ενόψει του χειμώνα, μπορεί να αποκολληθεί τμήμα του ή και να πέσει ολόκληρο πάνω στον δρόμο…
Δεν αποδίδουμε ευθύνη σε κανέναν. Η επιστολή μας είναι αποκλειστικά ενημερωτική, ώστε να λάβετε γνώση και να προβείτε, εφόσον το κρίνετε, στις περαιτέρω κατά νόμο δικές σας ενέργειες — ενδεικτικά σε αυτοψία και, αν κριθεί επικίνδυνο, στην απομάκρυνσή του.»
— Έφη Βαλίλα · Tinos LIVE TV
Στην ίδια επιστολή σημειώνουμε και κάτι που, εξ όσων γνωρίζουμε, έχει ξανασυμβεί στον ίδιο δρόμο: σε νυχτερινή καταιγίδα είχε πέσει άλλο δέντρο του ίδιου είδους, μια λεύκα, και χρειάστηκε να κοπεί και να απομακρυνθεί μέσα στη νύχτα. Τότε η τύχη βοήθησε. Στην τύχη, όμως, δεν χτίζεται Πολιτική Προστασία.
Ένα τόσο απλό πράγμα
Εδώ δεν μιλάμε για αντιπλημμυρικό έργο εκατομμυρίων, ούτε για οριοθέτηση ρεμάτων, ούτε για σχέδιο δεκαετίας. Μιλάμε για ένα δέντρο. Ένα συνεργείο, ένα αλυσοπρίονο, ένα μηχάνημα να τραβήξει τον κορμό, λίγα λεπτά κλεισμένος ο δρόμος. Είναι από τα πιο απλά πράγματα που μπορεί να ζητήσει κανείς από την Πολιτική Προστασία — και ίσως γι’ αυτό είναι και το πιο εύγλωττο. Αν το απλό δεν γίνεται, πώς να πιστέψουμε στο δύσκολο;
Και για να μην υπάρξει παρεξήγηση, όπως γράψαμε και τον Σεπτέμβριο: δεν μιλάμε για ζωντανό δέντρο, ούτε για κλάδεμα, ούτε για «κρίμα να κοπεί». Μιλάμε για νεκρό δέντρο — το πιο επικίνδυνο είδος, γιατί δεν λυγίζει, σπάει. Δεν ζητάμε, λοιπόν, μια αυτοψία για τα πρακτικά· η αυτοψία δεν λύνει το πρόβλημα. Ζητάμε να λυθεί το πρόβλημα πριν γίνει ατύχημα. Γιατί αλλιώς, τι περιμένουμε; Να ανοίξει κάποιο κεφάλι, για να πειστούμε ότι ήταν ξερό;
«Κάλλιον το προλαμβάνειν ή το θεραπεύειν», έλεγαν οι αρχαίοι. Εδώ, φαίνεται, ισχύει το ανάποδο: το προλαμβάνειν βγαίνει χαλεπώτερον του θεραπεύειν. Το δέντρο, μάλλον, θα κοπεί όταν πέσει — μέσα στη νύχτα, με τον δρόμο κλειστό, όπως, εξ όσων γνωρίζουμε, έγινε και με τη λεύκα. Ενώ θα μπορούσε να κοπεί τώρα, μια ήσυχη μέρα με λιακάδα, χωρίς κανέναν κίνδυνο για κανέναν.
Στην ιστορία του Ναστραντίν Χότζα, ο Χότζας κάθεται στο κλαδί και το πριονίζει. Ο περαστικός τον προειδοποιεί ότι θα πέσει, κι εκείνος συνεχίζει. Εδώ οι περαστικοί είμαστε εμείς και προειδοποιούμε έναν μήνα τώρα. Η διαφορά είναι ότι κάτω από αυτό το κλαδί δεν κάθεται ο Χότζας. Περνούν σχολικά.
Γιατί το ερώτημα, όσο το δέντρο στέκει, δεν είναι ρητορικό: αν πέσει, πού θα πέσει; Στην άσφαλτο, αν είμαστε τυχεροί. Σε ένα παρμπρίζ, σε ένα κράνος, σε ένα σχολικό, αν δεν είμαστε.
Δεν είναι θεωρία
Τα δέντρα που πέφτουν σκοτώνουν, και όχι σπάνια. Λίγα παραδείγματα, όλα από τον ελληνικό Τύπο:
Δεν τα γράφουμε για να τρομάξουμε κανέναν. Τα γράφουμε γιατί, μετά, κανείς δεν θα μπορεί να πει «δεν ξέραμε». Και γιατί στο Ηράκλειο, τέσσερα χρόνια μετά, δεν ψάχνουν πια ποιος φταίει για το δέντρο· ψάχνουν ποιος φταίει που δεν το έκοψε.
