Μια πόρτα ανοιχτή εδώ και 3.600 χρόνια: πιθάρια, πολυώροφα σπίτια και αποχέτευση στο προϊστορικό Ακρωτήρι της Σαντορίνης

Θύρα και πιθάρι στον αρχαιολογικό χώρο του Ακρωτηρίου. Φωτογραφία: δημόσια ανάρτηση στα social media

Πίσω από ένα πέτρινο κούφωμα, ένα πιθάρι στέκει στη θέση του εδώ και περίπου 3.600 χρόνια. Η φωτογραφία είναι από το Ακρωτήρι της Σαντορίνης, την προϊστορική πόλη των Κυκλάδων που θάφτηκε στην τέφρα του ηφαιστείου και γι’ αυτό σώθηκε.

Μια ανασκαμμένη θύρα και αποθηκευτικά πιθάρια στον αρχαιολογικό χώρο του Ακρωτηρίου. Έτσι περιγράφεται η φωτογραφία που κυκλοφόρησε τις τελευταίες ώρες σε ομάδα αρχαιολογίας στο Facebook. Η ανάρτηση σημειώνει ότι ο χώρος έχει πολυώροφα κτίρια, περίτεχνες τοιχογραφίες, συστήματα αποχέτευσης και ύδρευσης, καθώς και μεγάλα πήλινα πιθάρια. Σε αυτά, όπως αναφέρει, φύλαγαν λάδι, σιτηρά και κρασί.

Από ψαροχώρι, πόλη του Αιγαίου

Στο Ακρωτήρι ζούσαν άνθρωποι ήδη από τη Νεολιθική εποχή. Στην αρχή ήταν ένα μικρό χωριό ψαράδων και γεωργών. Μετά την τρίτη χιλιετία π.Χ. μεγάλωσε και έγινε σημαντικό λιμάνι. Η ακμή του κράτησε περίπου πεντακόσια χρόνια.

Οι κάτοικοί του έκαναν εμπόριο σε όλο το Αιγαίο, όπως δείχνει η ξένη κεραμική που βρέθηκε. Δούλευαν και τον χαλκό. Η πόλη είχε πλακόστρωτους δρόμους και εκτεταμένο αποχετευτικό δίκτυο. Ήταν κυκλαδικός οικισμός, με στενούς δεσμούς όμως με τη μινωική Κρήτη. Το δείχνουν οι επιγραφές σε Γραμμική Α΄ και η τέχνη των τοιχογραφιών.

Η τέφρα που φύλαξε τα σπίτια

Τον 16ο αιώνα π.Χ. το ηφαίστειο της Θήρας εξερράγη. Η ακριβής χρονιά δεν είναι γνωστή. Οι χρονολογήσεις με ραδιοάνθρακα τη βάζουν πιθανότερα ανάμεσα στο 1620 και το 1530 π.Χ. Η πόλη σκεπάστηκε από ηφαιστειακή τέφρα. Γι’ αυτό πολλά κτίρια σώθηκαν σε ύψος πάνω από έναν όροφο, ορισμένα ως και τριώροφα. Πόρτες, παράθυρα και αποθήκες στέκουν ακόμη, όπως στη φωτογραφία.

Η τέφρα κράτησε και το αποτύπωμα από ξύλινα έπιπλα που είχαν σαπίσει. Οι αρχαιολόγοι έχυσαν γύψο στα κενά και έτσι ξαναπήραν μορφή κρεβάτια, τραπέζια και σκαμνιά.

Στο Ακρωτήρι δεν έχουν βρεθεί σκελετοί κατοίκων και ελάχιστα πολύτιμα αντικείμενα. Οι κάτοικοι φαίνεται ότι πρόλαβαν να φύγουν, παίρνοντας μαζί ό,τι πολυτιμότερο είχαν.

Τα πιθάρια που έμειναν πίσω

Ό,τι δεν μπορούσε να κουβαληθεί έμεινε στη θέση του. Γι’ αυτό η κεραμική στο Ακρωτήρι είναι άφθονη. Τα μεγάλα αγγεία ήταν οι αποθήκες του νοικοκυριού. Σε μικρότερα δοχεία μετέφεραν τα προϊόντα. Ένα από αυτά τα πιθάρια φαίνεται στη φωτογραφία, ανάμεσα σε πεσμένες πέτρες, πίσω από το κατώφλι.

Από τον Μαρινάτο στον Ντούμα

Η συστηματική ανασκαφή ξεκίνησε το 1967 από τον αρχαιολόγο Σπυρίδωνα Μαρινάτο. Μετά τον θάνατό του τη συνέχισε ο Χρίστος Ντούμας. Οι τοιχογραφίες του Ακρωτηρίου είναι από τις πιο καλοδιατηρημένες του προϊστορικού Αιγαίου. Οι «Γαλάζιοι Πίθηκοι» βρέθηκαν το 1969 και η «Άνοιξη» το 1970, όρθια στη θέση της. Ευρήματα από την ανασκαφή εκτίθενται στο Μουσείο Προϊστορικής Θήρας.

Σήμερα ο χώρος προστατεύεται από ένα μεγάλο στέγαστρο, που φαίνεται και στο βάθος της φωτογραφίας. Ένα τμήμα του παλαιότερου στεγάστρου κατέρρευσε το 2005. Ο χώρος έμεινε κλειστός για τους επισκέπτες και ξανάνοιξε τον Απρίλιο του 2012.

Μια πόρτα, ένα κατώφλι κι ένα πιθάρι. Λίγο νοτιότερα στις Κυκλάδες μας, θυμίζουν πόσο παλιά είναι η ζωή και το νοικοκυριό στα νησιά.

Η ανάρτηση

f Αρχαιολογία – Archaeology · δημόσια ομάδαΜια ανασκαμμένη θύρα και πέτρινα αποθηκευτικά πιθάρια στον αρχαιολογικό χώρο του Ακρωτηρίου, στο ελληνικό νησί της Σαντορίνης. Ο αρχαιολογικός χώρος περιλαμβάνει πολυώροφα κτίρια, περίτεχνες τοιχογραφίες, εξελιγμένα συστήματα αποχέτευσης και ύδρευσης…Δείτε την ανάρτηση στο Facebook →