«Το σπίτι μας δεν ήταν τέσσερις τοίχοι»: η ιστορία του αρχοντικού του 19ου αιώνα που χάθηκε στη φωτιά της 15ης Οκτωβρίου

Τα κύματα φτάνουν ως τις προσόψεις των σπιτιών. Φωτογραφία: Πάμφιλος Αλαβάνος, μέσω του γιου του, Αριστείδη Αλαβάνου. Πηγή: ανάρτηση της Marvel Velmar στην ομάδα Facebook «ΤΗΝΟΣ: ΑΝΑΠΟΛΩ Το ΧΘΕΣ».

Όλοι μιλήσαμε για το χρωματοπωλείο. Από πάνω όμως καιγόταν κι ένα σπίτι γεμάτο ζωή — με την ντουλάπα της Μαντάμ Μαρί, την πρώτη τηλεόραση της γειτονιάς και τα κύματα που έμπαιναν από την πίσω πόρτα. Μια τεράστια ζημιά, ιστορικής σημασίας για την παλιά Χώρα.

Πέμπτη 15 Οκτωβρίου, πρωί. Η φωτιά στο χρωματοπωλείο, στην Ακτή Νάζου, στο κέντρο της Χώρας, απασχόλησε όλη την Τήνο. Λίγοι όμως θυμήθηκαν ότι, την ίδια ώρα, καιγόταν και το σπίτι από πάνω.

Αυτό σημειώνει, πέντε μέρες μετά, η Marvel Velmar, διαχειρίστρια της ομάδας «ΤΗΝΟΣ: ΑΝΑΠΟΛΩ Το ΧΘΕΣ». Ήταν το ανακαινισμένο σπίτι των κληρονόμων της Κατίνας Αμοιραλή, το γένος Λαγκαδά, που άρχισε να καίγεται μαζί με το κατάστημα.

Η ενημέρωση εκείνες τις ώρες, και η δική μας, στάθηκε στο κατάστημα και στην κατάσβεση. Γι’ αυτό η Marvel Velmar δημοσίευσε την ιστορία του σπιτιού, όπως της την έστειλε η Katerina Zouridi, κόρη της Κλαίρης και εγγονή της Κατίνας Αμοιραλή, μαζί με οικογενειακές φωτογραφίες.

Από το Σμαρδάκιτο στο Μπουγιούκντερε, και πίσω στην Τήνο

Η ιστορία του σπιτιού ξεκινά από το Σμαρδάκιτο. Περνά από το Μπουγιούκντερε της Κωνσταντινούπολης και γυρίζει ξανά στο νησί.

Πριν από τους διωγμούς στην Πόλη, η Μαντάμ Μαρί επέστρεψε στην Τήνο με τις δύο εγγονές της, την Κατίνα και την Κλαίρη. Τότε αγόρασαν το αρχοντικό, που ήταν ακόμη ενιαίο. Η οικογένεια διευκρινίζει ότι δεν πρόκειται για τη συνονόματη Madame Mari που έμενε στη γειτονιά του Άη Νικόλα.

Το κτίριο είχε και πίσω έξοδο. Στις αφηγήσεις της οικογένειας μένει ζωντανή μια εικόνα: στις μεγάλες θαλασσοταραχές, τα κύματα έμπαιναν μέσα στο σπίτι. Οι παλιές φωτογραφίες δείχνουν τη θάλασσα να φτάνει ως τις προσόψεις.

Όπως διηγούνταν η Κατίνα στους δικούς της, στα χρόνια του πολέμου το αρχοντικό το επίταξαν οι Ιταλοί.

Δύο αδελφές, ένα σπίτι στα δύο

Όταν μεγάλωσαν οι δύο αδελφές, το σπίτι χωρίστηκε. Η Κατίνα πήρε το τμήμα που καταστράφηκε στη φωτιά. Στην Κλαίρη έπεσε η άλλη μισή κατοικία, που σήμερα λειτουργεί ως τουριστικό κατάλυμα, και η αποθήκη όπου στεγάζεται το Lock in Tinos.

Στο δικό τους κομμάτι, η Κατίνα και ο σύζυγός της, ο Γιάννης Αμοιραλής, μεγάλωσαν τις τρεις κόρες τους: τη Βιργινία, τη Μαρίκα και την Κλαίρη. Στο ισόγειο, η αποθήκη φύλαγε τότε τα τσιμέντα του Αντώνη Αμοιραλή, του πεθερού της Κατίνας.