Και δεν το λέμε μόνο εμείς
Στην ανάρτησή μας της 22ας Οκτωβρίου για τη συνάντηση στην Περιφερειακή Ενότητα ρωτήσαμε τους αναγνώστες ποιο σημείο του νησιού τους ανησυχεί περισσότερο τον χειμώνα. Οι πρώτες απαντήσεις ήρθαν μέσα σε λίγες ώρες, και δεν ήταν γενικόλογες: η ρεματιά της Ποταμιάς, «εγκατάλειψη» και «βρωμιά λόγω αποχέτευσης», έγραψε ο ένας — «και όταν τα δείτε, ελάτε να με βρείτε». «Στα Κιόνια, το λεγόμενο λαγκάδι του παπά», έγραψε ο άλλος. Σημεία με όνομα και διεύθυνση, από ανθρώπους που ζουν δίπλα τους.
Δεν τα ελέγξαμε ακόμη· τα καταγράφουμε ως αυτό που είναι, φωνές αναγνωστών. Δείχνουν όμως κάτι απλό: ο κόσμος ξέρει πού είναι τα αδύνατα σημεία του νησιού, και περιμένει να τα δει κάποιος από κοντά.
Το άλλο μισό: ένα λαγκάδι μέσα στην πόλη
Το δέντρο δεν είναι, φυσικά, το μόνο τρωτό σημείο της Πολιτικής Προστασίας στην Τήνο. Η αχίλλειος πτέρνα της Χώρας είναι ένα λαγκάδι. Το λαγκάδι των Τριών Ιεραρχών ξεκινά ψηλά, από τις πηγές της Ελληνοπής, κατεβαίνει, διασχίζει το κέντρο της πόλης και βγάζει στη θάλασσα, στο παλιό λιμάνι, μπροστά στην πιάτσα των ταξί. Με τα χρόνια, μεγάλο κομμάτι του έγινε δρόμος, και μέσα στην πόλη σκεπάστηκε με τσιμέντο. Δεξιά και αριστερά έχει ξερολιθιές και ψηλά καλάμια, και στις άκρες του μαζεύονται ξερά χόρτα και κλαδιά.
Προσέξτε τη φωτογραφία: δεν είναι ψηλά στο βουνό, είναι λίγο πάνω από τα πρώτα σπίτια. Φανταστείτε τι γίνεται σε μια νεροποντή: η βλάστηση δουλεύει σαν φράγμα, το νερό μαζεύεται πίσω της, και όταν το φράγμα ενδώσει, όλα μαζί — νερό, καλάμια, κλαδιά, χώματα — κυλούν προς τα κάτω, προς την πόλη. Έτσι ακριβώς δημιουργούνται τα πλημμυρικά φαινόμενα· όχι από το νερό μόνο, αλλά από ό,τι το νερό βρίσκει μπροστά του.
Και εδώ, στο τέλος της διαδρομής, το νερό δεν θα βρει χωράφια· θα βρει σπίτια, αυλές και μαγαζιά. Σε ένα πλημμυρικό φαινόμενο, ό,τι έχει μαζευτεί στην κοίτη του από πάνω — ξερά καλάμια, κλαδιά, χώματα, πέτρες, αδρανή — θα κατέβει μαζί με το νερό. Και επειδή η κοίτη είναι πια δρόμος, το νερό δεν θα απλωθεί σε χώμα να το πιει: θα κατέβει πάνω στο τσιμέντο, με ταχύτητα, παρασέρνοντας τα πάντα. Νερά, λάσπες και μπάζα, στις αυλές, στα υπόγεια, στα σπίτια. Το 1976 πλημμύρισε. Δεν έχει ξεχάσει κανείς.
Από τα 80 σημεία ρεμάτων που καθαρίστηκαν στο νησί, αυτό θα έπρεπε να είναι το πιο καθαρό απ’ όλα. Όχι γιατί είναι το μεγαλύτερο — γιατί είναι το μόνο που περνά μέσα από το κέντρο της πόλης. Όταν ένα ρέμα στην ύπαιθρο φουσκώσει, πλημμυρίζει χωράφια· όταν φουσκώσει αυτό, μπορεί να πλημμυρίσει τη Χώρα. Και τότε δεν μιλάμε για ζημιές σε περιουσίες· ένας χείμαρρος με λάσπη και μπάζα μέσα σε κατοικημένους δρόμους, νύχτα, μπορεί να γίνει άμεσος κίνδυνος για ανθρώπινη ζωή. Αν υπάρχει στο νησί ρέμα ύψιστης προτεραιότητας, είναι αυτό.
