Ο βιολογικός στον ανήφορο: τα έγγραφα δείχνουν ότι ανεβάζουμε τα λύματα στα 96 μέτρα — για να καταλήξουν ξανά στη θάλασσα

Ο βιολογικός της Τήνου, ψηλά πάνω από τη Χώρα · Φωτογραφία: ΣΜΙΛΗ ΑΤΕ, κατασκευάστρια εταιρεία του έργου, όπως το παρουσιάζει δημόσια

Η Χάλκη αποκτά βιολογικό δίπλα στο κύμα. Ο δικός μας χτίστηκε ψηλά, στο οικόπεδο της παλιάς χωματερής — και κάθε σταγόνα από την πόλη πρέπει να ανέβει ως εκεί με αντλίες, για να κατέβει ξανά, καθαρισμένη, στη θάλασσα του Αγίου Φωκά. Τα στοιχεία δεν είναι δικά μας: είναι γραμμένα στα επίσημα έγγραφα του έργου.

«Η Χάλκη μας αποκτά μια σημαντική υποδομή για το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων της», έγραψε την Τρίτη 21 Οκτωβρίου ο Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου Γιώργος Χατζημάρκος. Ο νέος βιολογικός του μικρού νησιού, σημειώνει, «τον επόμενο μήνα περνά σε δοκιμαστική λειτουργία». Καλή αρχή στους Χαλκίτες.

Στα πλάνα, οι δεξαμενές της Χάλκης στέκονται λίγες δεκάδες μέτρα από τη θάλασσα. Τα λύματα κατεβαίνουν, ο βιολογικός τα καθαρίζει, η θάλασσα είναι δίπλα. Όπως κυλάει το νερό: από ψηλά προς τα κάτω. Στην Τήνο κάναμε το ανάποδο.

1. Στο οικόπεδο της χωματερής

Όταν η Εγνατία Οδός δημοπράτησε το έργο το 2014, δημοσίευσε την Τεχνική Περιγραφή του. Εκεί γράφεται, χωρίς περιστροφές, πού θα χτιζόταν η Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων: στη θέση «Πρινέρα – Μαρμαριάς», σε οικόπεδο 25.140 τετραγωνικών, στο ανατολικό τμήμα του οποίου «γίνονταν μέχρι πρότινος η απόθεση των απορριμμάτων της Τήνου». Οι εγκαταστάσεις, σημειώνει, χωροθετήθηκαν «ως επί το πλείστον στο καθαρό τμήμα» — αλλά η μελέτη προέβλεπε ότι θα χρειαστεί να απομακρυνθούν «10.000 κ.μ. περίπου» σκουπίδια.

Το έγγραφο · Εγνατία Οδός, 2014Απόσπασμα από την Τεχνική Περιγραφή του έργου «Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων και Υποθαλάσσιος Αγωγός Διάθεσης Λυμάτων Δήμου Τήνου (Ν0300b)», ενότητα 3.1. Η επισήμανση είναι δική μας. Όλο το έγγραφο (PDF)

2. Στα 96 μέτρα

Το ίδιο έγγραφο δίνει και τον αριθμό που εξηγεί τα υπόλοιπα. Ο κεντρικός αγωγός που φέρνει τα λύματα της πόλης «καταλήγει στην Ε.Ε.Λ. στο Αντλιοστάσιο Εισόδου-Αρχικής Ανύψωσης σε υψόμετρο +96.20μ.». Η Χώρα είναι χτισμένη σχεδόν στο ύψος της θάλασσας. Τα λύματά της δεν κατεβαίνουν, λοιπόν, στον βιολογικό· ανεβαίνουν, από αντλιοστάσιο σε αντλιοστάσιο, με καταθλιπτικούς αγωγούς υπό πίεση, σχεδόν εκατό μέτρα.

Το έγγραφο · Εγνατία Οδός, 2014Απόσπασμα από την Τεχνική Περιγραφή του έργου. Η επισήμανση είναι δική μας. Όλο το έγγραφο (PDF)

3. …για να ξανακατέβουν στη θάλασσα

Κι αφού καθαριστούν εκεί ψηλά, πού πηγαίνουν; Πίσω στη θάλασσα. «Τα επεξεργασμένα λύματα θα διατίθενται στη θαλάσσια περιοχή στη θέση Ακρωτήρι Αγίου Φωκά», γράφει η Τεχνική Περιγραφή, σύμφωνα με απόφαση του Νομάρχη Κυκλάδων του 2003. Το νερό κάνει δηλαδή τη διαδρομή δύο φορές: ανεβαίνει με ρεύμα, κατεβαίνει με τη βαρύτητα, και καταλήγει λίγο πιο πέρα από εκεί που ξεκίνησε.