Η πρώτη τηλεόραση της γειτονιάς

Το σπίτι ήταν και σημείο συνάντησης για τη γειτονιά. Είχε την πρώτη τηλεόραση της περιοχής. Έτσι, όπως θυμόταν η Κατίνα, μοναχές και άλλοι κάτοικοι της Τήνου μαζεύονταν εκεί για να δουν τον «Άγνωστο Πόλεμο».

Η θάλασσα ήταν ακριβώς από κάτω. Στις οικογενειακές ιστορίες επιστρέφουν πάντα τα μπάνια και το κολύμπι ως τον μόλο. Το σπίτι είχε και εξωτερικό μπάνιο. Η πίσω πόρτα άνοιγε στο στενάκι του Αγίου Νικολάου, μέσα στην καθημερινότητα της παλιάς γειτονιάς.

Όταν πέθανε ο σύζυγός της, η Κατίνα εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Το σπίτι έμεινε το εξοχικό της οικογένειας. Εκεί έρχονταν τα εγγόνια και, αργότερα, τα δισέγγονα.

Ό,τι χάθηκε

Από την εποχή της Μαντάμ Μαρί, το αρχοντικό είχε ξύλινους μπουφέδες, κρεβάτια και τραπεζαρίες. Με τα χρόνια μπήκαν και σύγχρονα έπιπλα, δίπλα στην παλιά οικοσκευή και στα κειμήλια. Το 2018 το σπίτι ανακαινίστηκε εσωτερικά, και η οικογένεια το χρησιμοποιούσε κανονικά ως τη μέρα της φωτιάς.

Στη φωτιά κάηκαν, ανάμεσα σε άλλα, η ντουλάπα της Μαντάμ Μαρί, το κάδρο με τη φωτογραφία της και κειμήλια που η οικογένεια φύλαγε για δεκαετίες.

Η ιστορία του σπιτιού, γράφει η οικογένεια, φωτίζει μια πλευρά της παλιάς γειτονιάς: τις οικογένειες που έζησαν εκεί, τα ισόγεια με τις δουλειές τους και την καθημερινή ζωή δίπλα στη θάλασσα. Οι φωτογραφίες και οι αφηγήσεις είναι σήμερα πολύτιμα τεκμήρια για το κτίριο και για τους ανθρώπους του.

Γι’ αυτό η ζημιά είναι τεράστια. Δεν χάθηκε μόνο ένα σπίτι. Χάθηκε ένα αρχοντικό του 19ου αιώνα στο παραλιακό μέτωπο της Χώρας, με ιστορική σημασία για τη γειτονιά και για όλη την Τήνο, και μαζί του κειμήλια που δεν αντικαθίστανται.

Ίσως η φωτιά αυτή να είναι και μια αφορμή να σκεφτούμε, με ηρεμία, ποιες δραστηριότητες ταιριάζουν ανάμεσα στα παλιά, ευαίσθητα σπίτια του ιστορικού κέντρου της Χώρας. Ώστε να προστατεύονται και οι άνθρωποι που ζουν και δουλεύουν εκεί, και η μνήμη που κουβαλούν αυτά τα κτίρια.

«Το σπίτι μας δεν ήταν τέσσερις τοίχοι, αλλά αναμνήσεις μιας ζωής.» — Κλαίρη Αμοιραλή

Με αυτά τα λόγια ευχαρίστησε η Κλαίρη Αμοιραλή τη Marvel Velmar, που «έδωσε φωνή» σε ό,τι έζησε η οικογένεια. «Είναι έξι μέρες από την πυρκαγιά και ο πόνος μας είναι μεγάλος», έγραψε.

Στα σχόλια, Τηνιακοί θυμήθηκαν το μεγάλο μπαλκόνι και τα παιδικά παιχνίδια με τα κορίτσια του σπιτιού. Και ευχήθηκαν να γίνει μια νέα αρχή. Το ευχόμαστε κι εμείς, από καρδιάς.

Πηγή: Ανάρτηση της Marvel Velmar στην ομάδα Facebook «ΤΗΝΟΣ: ΑΝΑΠΟΛΩ Το ΧΘΕΣ» (20/10/2026). Κείμενο για την ιστορία του σπιτιού: Katerina Zouridi. Φωτογραφίες: Πάμφιλος Αλαβάνος (η πρώτη φωτογραφία, μέσω του γιου του, Αριστείδη Αλαβάνου) και οικογενειακό αρχείο της Katerina Zouridi, από την ίδια ανάρτηση.

Να γίνει μια νέα αρχή.