Υποχώρησε η προβλήτα κι έγειρε το φορτηγό: μια ιστορία από το λιμάνι του Πανόρμου — και τα λιμάνια της Τήνου που ζητούν συντήρηση

Μένουμε στο θέμα του λιμανιού του Πανόρμου, γιατί είναι σημαντικό. Κάτω από τη χθεσινή μας ανάρτηση, μια αναγνώστρια ανέβασε τέσσερις παλιές φωτογραφίες: ένα κόκκινο φορτηγό ξαπλωμένο στην άκρη του μώλου, εκεί όπου είχε υποχωρήσει η προβλήτα, κι έναν γερανό να το σηκώνει. Το Tinos LIVE TV φέρνει ξανά στο φως την ιστορία — γιατί μιλάει και για το σήμερα.

Μένουμε στο θέμα

Χθες δημοσιεύσαμε την καταγγελία της αναγνώστριάς μας Δ.Μπ., κατοίκου Πανόρμου: λίγο μετά τη γλίστρα, στο λιμάνι του Πανόρμου, το τσιμέντο έχει σπάσει κι έχει αφήσει ένα κενό στο δάπεδο, σε σημείο που δεν φωτίζεται καλά, και το βράδυ του Σαββάτου ένας άνθρωπος σκόνταψε εκεί κι έπεσε μπρούμυτα.

Σήμερα μένουμε στο ίδιο θέμα, γιατί είναι σημαντικό. Ένα κενό στο τσιμέντο δεν είναι μόνο ένα κενό: είναι η άκρη ενός μεγαλύτερου ζητήματος, της φθοράς στα λιμάνια του νησιού, που αγγίζει την ασφάλεια όλων — ντόπιων και επισκεπτών, ψαράδων, όσων κάνουν τη βόλτα τους στον μώλο, παιδιών που παίζουν εκεί. Και η καταγγελία της αναγνώστριάς μας δεν έμεινε χωρίς απόκριση: η ανάρτησή μας στο Facebook γέμισε σχόλια, κι ανάμεσά τους ήρθε μια ιστορία από τα παλιά.

Τέσσερις φωτογραφίες σε ένα σχόλιο

Κάτω από την ανάρτηση, η αναγνώστριά μας Μαριγώ Σιλίκου έγραψε:

Το λιμάνι είναι, όπως γράφει, «ξεκουφωμένο», με πέντε περίπου τρύπες εκεί που σκάει το κύμα — «μακάρι να μη θρηνήσουμε θύματα». Και για να θυμίσει ότι ο φόβος της δεν είναι θεωρητικός, ανέβασε τέσσερις φωτογραφίες από ένα ατύχημα που είχε συμβεί «πριν μερικά χρόνια» στο ίδιο λιμάνι.

Η μέρα που υποχώρησε η προβλήτα

Οι φωτογραφίες είναι τυπωμένες σε χαρτί και κολλημένες σε σελίδα άλμπουμ, από την εποχή που οι στιγμές περίμεναν πρώτα το εμφανιστήριο. Δείχνουν ένα κόκκινο φορτηγό ξαπλωμένο στο πλάι, πάνω στην προκυμαία του Πανόρμου. Την ώρα που περνούσε, η προβλήτα υποχώρησε κάτω από τις ρόδες του και το φορτηγό ανατράπηκε στην άκρη του μώλου, μια ανάσα από τη θάλασσα.

Γύρω του έχει μαζευτεί κόσμος και κοιτάζει. Στην επόμενη φωτογραφία, ένας γερανός έχει στηθεί πάνω στον μώλο και σηκώνει το φορτηγό, με τις βάρκες δεμένες λίγα μέτρα πιο πέρα και τα άσπρα σπίτια του Πανόρμου από πίσω.

Ένα ακόμη στοιχείο τραβάει το μάτι: δίπλα στο φορτηγό στέκονται οι πράσινοι χυτοσιδηροί φανοστάτες της προκυμαίας με τα διπλά φανάρια — ίδιου τύπου με εκείνους που, όπως είχαμε δείξει τον Σεπτέμβριο, σήμερα «φυλλώνουν» από τη σκουριά και ρίχνουν κομμάτια στην προκυμαία.

Πότε ακριβώς έγινε; Η κ. Σιλίκου γράφει «πριν μερικά χρόνια» και τη ρωτήσαμε στα σχόλια, για να το καταγράψουμε σωστά. Αν το θυμάστε κι εσείς, ή αν έχετε κι άλλες φωτογραφίες από εκείνη τη μέρα, γράψτε μας.

«Ξεκουφωμένο» εκεί που σκάει το κύμα

Η παλιά ιστορία έχει αξία γιατί δείχνει κάτι απλό: το λιμάνι του Πανόρμου δεν «κουράστηκε» φέτος. Το μέτωπό του δέχεται χρόνια τώρα το κύμα, την αλμύρα και το βάρος των οχημάτων. Κι ό,τι δεν συντηρείται, κάποια στιγμή υποχωρεί.

