«Πέτρας ψίθυροι»: η πέτρα της Έξω Μεριάς έγινε ασπρόμαυρο λεύκωμα

Οι φωτογραφίες του Γιάννη Σαμοθράκη και τα κείμενα-ποιήματα της Μάγδας Παπαδημητρίου-Σαμοθράκη συναντιούνται σε ένα ασπρόμαυρο λεύκωμα από τις εκδόσεις Οξύνοια — ανεμόμυλοι, ξερολιθιές, εξωκλήσια και ο οικισμός Ισμαήλ, ιδωμένα μέσα από την πέτρα που τα γέννησε.

«Η Έξω Μεριά της Τήνου είναι γεμάτη πέτρα. Όπου κι αν γυρίσεις το βλέμμα σου, η πέτρα είναι πρωταγωνίστρια». Έτσι ξεκινά το σημείωμα των εκδόσεων Οξύνοια για το «Πέτρας ψίθυροι», το φωτογραφικό λεύκωμα του Γιάννη Σαμοθράκη με κείμενα και ποιήματα της Μάγδας Παπαδημητρίου-Σαμοθράκη — και δύσκολα θα έβρισκε κανείς πιο ταιριαστή πρώτη φράση για την Έξω Μεριά.

Η συγγραφέας το ξαναθύμισε αυτές τις ημέρες με δημόσια ανάρτησή της στο Facebook, συνοδεύοντάς το με μια σειρά ασπρόμαυρες φωτογραφίες: ξερολιθιές που κρέμονται πάνω από το πέλαγος, πέτρινα κτίσματα που στέκουν ακόμα όρθια, ένα καμπαναριό με φόντο τη θάλασσα, βράχους που ο αέρας και η αλμύρα έχουν σμιλέψει σε φυσικά γλυπτά.

Τι γράφει η ανάρτηση

Η δημόσια ανάρτηση της Μάγδας Παπαδημητρίου-Σαμοθράκη με το σημείωμα των εκδόσεων:

Το λεύκωμα

Το «Πέτρας ψίθυροι» κυκλοφόρησε το 2022 από τις εκδόσεις Οξύνοια και, όπως σημειώνει ο εκδοτικός οίκος, είναι «το πρώτο μιας φωτογραφικής δουλειάς όπου βλέπουμε την πέτρα να δεσπόζει». Μέσα στις σελίδες του περνούν τα δημιουργήματα της λαϊκής αρχιτεκτονικής της Έξω Μεριάς — ανεμόμυλοι, ξερολιθιές, εξωκλήσια, ο οικισμός Ισμαήλ — όλα σε ασπρόμαυρη φωτογραφία, με τα κείμενα και τα ποιήματα να συνομιλούν με τις εικόνες.

Στο σημείωμα του βιβλίου, όπως δημοσιεύεται στα βιβλιοπωλεία, η αφετηρία του φωτογράφου περιγράφεται ως κάτι βαθύτερο από μια συλλογή όμορφων εικόνων: «Ένιωσε πως ο τόπος του απειλείται, πως η πολιτιστική ταυτότητά του χάνει ολοένα κομμάτια της και η επόμενη γενιά δεν θα έχει ορατές αναμνήσεις». Οι φωτογραφίες, συνεχίζει το ίδιο κείμενο, αφήνουν «το χνάρι των ανθρώπων, των άξιων μαστόρων του νησιού του, που πέρασαν από αυτόν τον τόπο».

Ενημέρωση 29/8: μετά τη δημοσίευση του άρθρου, η Μάγδα Παπαδημητρίου-Σαμοθράκη μάς ενημέρωσε με δημόσιο σχόλιό της ότι το λεύκωμα, που είχε εκδοθεί το 2022, έχει πλέον εξαντληθεί. «Ήθελα να προβάλω τους τόπους που φωτογράφισε ο άντρας μου, Γιάννης Σαμοθράκης», σημείωσε — και αυτούς τους τόπους κρατάμε κι εμείς εδώ.

Η πέτρα, πρωταγωνίστρια

Η τέχνη της ξερολιθιάς — αυτή που κρατά όρθιες τις πεζούλες και τους τοίχους των φωτογραφιών — είναι από το 2018 εγγεγραμμένη στον κατάλογο άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO, στον οποίο συμμετέχει και η Ελλάδα. Στην Τήνο τη συναντά κανείς σε κάθε πλαγιά· στην Έξω Μεριά, όμως, το πέτρινο τοπίο έχει τη δική του, πιο αυστηρή γραφή.

Οι δύο δημιουργοί