Πράσινο της Στενής, γρανίτης του Βώλακα, λευκό του Πανόρμου: από τι είναι φτιαγμένη η Τήνος — ένα μάθημα πετρωμάτων από εργαστήρι μαρμαρογλυπτικής

Πολιτισμός · Οφιούσα

Πράσινο της Στενής, γρανίτης του Βώλακα, λευκό του Πανόρμου: από τι είναι φτιαγμένη η Τήνος — ένα μάθημα πετρωμάτων από εργαστήρι μαρμαρογλυπτικής

Πράσινο μάρμαρο με λευκές φλέβες, γρανίτης σαν τους όγκους του Βώλακα, λευκό μάρμαρο, σχιστόλιθος της ξερολιθιάς. Το εργαστήρι μαρμαρογλυπτικής ErgonArt της Στέλλας Αλβέρτη στη Στενή ανέβασε την Τετάρτη το βράδυ στο Facebook ένα μικρό «μάθημα γεωλογίας» για την Τήνο — και, δίπλα στο κείμενο, τα έργα που βγαίνουν από αυτά ακριβώς τα πετρώματα.

Πράσινο μάρμαρο Τήνου, με τις λευκές φλέβες του ασβεστίτη, λαξεμένο σε λεκάνη. Πηγή: ErgonArt – Στέλλα Αλβέρτη, Στενή (δημόσια ανάρτηση στο Facebook)

«Η Τήνος διαθέτει μια εξαιρετικά πλούσια και ιδιαίτερη γεωλογική σύσταση, με κυρίως μεταμορφωμένα και μαγματικά πετρώματα», γράφει η ανάρτηση, και στη συνέχεια τα παίρνει ένα-ένα: μάρμαρα, γρανίτες, σχιστόλιθοι και γνεύσιοι, τάλκης. Τέσσερις οικογένειες πέτρας, που όποιος ζει στο νησί τις ξέρει από την αφή, ακόμα κι αν δεν ξέρει τα ονόματά τους.

Τα μάρμαρα: το πράσινο της Στενής και το λευκό του Πανόρμου

Πρώτο στη λίστα, όπως είναι φυσικό για ένα εργαστήρι της Στενής, το Πράσινο Μάρμαρο Τήνου — σερπεντίνης ή οφιτασβεστίτης, στη γλώσσα των γεωλόγων. «Εντυπωσιακό, διεθνώς περιζήτητο πέτρωμα με πλούσιες αποχρώσεις του πράσινου και λευκές φλέβες ασβεστίτη», το περιγράφει η ανάρτηση, τοποθετώντας το στην περιοχή της Στενής. Είναι το μάρμαρο που, όπως γράφαμε πριν από λίγες μέρες, κάποτε έντυσε κτίρια σε όλο τον κόσμο — και που ο κόσμος ακόμα το ζητά.

Δίπλα του, τα λευκά και τεφρόλευκα μάρμαρα, με «σημαντικά αποθέματα» στην περιοχή του Πανόρμου: η πέτρα του Πύργου, των μαρμαρογλυπτών, των υπέρθυρων και των φεγγιτών.

Λευκό μάρμαρο μπροστά στη σχιστολιθική ξερολιθιά: δύο από τα πετρώματα της Τήνου στην ίδια εικόνα. Το περιστέρι έχει ύψος 80 εκατοστά. Πηγή: ErgonArt – Στέλλα Αλβέρτη, Στενή (δημόσια ανάρτηση στο Facebook)

Οι γρανίτες: οι όγκοι του Βώλακα

Οι γρανίτες, σημειώνει η ανάρτηση, «αποτελούν το πιο αναγνωρίσιμο στοιχείο του τοπίου στην ενδοχώρα του νησιού». Οι τεράστιοι σφαιρικοί όγκοι γύρω από τον Βώλακα — και στον Φαλατάδο και στη Λιβάδα — είναι «ένα παγκόσμιας εμβέλειας γεωλογικό φαινόμενο», προϊόν της αποσάθρωσης του γρανίτη μέσα σε εκατομμύρια χρόνια. Ο γρανίτης δεν λαξεύεται εύκολα· ίσως γι’ αυτό τα έργα από γρανίτη στις φωτογραφίες του εργαστηρίου έχουν αυτή τη στρογγυλεμένη, σχεδόν φυσική μορφή — σαν να τα δούλεψε ο καιρός και όχι το καλέμι.

Γρανίτης πάνω σε πράσινο μάρμαρο: το πουλί και η βάση του, δύο πετρώματα του νησιού. Πηγή: ErgonArt – Στέλλα Αλβέρτη, Στενή (δημόσια ανάρτηση στο Facebook)

Σχιστόλιθοι, γνεύσιοι — και ο τάλκης

Οι σχιστόλιθοι (κυανοσχιστόλιθοι, πρασινοσχιστόλιθοι, γνευσιοσχιστόλιθοι) αποτελούν, μαζί με τα μάρμαρα, «το κυρίαρχο σώμα των μεταμορφωμένων πετρωμάτων του νησιού». Είναι η πέτρα που δεν τη βλέπουμε σαν γλυπτό αλλά σαν τοίχο: «χρησιμοποιήθηκαν παραδοσιακά ως βασικό δομικό υλικό για χτίσιμο σπιτιών, ξερολιθιών και των τηνιακών περιστεριώνων». Τελευταίος στη λίστα ο τάλκης, «μαλακό πέτρωμα κυρίως πράσινης απόχρωσης».

Λευκό μάρμαρο πάνω σε σκούρα πέτρα: προσωπείο Μέδουσας από το εργαστήρι. Πηγή: ErgonArt – Στέλλα Αλβέρτη, Στενή (δημόσια ανάρτηση στο Facebook)

Το ενδιαφέρον της ανάρτησης δεν είναι μόνο το μάθημα. Είναι ότι το μάθημα το δίνει ένα εργαστήρι που δουλεύει καθημερινά με αυτά τα πετρώματα: λεκάνες από πράσινο μάρμαρο, περιστέρια και πουλιά από γρανίτη και λευκό μάρμαρο, ανάγλυφα με φύλλα ελιάς. Στην Τήνο, η γεωλογία δεν είναι θεωρία — είναι το υλικό που από αιώνες περνάει από τα χέρια των μαστόρων της.