Οι τρύπες που περιγράφει η κ. Σιλίκου δεν είναι η μόνη φθορά. Στο ίδιο νήμα σχολίων, η αναγνώστριά μας Δ.Μπ., που μας είχε στείλει τις φωτογραφίες του κενού, σημειώνει ότι «όλο το μουράγιο είναι γεμάτο ρωγμές και σκουριασμένα, στραβά, βαθουλωμένα καπάκια». Κι η αναγνώστριά μας Μάγδα Παπαδημητρίου-Σαμοθράκη γράφει ότι φέτος το καλοκαίρι δεν ένιωσε ασφάλεια στον Πάνορμο, «από τα αυτοκίνητα, από τις ρωγμές, και πολλά άλλα».

Και ο φωτισμός

Μαζί με το τσιμέντο, στον Πάνορμο φθείρεται και ο φωτισμός. Στις 8 Σεπτεμβρίου δείξαμε τους χυτοσιδηρούς στύλους της προκυμαίας να «φυλλώνουν» από τη σκουριά: ένα κομμάτι μέταλλο είχε πέσει πάνω σε τραπέζι, και ο αναγνώστης που μας έγραψε σημείωνε ότι το είχε επισημάνει και το προηγούμενο καλοκαίρι. Στις 14 Σεπτεμβρίου, ο φανοστάτης στην είσοδο του χωριού ήταν ακόμη στο έδαφος, δεκαεπτά μέρες μετά. Κι ενώ σε ένα σημείο το φως έλειπε, σε άλλο περίσσευε. Στις 24 Σεπτεμβρίου, η Μάγδα Παπαδημητρίου-Σαμοθράκη, που είχε φωτογραφίσει και τον πεσμένο φανοστάτη, έγραφε στον τοίχο μας:

Λάμπες που καίνε μέρα μεσημέρι στο μουράγιο, και λίγα μέτρα πιο πέρα ένα κενό στο τσιμέντο που, κατά την αναγνώστριά μας Δ.Μπ., δεν φωτίζεται καλά τη νύχτα. Το ίδιο ερώτημα, από την ανάποδη: ποιος κοιτάζει τον φωτισμό του λιμανιού;

Στο ίδιο νήμα σχολίων, η Δ.Μπ. θυμίζει ότι οι ιδιώτες δεν έχουν δικαίωμα ούτε να βάψουν τους σκουριασμένους φανοστάτες, γιατί είναι δημόσια περιουσία. Η συντήρησή τους περνά, λοιπόν, μόνο από τον αρμόδιο φορέα.

Η μελέτη για το παράκτιο μέτωπο του Πανόρμου

Το πρόβλημα δεν είναι άγνωστο σε όσους έχουν την ευθύνη. Τον Μάιο του 2025, μετά τη συνάντηση με τον Υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Βασίλη Κικίλια στην Τήνο, ο Δήμαρχος Τήνου και Πρόεδρος του Λιμενικού Ταμείου Τήνου Παναγιώτης Κροντηράς ανέφερε στην ανακοίνωσή του ότι έθεσε στον Υπουργό:

«…τη μελέτη που εκπονεί το Λιμενικό Ταμείο σχετικά με την επισκευή στο παράκτιο μέτωπο του λιμένα Πανόρμου Τήνου, καθώς και τη μελέτη για τις παρεμβάσεις στο παράκτιο μέτωπο του όρμου Υστερνίων, ζητώντας την άμεση έγκρισή τους από το Υπουργείο.»Ανακοίνωση του Δημάρχου Τήνου, 13 Μαΐου 2025

Πάνορμος και Όρμος Υστερνίων: δύο λιμάνια της Έξω Μεριάς, στην ίδια φράση. Από τότε πέρασε ενάμισης χρόνος. Σε ποιο στάδιο βρίσκονται σήμερα οι δύο μελέτες; Έχουν εγκριθεί; Υπάρχει χρονοδιάγραμμα για τις εργασίες; Είναι ερωτήματα που απασχολούν, πιστεύουμε, κάθε κάτοικο της Έξω Μεριάς.

Ως τότε, υπάρχουν και μικρά πράγματα που δεν περιμένουν μελέτη: λίγο τσιμέντο στο κενό μετά τη γλίστρα, φως στα σκοτεινά σημεία, καπάκια που να κάθονται στη θέση τους, σήμανση εκεί που το δάπεδο έχει ανοίξει, μια αυτοψία στις τρύπες εκεί που σκάει το κύμα.

Και για να είμαστε δίκαιοι: τα προβλήματα των λιμενικών υποδομών του νησιού δεν γεννήθηκαν χθες, ούτε βαραίνουν μόνο τη σημερινή διοίκηση. Οι φωτογραφίες του φορτηγού το δείχνουν καθαρά: η προβλήτα του Πανόρμου είχε υποχωρήσει και πριν από χρόνια. Είναι ζήτημα δεκαετιών.

Και στη Χώρα: ένα λιμάνι με δύο ταχύτητες

Η εικόνα δεν σταματά στην Έξω Μεριά. Στο κεντρικό λιμάνι της Τήνου, από όπου πέρασαν 878.247 επιβάτες από τον Μάιο ως τον Σεπτέμβριο, στη βορειοδυτική προβλήτα έχει ανοίξει το κενό ανάμεσα στους τεχνητούς ογκόλιθους του κρηπιδότοιχου. Η ρωγμή που είχαμε φωτογραφίσει από τη θάλασσα τον Ιούλιο του 2023 έγινε κενό, και το σημείο το κρατούν σήμερα μακριά από τον κόσμο κάγκελα και κώνοι.

