Άδειο ταμείο, ταραχοποιοί και ένας φόνος: η Τήνος του 1823 μέσα από τις επιστολές του παραστάτη της στο Βουλευτικό

Τρεις επιστολές του Αντώνιου Αλμπέρτη, γραμμένες ανάμεσα στον Σεπτέμβριο και τα Χριστούγεννα του 1823, δείχνουν ένα νησί που πάλευε να σταθεί στα πόδια του, στα δύσκολα χρόνια της Επανάστασης.

Στο 50ό επεισόδιο της σειράς του «Η Τήνος κατά τους χρόνους της Ελληνικής Παλιγγενεσίας», ο Ηλίας Σιγάλας φέρνει στο φως τρία έγγραφα από τα «Αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας» της Βουλής των Ελλήνων. Είναι επιστολές του Αντώνιου Αλμπέρτη, παραστάτη (δηλαδή αντιπροσώπου) της Τήνου, προς το Βουλευτικό Σώμα. Μέσα από την επίσημη γλώσσα της εποχής, διαβάζει κανείς τα προβλήματα ενός νησιού στο δεύτερο έτος της ελεύθερης διοίκησης.

Έγγραφο 248«Δεν βλέπω καμμίαν άλλην προμήθειαν»

Τον Σεπτέμβριο του 1823 ο Αλμπέρτης βρίσκεται ακόμη στην Τήνο. Το Βουλευτικό τον καλεί, με δύο εγκυκλίους του Αυγούστου και του Σεπτεμβρίου, να πάει στη θέση του. Εκείνος απαντά ότι το θέλει, αλλά δεν μπορεί.

Περιγράφει ένα νησί που ένιωσε εγκαταλειμμένο: τα πολεμικά πλοία, γράφει, άφησαν τα νησιά ακάλυπτα παρά τις υποσχέσεις τους, και η Τήνος βρέθηκε για δύο μέρες «εις μέγιστον κίνδυνον». Οι κάτοικοι έτρεξαν μόνοι στα όπλα τους, και οι «φιλάναρχοι» βρήκαν την ευκαιρία να τους πείσουν ότι, αφού δεν τους προστάτεψε κανείς, δεν χρωστούν ούτε φόρους. Τα χρήματα που είχαν μαζευτεί από τους Λατίνους, δηλαδή τους καθολικούς του νησιού, είχαν ήδη δοθεί στους πλοιάρχους του στόλου. Το τοπικό ταμείο ήταν άδειο, και ο ίδιος ο παραστάτης δεν είχε χρήματα ούτε για το ταξίδι ούτε για τη διαμονή του.

Στην ίδια επιστολή εκφράζει και την απορία του για δύο διαταγές του Εκτελεστικού, που υποχρέωναν τον έπαρχο να πληρώσει από τα έσοδα της επαρχίας 500 γρόσια στον Δρόσο Ζιγάλα και 400 γρόσια σε κάποιους Κεφαλλονίτες Μελισσηνούς, τη στιγμή που το υπουργείο της Οικονομίας είχε ορίσει όλα τα έσοδα των νησιών για τον ελληνικό στόλο. Πώς να εκτελεστούν, ρωτά, διαταγές που συγκρούονται μεταξύ τους, όταν το ταμείο δεν έχει τίποτα;

Έγγραφο 341Ένας έπαρχος που δεν τον αφήνουν να κυβερνήσει

Τον Δεκέμβριο ο Αλμπέρτης έχει πια φτάσει στο Κρανίδι, όπου συνεδρίαζε τότε το Βουλευτικό. Από τα έγγραφα του επάρχου της Τήνου, Ευάγγελου Μεντζαράκη, το Σώμα είχε ήδη πληροφορηθεί τι συνέβαινε στο νησί: όσοι αντιδρούσαν στον Οργανικό Νόμο του έθνους, όπως τον αποκαλεί, είχαν εμποδίσει τον έπαρχο και τους υπαλλήλους του να ασκήσουν τα καθήκοντά τους. Ο αστυνόμος είχε φύγει μαζί με τον Αλμπέρτη για το Ναύπλιο, και ο λιμενάρχης ετοιμαζόταν να φύγει κι αυτός.

Ο παραστάτης ζητά να διοριστούν προσωρινά αστυνόμος και λιμενάρχης, ντόπιοι, «γνωρισμένος και τίμιος», ώστε να τηρηθεί ο νόμος, και το υπουργείο των Εσωτερικών να γράψει στο επαρχείο της Τήνου, «δια να μην μένη ουδεμία πρόφασις εις τους ταραχοποιούς».

Έγγραφο 357Ο φόνος του Κωνσταντίνου Γεωργαντόπουλου

Δύο εβδομάδες αργότερα, στις 23 Δεκεμβρίου, έρχεται η πιο βαριά είδηση. Ο Αλμπέρτης αναφέρει ότι ο Κωνσταντίνος Γεωργαντόπουλος, «εις εκ των πρωτίστων» της επαρχίας, σκοτώθηκε «δολίως» από έναν στρατιώτη της αστυνομίας. Ο φονιάς θανατώθηκε στη συνέχεια μαζί με άλλους δύο, ενώ ο έπαρχος και ο πρώτος του γραμματέας κρατήθηκαν.

Για να μην «αυξήση το κακόν», ο παραστάτης προτείνει να έρθει στην Τήνο ο έπαρχος Μυκόνου και Σύρου, να στείλει τον έπαρχο της Τήνου με τους υπαλλήλους του στην κυβέρνηση, να ερευνήσει με ακρίβεια την υπόθεση και να ησυχάσει τα πράγματα, μέχρι να αποφασίσει η Διοίκηση τα αναγκαία μέτρα.

Ολόκληρα τα κείμενα των τριών επιστολών, όπως τα μετέγραψε ο Ηλίας Σιγάλας, μπορείτε να τα διαβάσετε στην ανάρτησή του.

Ευχαριστούμε θερμά τον Ηλία Σιγάλα για τη σειρά του, που με υπομονή και αγάπη για τον τόπο φέρνει ένα ένα στο φως τα έγγραφα της Τήνου των χρόνων του Αγώνα, και μας δίνει την αφορμή να γνωρίσουμε πρόσωπα και γεγονότα που λίγοι θυμούνται σήμερα.

Διακόσια και κάτι χρόνια μετά, η φωνή ενός Τήνιου που ζητούσε τάξη για τον τόπο του.