Τα Μοναστήρια έφτασαν στη Βουλή
Λίγο πριν κλείσει η Βουλή για το καλοκαίρι, ψηφίστηκε διάταξη που ανοίγει την ιδιωτική πολεοδόμηση σε όλα τα νησιά. Και από το βήμα ακούστηκε ένα ερώτημα με τηνιακή διεύθυνση: για ποιον νομοθετούμε;
Ο εγκαταλελειμμένος οικισμός των Μοναστηριών, εκεί ψηλά στα Κάτω Μέρη, δεν συνηθίζει τις τιμές. Την Παρασκευή 31 Ιουλίου, όμως, το όνομά του ακούστηκε στην Ολομέλεια της Βουλής — όχι σε πανηγυρικό τόνο, αλλά μέσα σε μια αντιπαράθεση για το ποιους εξυπηρετεί μια ολοκαίνουργια πολεοδομική ρύθμιση. Το νομοσχέδιο για την επέκταση των αρμοδιοτήτων ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ ψηφίστηκε στην τελευταία συνεδρίαση πριν από τη θερινή διακοπή· ανάμεσα στις διατάξεις του, μία που αφορά ευθέως το μέλλον οικισμών σαν τα δικά μας Μοναστήρια.
Τι ακριβώς ψηφίστηκε
Η διάταξη ξαναζωντανεύει ένα εργαλείο που κοιμόταν από το 2014: τα Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης του ν. 4280/2014, τον νόμο για την ιδιωτική πολεοδόμηση. Με τις αλλαγές που πέρασαν, η δυνατότητα οργανωμένης ανάπτυξης γύρω από εγκαταλελειμμένους και φθίνοντες οικισμούς απλώνεται σε όλα τα νησιά, το δικαίωμα δεν περιορίζεται πλέον σε δήμους και οικοδομικούς συνεταιρισμούς αλλά ανοίγει και σε ιδιώτες, και το ανώτατο όριο της συνολικής παρέμβασης ανεβαίνει από τα 100 στα 200 στρέμματα.
«Εγκαταλελειμμένος» θεωρείται οικισμός με μηδενικό πληθυσμό στις απογραφές του 1981 και του 2021 — περιγραφή που ταιριάζει στα Μοναστήρια όσο λίγες. «Μικρός και φθίνων» είναι όποιος έχει κάτω από 150 μόνιμους κατοίκους με καταγεγραμμένη μείωση σε βάθος τριάντα ετών. Οι νέες ζώνες ανάπτυξης απαιτούν ελάχιστη έκταση 30 στρεμμάτων, ενώ τουλάχιστον το μισό της έκτασης πρέπει να αποδίδεται σε κοινόχρηστους χώρους και έργα υποδομής. Επιτρεπόμενες χρήσεις: κατοικία, εμπόριο, ξενοδοχεία και τουριστικές υποδομές.
«Για ποιον;» — η καταγγελία στη Βουλή
Από το βήμα της Ολομέλειας, η βουλεύτρια Φλώρινας της Νέας Αριστεράς Πέτη Πέρκα έθεσε το ερώτημα που έδωσε στη διάταξη τηνιακή διάσταση. Όπως υποστήριξε, μεγαλοβιομήχανος, βασικός μέτοχος εταιρείας ακίνητης περιουσίας, «έχει αγοράσει πολύ μεγάλη έκταση γύρω από τον εγκαταλελειμμένο οικισμό Μοναστήρια στην Τήνο» και προωθεί σχέδιο ανάπτυξής της μέσω νεοσύστατης εταιρείας — και διερωτήθηκε αν οι τροποποιήσεις «εξυπηρετούν αυτή ακριβώς την ανάπτυξη, η οποία διαφορετικά δεν θα ήταν δυνατή» με την ισχύουσα νομοθεσία. Σε δηλώσεις της έξω από το κοινοβούλιο μίλησε για «πονηρή» διάταξη που έρχεται «λίγο πριν κλείσει η Βουλή».
«Κάθε φορά ψάχνουμε ποιον εξυπηρετεί η κυβέρνηση — εδώ μάλλον το βρήκαμε!»