Την ίδια ώρα, κάποια έργα που περίμεναν χρόνια ξεκίνησαν. Για τον προσήνεμο μώλο στο «Έξω Λιμάνι», τον κόκκινο φάρο, τα ύφαλα και τα έξαλα, η προγραμματική σύμβαση με το Υπουργείο είχε υπογραφεί τον Ιούλιο του 2021. Το έργο, προϋπολογισμού 2,5 εκατ. ευρώ, ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2025, με χρήματα του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου. Για τα στέγαστρα των επιβατών είχε ανακοινωθεί χρηματοδότηση περίπου 250.000 ευρώ από το Πράσινο Ταμείο, ενώ για το βάθος του εσωτερικού λιμανιού υπάρχει, κατά την ίδια ανακοίνωση, εγκεκριμένη μελέτη. Μικρά βήματα έγιναν και στην καθημερινότητα, όπως τα νούμερα στις προβλήτες.

Ο ίδιος ο Δήμαρχος, στην ανακοίνωση του Μαΐου 2025, περιέγραφε το κεντρικό λιμάνι έτσι: «οι σημερινές του εγκαταστάσεις είναι μια πρόχειρη και ανολοκλήρωτη κατασκευή, η οποία δεν είναι ασφαλής ούτε από πλευράς καιρικών συνθηκών». Για το νέο λιμάνι, η σύμβαση για τον ανασχεδιασμό της μελέτης πλαισίου (master plan) υπογράφηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2025, με καταληκτική ημερομηνία τις 30 Αυγούστου 2025, και το κόστος του έργου υπολογιζόταν τότε σε 40 με 50 εκατομμύρια ευρώ. Πού βρίσκεται σήμερα αυτή η μελέτη;

Η συντήρηση δεν κόβει κορδέλες

Τα μεγάλα έργα έχουν ανακοινώσεις, ποσά και εγκαίνια. Η συντήρηση δεν έχει τίποτα από αυτά. Είναι το λίγο τσιμέντο, το καπάκι που αλλάζει, η βαφή στον φανοστάτη πριν τον φάει η σκουριά, η αυτοψία στο κρηπίδωμα πριν ανοίξει. Είναι δουλειά χωρίς κορδέλα, και γι’ αυτό μένει συχνά για αργότερα.

Τα λιμάνια όμως είναι οι δρόμοι του νησιού προς τον κόσμο: από εκεί μπαίνουν οι επισκέπτες, εκεί δένουν οι ψαράδες, εκεί κάνουν τη βόλτα τους οι ντόπιοι τα χειμωνιάτικα απογεύματα. Από τη Χώρα ως τον Πάνορμο και τον Όρμο Υστερνίων, οι λιμενικές υποδομές της Τήνου χρειάζονται ένα σταθερό πρόγραμμα συντήρησης, όχι μόνο μεγάλα έργα που αργούν χρόνια. Μια τακτική αυτοψία σε όλες τις λιμενικές εγκαταστάσεις του νησιού, με προτεραιότητα εκεί όπου ο κόσμος περπατά κάθε μέρα, θα ήταν μια καλή αρχή.

Μήπως τελικά το πιο φτηνό λιμενικό έργο είναι αυτό που γίνεται πριν από το ατύχημα;

Από το αρχείο μας: τα λιμάνια της Τήνου

9 Νοεμβρίου · ΠάνορμοςΤο κενό λίγο μετά τη γλίστρα2 Νοεμβρίου · ΧώραΑνοίγει το κενό ανάμεσα στους ογκόλιθους8 Σεπτεμβρίου · ΠάνορμοςΚομμάτια πέφτουν από τους στύλους φωτισμού14 Σεπτεμβρίου · ΠάνορμοςΔεκαεπτά μέρες κάτω ο φανοστάτης της εισόδου25 Οκτωβρίου · ΧώραΝούμερα στις προβλήτες4 Νοεμβρίου · Χώρα878.247 επιβάτες σε πέντε μήνες

Ευχαριστούμε

Ευχαριστούμε θερμά την κ. Μαριγώ Σιλίκου, που κράτησε τις φωτογραφίες όλα αυτά τα χρόνια και τις μοιράστηκε μαζί μας, κι όλους όσοι σχολιάζουν, φωτογραφίζουν και μας γράφουν για τον τόπο τους. Αν έχετε κι εσείς παλιές φωτογραφίες από τα λιμάνια της Τήνου, ή σημεία που θέλουν προσοχή σήμερα, στείλτε τις από τη σελίδα «Στείλτε υλικό».

Φωτογραφίες της ανατροπής του φορτηγού: Μαριγώ Σιλίκου, μέσω social media. Για τις μελέτες και τα έργα: ανακοίνωση του Δημάρχου Τήνου, 13 Μαΐου 2025.