Οι σχάρες, πιο κάτω
Εκεί όπου το λαγκάδι σκεπάστηκε με τσιμέντο, όπως στο ύψος της εκκλησίας των Τριών Ιεραρχών, άφησαν σχάρες στον δρόμο: τα ανοίγματα από όπου πέφτει το νερό μέσα στο σκεπασμένο λαγκάδι, για να κατέβει από κάτω ως τη θάλασσα. Πριν από λίγες μέρες γράψαμε για τον καθαρισμό τους, και αυτό είναι καλό. Μια σχάρα όμως δουλεύει μόνο όσο δεν βουλώνει. Αν από πάνω κατέβουν καλάμια, κλαδιά και ξερά χόρτα και τη φράξουν, το νερό δεν θα μπορεί να πέσει μέσα και θα συνεχίσει πάνω στον δρόμο, όσο καθαρή κι αν ήταν πριν.
Λίγα μέτρα πιο δίπλα, ακριβώς πλάι σε μια από αυτές τις σχάρες, ο δρόμος έχει ανοίξει. Εκεί κάποτε κόπηκε ένα δέντρο του λαγκαδιού, το κούτσουρο σάπισε και άφησε ένα κενό ως την τάφρο από κάτω. Το είχαμε γράψει στις 18 Σεπτεμβρίου. Ένα δέντρο που δεν φροντίστηκε την ώρα του γίνεται πρόβλημα αργότερα — και εδώ, κυριολεκτικά, δίπλα στη σχάρα.
Το έχουμε ξαναδεί
Η φωτογραφία που ακολουθεί είναι από το αρχείο μας, από παλαιότερη νεροποντή. Δεν δείχνει τη σημερινή εικόνα.
Τότε κατέβαιναν με το νερό μπάζα και ξερά κλαδιά. Για να μη βουλώσει η σχάρα, κάποιοι τη σήκωσαν από τη θέση της. Και για να μην πέσει κανείς στο ανοιχτό φρεάτιο, έβαλαν από πάνω ένα παλιό πλυντήριο ανάποδα. Ήταν μια λύση της στιγμής, από ανθρώπους που ήθελαν να βοηθήσουν. Δείχνει όμως καθαρά τι γίνεται όταν τα φερτά υλικά φτάνουν ως τις σχάρες — και πόσο γρήγορα η Πολιτική Προστασία, όταν λείπει, γίνεται υπόθεση των γειτόνων.
Η ετοιμότητα φαίνεται στον δρόμο
Οι συσκέψεις είναι το ένα μισό της Πολιτικής Προστασίας. Το άλλο μισό δεν κρίνεται εκεί. Κρίνεται σε ένα ξερό δέντρο που κόβεται πριν πέσει, σε ένα κλαδί που κλαδεύεται πριν σπάσει, σε ένα λαγκάδι που καθαρίζεται πριν έρθει το νερό. Τις συναντήσεις τις είδαμε. Τώρα περιμένουμε να δούμε και το πεδίο.
Την επόμενη φορά θα θέλαμε να γράψουμε για ένα δέντρο που δεν υπάρχει πια. Θα το γράψουμε με χαρά, με το όνομα της υπηρεσίας που το έκοψε, και με ένα «μπράβο» που θα το εννοούμε.
Πηγές: Δελτίο Τύπου Περιφερειακής Ενότητας Τήνου (22/10/2026) · Δελτία Τύπου Δήμου Τήνου (21 και 22/10/2026) · Επιστολή Tinos LIVE TV προς τις αρμόδιες υπηρεσίες (22/10/2026) · Tinos Live TV, 22/9 και 13/10/2026 · Σχόλια αναγνωστών στη σελίδα Tinos LIVE TV στο Facebook (22/10/2026) · iefimerida.gr και tanea.gr (Ηράκλειο, Αύγουστος 2022) · creta24.gr (αναβολή δίκης, 22/10/2026) · lawspot.gr / odigostoupoliti.eu (ΤρΔΕφΘεσσ 204/2021, ΣτΕ 1568/2024) · in.gr (Φούρκα Χαλκιδικής, 1/10/2026) · protothema.gr (Πορταριά Πηλίου, 2017) · anexartitos.gr (Σέρρες, 2025). Φωτογραφίες: ξερό δέντρο — φωτογραφίες αναγνώστη, Σεπτέμβριος 2026, Αρχείο Tinos Live TV · συνάντηση στο Δημαρχείο — Δήμος Τήνου · λαγκάδι και σχάρες — Αρχείο Tinos Live TV.