Ο πίνακας του Νικόλαου Γύζη «Θρήνος στο σπίτι του δασοφύλακα»: η οικογένεια στο τραπέζι, η χήρα στα μαύρα δεξιά, ο σκύλος μπροστά
Οφιούσα · Τήνιοι ζωγράφοι

«Θρήνος στο σπίτι του δασοφύλακα»: ο πίνακας του Νικόλαου Γύζη, του διάσημου Τήνιου ζωγράφου της Σχολής του Μονάχου

Ένα τραπέζι, μια χήρα στα μαύρα, παιδιά που συνεχίζουν να τρώνε και ένας σκύλος που περιμένει. Το έργο του 1880 του Τήνιου ζωγράφου από το Σκλαβοχώρι, κορυφαίας μορφής της Σχολής του Μονάχου, μοιράστηκε αυτές τις μέρες σε ομάδα ελληνικής ζωγραφικής στο Facebook και συγκέντρωσε πάνω από 1.200 αντιδράσεις.

Ο πίνακας του Νικόλαου Γύζη «Θρήνος στο σπίτι του δασοφύλακα»: η οικογένεια στο τραπέζι, η χήρα στα μαύρα δεξιά, ο σκύλος μπροστά
Νικόλαος Γύζης, «Θρήνος στο σπίτι του δασοφύλακα», 1880. Πηγή: Facebook / Ελληνική Ζωγραφική και Γλυπτική 1680-1940

Ο Νικόλαος Γύζης γεννήθηκε στην Τήνο το 1842 και πέθανε στο Μόναχο το 1901. Στη Γερμανία έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του και εκεί ζωγράφισε τον «Θρήνο στο σπίτι του δασοφύλακα» — μια σκηνή από ένα αγροτικό σπίτι των Άλπεων, την ώρα του φαγητού, λίγο μετά τον θάνατο του πατέρα της οικογένειας.

ΖωγράφοςΝικόλαος ΓύζηςΤήνος 1842 – Μόναχο 1901
ΈργοΘρήνος στο σπίτι του δασοφύλακα1880 · λάδι σε μουσαμά
ΘέμαΗ απουσίαΜια οικογένεια στο πρώτο τραπέζι χωρίς τον πατέρα

Την ανάρτηση έκανε η Σόνια Φερεντίνου στην ομάδα «Ελληνική Ζωγραφική και Γλυπτική 1680-1940», με μια αναλυτική «ανάγνωση» του έργου. Σε αυτήν στηρίζεται και η περιγραφή που ακολουθεί.

Τι δείχνει ο πίνακας

01
Η χήρα, μόνη στη δεξιά πλευράΝτυμένη στα μαύρα, κάθεται χωριστά από το υπόλοιπο τραπέζι και κρύβει το πρόσωπό της με ένα λευκό μαντήλι.
02
Τα παιδιά και η γιαγιάΣτην αριστερή πλευρά τα παιδιά τρώνε, με μια ηλικιωμένη γυναίκα δίπλα τους. Η ζωή που συνεχίζεται, απέναντι στον πόνο της μητέρας.
03
Ο σκύλος του δασοφύλακαΣτο προσκήνιο, ακίνητος, κοιτάζει προς το τραπέζι — σαν να περιμένει το αφεντικό του να γυρίσει.
04
Το όπλο και το σακίδιο στον τοίχοΚρεμασμένα πάνω από τη χήρα, τα εργαλεία της δουλειάς του νεκρού έχουν μείνει πια χωρίς χρήση.
05
Η εικόνα ψηλά, στο κέντροΜια θρησκευτική εικόνα στον τοίχο: η πίστη, και η αναζήτηση παρηγοριάς.
06
Το φωςΜπαίνει από ένα παράθυρο που δεν φαίνεται και πέφτει στα πρόσωπα των παιδιών και στο λευκό μαντήλι της μητέρας — εκεί που χτυπά η απώλεια και εκεί που η ζωή προχωρά.

«Με όλο το πένθος και τον πόνο του θέματος, ο Γύζης χρησιμοποιεί αυτό το υπέροχο ελληνικό φως.»

— σχόλιο μέλους της ομάδας κάτω από την ανάρτηση

Ο Γύζης και η Σχολή του Μονάχου

Ο Γύζης θεωρείται η κυρίαρχη μορφή της λεγόμενης «Σχολής του Μονάχου», που επηρέασε την πορεία της ελληνικής ζωγραφικής τον 19ο αιώνα. Δίδαξε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου και έχει τη δική του θέση και στη γερμανική ιστορία της τέχνης.

Στις ηθογραφίες του — όπως ο «Θρήνος» — δεν μένει στην απλή αφήγηση ενός περιστατικού. Αργότερα στράφηκε σε ιδεαλιστικά, αλληγορικά και θρησκευτικά έργα, συμβαδίζοντας με τις αναζητήσεις του κινήματος Jugendstil.

Ο Γύζης ανήκει στη μεγάλη γενιά καλλιτεχνών που έβγαλε η Τήνος τον 19ο αιώνα, μαζί με τον Γιαννούλη Χαλεπά και τον Νικηφόρο Λύτρα. Για τους τρεις αυτούς Τήνιους είχαμε γράψει εδώ, ενώ για τη μεγάλη έκθεση του Λύτρα στην Εθνική Πινακοθήκη εδώ.

Σχεδόν ενάμιση αιώνα μετά, ένα τραπέζι στις Άλπεις, ζωγραφισμένο από έναν Τήνιο, εξακολουθεί να σταματά όποιον το κοιτάξει.

✦ Ρητό της ημέρας«Παν μέτρον άριστον.»— Κλεόβουλος ο Ρόδιος