Το έγγραφο · Εγνατία Οδός, 2014Απόσπασμα από την Τεχνική Περιγραφή του έργου, ενότητα 3.5. Η επισήμανση είναι δική μας. Όλο το έγγραφο (PDF)

Ανεβάζουμε τα λύματα μιας ολόκληρης πόλης σχεδόν εκατό μέτρα — για να στείλουμε το νερό πίσω στη θάλασσα.

4. Ο λογαριασμός

«Το νερό τον δρόμο του τον βρίσκει», λένε οι παλιοί — όταν ο δρόμος είναι κατηφόρα. Στον ανήφορο, τον δρόμο τον πληρώνεις εσύ: σε ρεύμα για κάθε κυβικό που ανεβαίνει, σε αντλίες που φθείρονται, σε ανταλλακτικά, σε ανθρώπους που πρέπει να τις προσέχουν. Κι αν σταματήσει μια αντλία ή κοπεί το ρεύμα, τα λύματα δεν περιμένουν.

Το πόσο κοστίζει να δουλεύει όλο αυτό το σύστημα, το έγραψε ο ίδιος ο Δήμος Τήνου στη διακήρυξη του Νοεμβρίου 2025: 514.800 ευρώ πλέον ΦΠΑ (638.352 ευρώ με τον ΦΠΑ) για 34 μήνες λειτουργίας του βιολογικού και συντήρησης των εξωτερικών αντλιοστασίων, από ίδιους πόρους. Από αυτά, τα 100.000 ευρώ είναι για επισκευές βλαβών μηχανημάτων. Και μέσα στις υποχρεώσεις του αναδόχου, μία που δείχνει πόσο εξαρτάται ο βιολογικός μας από τις αντλίες: «Να ελέγχει τη λειτουργία των αντλιοστασίων για τη σωστή τροφοδοσία της εγκατάστασης».

Το έγγραφο · Δήμος Τήνου, 2025Ο ενδεικτικός προϋπολογισμός της διακήρυξης του Δήμου Τήνου (26/11/2025). Η επισήμανση είναι δική μας. Η διακήρυξη στη Διαύγεια (ΑΔΑ: 6ΥΡ6ΩΗ6-75Α)

Το έγγραφο · Δήμος Τήνου, 2025Απόσπασμα από τις υποχρεώσεις του αναδόχου στη διακήρυξη του Δήμου Τήνου. Η διακήρυξη στη Διαύγεια

Θα πει κανείς: και ένας βιολογικός δίπλα στη θάλασσα θέλει προσωπικό και συντήρηση. Σωστά. Δεν θα χρειαζόταν όμως να σπρώχνει, κάθε μέρα, κάθε νύχτα, κάθε Δεκαπενταύγουστο, τα λύματα μιας ολόκληρης πόλης στον ανήφορο.

5. Γιατί εκεί;

Η απόφαση δεν είναι χθεσινή. Ο αποδέκτης στον Άγιο Φωκά ορίστηκε το 2003. Η Έγκριση Περιβαλλοντικών Όρων για τη θέση δόθηκε από την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου το 2006. Το έργο δημοπρατήθηκε το 2014. Πέρασε από πολλά χέρια και πολλές δημοτικές αρχές — και τον λογαριασμό του τον πληρώνει, κάθε χρόνο, όποια δημοτική αρχή κι αν βρίσκεται στο Δημαρχείο.

Γι’ αυτό δεν γράφουμε για να χρεώσουμε ονόματα. Γράφουμε γιατί κάποιος πρέπει να απαντήσει σε απλά ερωτήματα: Γιατί επιλέχθηκε για τον βιολογικό το οικόπεδο της χωματερής, ψηλά, και όχι μια θέση στα χαμηλά, κοντά στη θάλασσα όπου θα κατέληγε έτσι κι αλλιώς το νερό; Εξετάστηκαν άλλες θέσεις; Υπολογίστηκε ποτέ τι θα κοστίζει η άντληση στα επόμενα σαράντα χρόνια;

Και, κυρίως: ποιος θα το υπολογίσει στο επόμενο μεγάλο έργο του νησιού; Οι αποφάσεις για το πού μπαίνει ένα έργο κρίνουν το κόστος του για δεκαετίες. Αξίζει να συζητιούνται ανοιχτά πριν από τη θεμελίωση — όχι είκοσι χρόνια μετά, με τη διακήρυξη της λειτουργίας στο χέρι.

Το Tinos Live TV θα ζητήσει από τον Δήμο Τήνου τα στοιχεία της χωροθέτησης και θα δημοσιεύσει ευχαρίστως όποια απάντηση ή διευκρίνιση λάβει.