Ο Τήνιος Νικηφόρος Λύτρας «ταξιδεύει» από τη Σάμο στην Εθνική Πινακοθήκη: δύο πορτρέτα του στη μεγάλη αναδρομική έκθεση

Δύο προσωπογραφίες του ζωγράφου από τον Πύργο, που κοσμούν το Δημαρχιακό Μέγαρο της Σάμου, θα εκτεθούν για πρώτη φορά στην πρώτη ολοκληρωμένη αναδρομική έκθεση για τον Λύτρα στην Εθνική Πινακοθήκη.

Ο Δήμος Ανατολικής Σάμου δανείζει στην Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου δύο έργα του Νικηφόρου Λύτρα. Είναι η «Προσωπογραφία του καπετάν Σταμάτη Γεωργιάδη» και η «Προσωπογραφία Λυκούργου Λογοθέτη», που κοσμούν την αίθουσα επίσημων εκδηλώσεων του Δημαρχιακού Μεγάρου.

Τα δύο έργα μεταφέρθηκαν ήδη στην Αθήνα, σε εφαρμογή της ομόφωνης απόφασης 88/2025 του Δημοτικού Συμβουλίου Ανατολικής Σάμου. Θα εκτεθούν για πρώτη φορά, στην πρώτη ολοκληρωμένη έκθεση αναδρομικού χαρακτήρα που αφιερώνεται στον καλλιτέχνη.

Η Εθνική Πινακοθήκη ανέλαβε τα έξοδα μεταφοράς και ασφάλισης. Ανέλαβε επίσης τη συντήρηση και την αποκατάσταση των φθορών τους, από ειδικούς συντηρητές της. Ο Δήμος έλαβε την επιβεβαίωση ότι τα έργα έφτασαν με ασφάλεια και ότι οι εργασίες συντήρησης ξεκινούν άμεσα. Όταν τελειώσει η έκθεση, θα επιστρέψουν στο Δημαρχιακό Μέγαρο της Σάμου, με ευθύνη της Πινακοθήκης.

Πάνω από 100 πίνακες και 300 σχέδια

Στην έκθεση αναμένεται να παρουσιαστούν περισσότερα από 100 έργα ζωγραφικής. Θα υπάρχουν τα εμβληματικά έργα της Εθνικής Πινακοθήκης, αλλά και έργα από μουσεία, οργανισμούς και ιδιωτικές συλλογές της Ελλάδας και του εξωτερικού. Ορισμένα εμφανίζονται για πρώτη φορά ή ύστερα από πολλές δεκαετίες.

Θα εκτεθούν ακόμη περίπου 300 σχέδια, τα περισσότερα αδημοσίευτα ως σήμερα, και τεκμήρια που συμπληρώνουν το αφιέρωμα. Την έκθεση επιμελείται η Μαρία Κατσανάκη. Η ακριβής ημερομηνία έναρξης θα ανακοινωθεί από την Εθνική Πινακοθήκη.

Ο ζωγράφος από τον Πύργο

Ο Νικηφόρος Λύτρας γεννήθηκε το 1832 στον Πύργο της Τήνου και πέθανε στην Αθήνα το 1904. Σπούδασε στο Σχολείο των Τεχνών στην Αθήνα και στην Ακαδημία του Μονάχου. Δίδαξε για δεκαετίες στο Σχολείο των Τεχνών, το σημερινό Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών.

Θεωρείται από τους κύριους εκπροσώπους της λεγόμενης «Σχολής του Μονάχου». Ήταν εισηγητής της ηθογραφίας και σπουδαίος προσωπογράφος, και με το έργο, τη διδασκαλία και τον θεσμικό του ρόλο σφράγισε την ελληνική ζωγραφική του β΄ μισού του 19ου αιώνα. Γνωστά έργα του είναι, ανάμεσα σε άλλα, «Τα κάλαντα» και «Η Ψαριανή στα ερείπια των Ψαρών».

Μια μεγάλη στιγμή για τον Λύτρα, και μαζί για τον Πύργο και την Τήνο, που έδωσαν στην Ελλάδα τόσους σπουδαίους καλλιτέχνες.