ΠΕΤΗ ΠΕΡΚΑ · ΒΟΥΛΕΥΤΡΙΑ ΦΛΩΡΙΝΑΣ, ΝΕΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑ
Σημειώνεται ότι η σύνδεση της διάταξης με τη συγκεκριμένη επένδυση αποτελεί εκτίμηση της βουλεύτριας. Μέχρι την ώρα δημοσίευσης δεν υπάρχει επίσημη τοποθέτηση από την πλευρά του υπουργείου ή του επενδυτή που να απαντά στη συγκεκριμένη αναφορά για την Τήνο.
Η άλλη πλευρά — και οι ενστάσεις των ειδικών
Το ΥΠΕΝ υπερασπίζεται τη ρύθμιση ως απάντηση στη δημογραφική συρρίκνωση της υπαίθρου: οργανωμένη πολεοδόμηση αντί για διάσπαρτη εκτός σχεδίου δόμηση, με υποχρεωτικά κοινόχρηστα, εισφορές υπέρ των δήμων και περιβαλλοντικούς όρους, ώστε οι εγκαταλελειμμένοι πυρήνες να ξαναβρούν ζωή και επενδύσεις.
Απέναντι στέκονται περιβαλλοντικές οργανώσεις και πολεοδόμοι. Η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού και ο Σύλλογος Ελλήνων Πολεοδόμων επισημαίνουν ότι το βάρος μετατοπίζεται από την αποκατάσταση των υπαρχόντων κτισμάτων στη δημιουργία νέων οικιστικών υποδοχέων, ενώ πανεπιστημιακοί μιλούν για κίνδυνο να στηθεί «δίπλα σε ένα χωριό που σβήνει, ένας νέος ιδιωτικός οικισμός έως 200 στρεμμάτων», με ερωτηματικά για νερό, αποχέτευση και ενέργεια στα μικρά νησιά — ζητήματα που η Τήνος γνωρίζει καλά.
Τι σημαίνει για τα Μοναστήρια
Το Tinos Live είχε παρουσιάσει αναλυτικά το σχέδιο αναβίωσης του οικισμού στο ρεπορτάζ της 16ης Ιουλίου: λειτουργική συνένωση που έχει εγκριθεί, πρώτες πολεοδομικές άδειες και προοπτική εργοταξίου μέσα στο 2027. Η χθεσινή ακόμη νομοθεσία δεν άλλαζε τίποτα από αυτά· η σημερινή, ωστόσο, ανοίγει τη δυνατότητα η παρέμβαση να μην περιοριστεί στα παλιά αγκωνάρια του οικισμού, αλλά να απλωθεί και σε γύρω εκτάσεις — έως το όριο των 200 στρεμμάτων που πλέον προβλέπει ο νόμος.
Αν και ποια από τις δυνατότητες αυτές θα ενεργοποιηθεί στα Μοναστήρια μένει να φανεί, ένα είναι βέβαιο: η συζήτηση για το μέλλον του πιο σιωπηλού χωριού της Τήνου δεν είναι πια μόνο τηνιακή υπόθεση. Το Tinos Live θα συνεχίσει να παρακολουθεί το θέμα βήμα-βήμα.
Η διαταξη με αριθμους
Από τα 100 στα 200 στρέμματα — και από τους δήμους στους ιδιώτες.
• Τροποποιείται ο ν. 4280/2014 για την ιδιωτική πολεοδόμηση (ΕΣΠΕΡΑΑ).
• Η δυνατότητα απλώνεται σε όλα τα νησιά, για εγκαταλελειμμένους και φθίνοντες οικισμούς.
• Δικαίωμα και σε ιδιώτες — όχι μόνο δήμους και οικοδομικούς συνεταιρισμούς.
• Ελάχιστη νέα ζώνη 30 στρέμματα · συνολική παρέμβαση έως 200 στρέμματα · 50% κοινόχρηστα.
• Ψηφίστηκε στις 31 Ιουλίου 2026, στο νομοσχέδιο για ΕΥΔΑΠ-ΕΥΑΘ, στην τελευταία συνεδρίαση πριν από τη θερινή διακοπή.
Πηγές: δημόσιες τοποθετήσεις και αναρτήσεις της βουλεύτριας Πέτης Πέρκα · Οικονομικός Ταχυδρόμος · Πρώτο Θέμα · in.gr · B2Green · news247.gr