Για το Σαββατόβραδο μικρών και μεγάλων: ο δικός μας Γιαννούλης Χαλεπάς στα «Πρόσωπα» της ΕΡΤ — δείτε την εκπομπή, και ολόκληρο εδώ το ντοκιμαντέρ του Παντελή Βούλγαρη

Απόψε η ΕΡΤnews ξαναπρόβαλε το αφιέρωμα των «Προσώπων με τον Χρίστο Βασιλόπουλο» στον γλύπτη από τον Πύργο. Αν το χάσατε, η εκπομπή είναι ολόκληρη στο ERTFLIX — μια ωραία ώρα για να τη δείτε όλοι μαζί.

Μια ωραία εκπομπή για τον δικό μας Γιαννούλη Χαλεπά. Σαράντα έξι λεπτά για τη ζωή του ανθρώπου που έφυγε από τον Πύργο της Τήνου, έγινε ο δημιουργός της «Κοιμωμένης», πέρασε μέσα από τα πιο βαθιά σκοτάδια και γύρισε για να ξαναπιάσει τη σμίλη, για να αναγνωριστεί τελικά ως ο κορυφαίος της νεοελληνικής γλυπτικής.

▶ Δείτε ολόκληρη την εκπομπή στο ERTFLIX
Στη σειρά «Πρόσωπα», επεισόδιο «Γιαννούλης Χαλεπάς» (46΄)

Και εδώ, ολόκληρο: ο Χαλεπάς του Παντελή Βούλγαρη

Για όσους θέλουν να τον δουν αμέσως, το Αρχείο της ΕΡΤ έχει ανοιχτό για όλους ένα ακόμη διαμάντι: το ντοκιμαντέρ «Εδώ γεννήθηκε η Ευρώπη – Ο Γιαννούλης Χαλεπάς», σε σενάριο και σκηνοθεσία Παντελή Βούλγαρη και αφήγηση Γιάννη Βόγλη. Γυρίστηκε στο σπίτι και στο εργαστήριό του στον Πύργο και στην Αθήνα, και δείχνει μέρος του σωζόμενου έργου του, ακόμη και τα πήλινα προπλάσματα. Πατήστε «play» εδώ:

Αρχείο ΕΡΤ · Πρώτη προβολή 19/12/1980 · ανάπλαση 2008 · διάρκεια 26΄30΄΄

Από τον Πύργο στην «Κοιμωμένη»

Ο πατέρας του, ο Ιωάννης, ήταν σπουδαίος μαρμαροτεχνίτης και ήθελε να κάνει τον γιο του έμπορο. Ο Γιαννούλης όμως, από μικρό παιδί, ήθελε μόνο να γίνει γλύπτης. Η εκπομπή ξεκινά από εκεί: από το χωριό, το σπίτι και τα πρώτα του βήματα.

Το έργο που τον έκανε γνωστό σε όλη την Ελλάδα είναι «Η Κοιμωμένη», στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών: το ταφικό μνημείο μιας δεκαοκτάχρονης κοπέλας με καταγωγή από την Κίμωλο. Η εκπομπή ξεχωρίζει τον μύθο από την αλήθεια: η κοπέλα πέθανε από φυματίωση και όχι από ερωτική απογοήτευση, όπως ήθελε η λαϊκή παράδοση.

Τα δύσκολα χρόνια

Μέσα από μαρτυρίες συγγενών και τις επιστολές του αδελφού του, η εκπομπή αφηγείται με σεβασμό την ψυχική δοκιμασία που τον βρήκε νέο, σε μια εποχή που η Ψυχιατρική ήταν ακόμη στα σπάργανα, και τα δεκατέσσερα χρόνια που έμεινε στο άσυλο της Κέρκυρας. Όταν βγήκε, γύρισε στον Πύργο και, για να ζήσει, έγινε βοσκός.

Η μητέρα του, η Ειρήνη, ακολουθώντας τις οδηγίες των γιατρών να τον κρατήσει μακριά από τη γλυπτική, κατέστρεφε ό,τι έφτιαχνε. Μετά τον θάνατό της, λέγεται ότι κατέβηκε στο υπόγειο και είπε:

«Σωπάστε κι εγώ θα πιάσω την τέχνη να δουλεύω.»

Η αναγνώριση, στα 76 του χρόνια

Τη δεκαετία του 1920 άρχισε να κυκλοφορεί η είδηση ότι ο «χαμένος» Χαλεπάς ζει στον Πύργο και δημιουργεί ξανά. Καλλιτέχνες και διανοούμενοι από την Αθήνα ανέβηκαν στο χωριό για να τον γνωρίσουν και να σώσουν τα έργα του. Ακολούθησαν βραβεύσεις και δύο σημαντικές εκθέσεις. Στα 76 του χρόνια ξεκίνησε μια νέα ζωή. Πέθανε το 1938 στη Νεάπολη Εξαρχείων, στο σπίτι των ανιψιών του, που τον περιέβαλαν με αγάπη και φροντίδα.

Μιλούν και Τήνιοι

Στην εκπομπή ακούγονται ο Λεωνίδας Χαλεπάς, απόγονος του γλύπτη και διευθυντής της Σχολής Καλών Τεχνών Τήνου, ο Μύρων Μπικάκης, επίσης απόγονος του Χαλεπά, ο Μάρκος Βιδάλης, προϊστάμενος του Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού, και η κοινωνική ανθρωπολόγος – ιστορικός Κυριακή Οριάνου.

Μαζί τους η Αλεξάνδρα Βουτυρά (Τελλόγλειο Ίδρυμα), ο ψυχίατρος – συγγραφέας Βλάσης Σκολίδης, ο καθηγητής Γιώργος Τζιρτζιλάκης, ο ιστορικός Τέχνης Γιάννης Μπόλης, η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Συραγώ Τσιάρα και η συντηρήτρια γλυπτικής Μαρία Κλιάφα.

Για μικρούς και μεγάλους

Είναι από τις εκπομπές που αξίζει να δουν και τα παιδιά: να μάθουν ποιος ήταν ο μεγάλος γλύπτης του νησιού τους, και την επόμενη φορά που θα ανέβουν στον Πύργο να σταθούν λίγο παραπάνω μπροστά στο σπίτι και το εργαστήριό του.

▶ Ολόκληρη η εκπομπή στο ERTFLIX

Καλή προβολή — και καλό Σαββατόβραδο!