«Πόλεμος, Πίτσα! Σχόλασε τα παιδιά»: η πρώτη μέρα του ’40 στον Πύργο, μέσα από το σημειωματάριο μιας δασκάλας

Το σχολείο του Πύργου σήμερα. Πηγή: social media

Ένα πρωινό σαν όλα τα άλλα στο σχολείο του χωριού. Μια προσευχή για την ειρήνη, η ώρα της Ανάγνωσης — και ξαφνικά οι καμπάνες. Η δασκάλα Πίτσα Τριγώνη κατέγραψε το 1994 πώς έζησε ο Πύργος της Τήνου την 28η Οκτωβρίου 1940. Μια μέρα μετά την επέτειο, οι μνήμες της ξαναδιαβάζονται.

Η προσευχή που δεν πρόλαβε να τελειώσει

Το πρωί της 28ης Οκτωβρίου 1940 η νεαρή δασκάλα είχε μαζέψει τους μικρούς μαθητές της στο «πάνω» σχολειό του Πύργου. Ξεκίνησαν, όπως κάθε μέρα, με την προσευχή. Ζητούσαν από τον Θεό να φυλάει την πατρίδα και να σταματήσει τον πόλεμο στις άλλες χώρες. Ο πόλεμος τότε ήταν ακόμη κάτι μακρινό.

Είχαν μόλις πιάσει την Ανάγνωση, όταν άρχισαν να χτυπούν οι καμπάνες του χωριού. Πριν καταλάβει τι συμβαίνει, είδε τον άντρα της, τον Μενέλαο, να μπαίνει στο σχολείο φωνάζοντας: «Πόλεμος, Πίτσα, οι Ιταλοί μας κήρυξαν τον πόλεμο!».

Γύρισε στα παιδιά και τους μίλησε απλά. Ως τότε προσεύχονταν να σταματήσει ο πόλεμος στους άλλους. Από εκείνη τη μέρα θα παρακαλούσαν να σταματήσει και στην Ελλάδα. Τους έδωσε λίγες οδηγίες και τα έστειλε στα σπίτια τους.

Στο «κάτω» σχολείο, με τη σημαία μπροστά

Με τον άντρα της κατέβηκε στο «κάτω» σχολείο. Στον δρόμο έβλεπαν τις σιλουέτες των αντρών να γυρίζουν από τα χωράφια, τις «μπατέλες», για να ετοιμαστούν να επιστρατευτούν.

Εκεί ο διευθυντής, ο Ιωάννης Δεσπίνης, είχε συγκεντρώσει τους μαθητές των μεγάλων τάξεων. Παρέδωσε τη σημαία, και τα παιδιά τραγουδώντας εμβατήρια πήραν τον δρόμο για την πλατεία. Εκεί είχε μαζευτεί όλο το χωριό.

Από το ραδιόφωνο ακούγονταν τα διαγγέλματα και η πρόσκληση των ηλικιών στα όπλα. Οι πατεράδες σήκωναν τα παιδιά στην αγκαλιά τους και αποχαιρετούσαν τις γυναίκες τους. «Κουράγιο, θα νικήσουμε», φώναξε ο διευθυντής στους χωριανούς. Λίγα λόγια είπε και ο συνταξιούχος δάσκαλος Κελεμένης.

Το Υφαντήριο έγινε εργαστήρι για τους στρατιώτες

Η δασκάλα Πηνελόπη Δεσπίνη μίλησε στις γυναίκες του χωριού. Τους ζήτησε να ανοίξουν τα μπαούλα και τις κασέλες τους και να δώσουν μαλλί, για να πλεχτούν κάλτσες, πουλόβερ και φανέλες για όσους θα πολεμούσαν στα χιόνια.

Η ανταπόκριση ήταν άμεση. Μεγάλη ποσότητα μαλλί μαζεύτηκε στην αίθουσα του Υφαντηρίου του Πύργου, που έγινε εργαστήρι πλεκτών για το μέτωπο. Οι γυναίκες δούλευαν ακατάπαυστα στους αργαλειούς.

Οι καμπάνες συνέχιζαν να χτυπούν. Η γαλανόλευκη ανέμιζε, τα παιδιά ξανάρχισαν τα εμβατήρια, οι ιερείς ξεκίνησαν τη Δέηση. Και ο κόσμος έψαλε το «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ».

Ολόκληρο το κείμενο, όπως δημοσιεύτηκε, μαζί με τις φωτογραφίες:

Ευχαριστούμε θερμά τον κ. Γιώργο Βιδάλη για τη δημόσια ανάρτησή του, που ανέβηκε αυτές τις μέρες να μας θυμίσει την τηνιακή ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, με τις μνήμες της δασκάλας Πίτσας Τριγώνη και τις φωτογραφίες.

Αναγνωρίζετε κάποιον στην παλιά φωτογραφία των μαθητών; Έχετε κι εσείς ιστορίες από τους δικούς σας για εκείνες τις μέρες; Γράψτε μας με μήνυμα στη σελίδα μας.

Άλλοι καιροί, άλλα ήθη.