Λίγο πριν βάλει μπρος, ένας μικρός «αγκαθωτός» στον δρόμο: ο Τηνιακός σκαντζόχοιρος, ο καλύτερος φίλος του αγρότη

Ο μικρός μας σκαντζόχοιρος, στη νυχτερινή του βόλτα. Tinos Live TV

Ένα από αυτά τα βράδια, λίγο μετά τις οχτώ, ένας φίλος του Tinos LIVE TV ετοιμαζόταν να φύγει από το σπίτι. Ένα βήμα πριν μπει στο αυτοκίνητο, κάτι κουνήθηκε στο χώμα, μπροστά στις ρόδες: μια μικρή μπαλίτσα με αγκάθια, ένα μωρό σκαντζόχοιρος στη νυχτερινή του βόλτα.

Χωρίς δεύτερη σκέψη

Ούτε μανούβρες ούτε «θα φύγει μόνος του». Κατέβηκε, σήκωσε προσεκτικά τον μικρό και τον άφησε σε ασφαλές σημείο, στην άκρη με τα χόρτα, μακριά από τον δρόμο. Ο σκαντζόχοιρος στην αρχή έκανε αυτό που ξέρει καλύτερα: μαζεύτηκε κουβαράκι, με τα αγκάθια σηκωμένα. Λίγα λεπτά αργότερα ξεπρόβαλε η μουσουδίτσα, τα ποδαράκια πήραν μπρος και η βόλτα συνεχίστηκε σαν να μην είχε γίνει τίποτα.

Θυμάστε τον άλλον, το καλοκαίρι;

Τον Αύγουστο, στο ρεπορτάζ μας «Αν ήταν παιδί, «θα το είχαμε πατήσει»», είχαμε δείξει έναν σκαντζόχοιρο στη μέση του επαρχιακού, λίγο πριν τη στροφή, που δεν πρόλαβε να περάσει. Είχαμε γράψει τότε ότι τα περισσότερα ζώα της Τήνου κυκλοφορούν όταν εμείς βλέπουμε λιγότερο, το σούρουπο και τη νύχτα. Δύο μήνες αργότερα μπήκαν οι πρώτες πινακίδες στον Κτικάδο.

Η σημερινή μας ιστορία είναι η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος. Ένα λεπτό προσοχή, ένα σκύψιμο, και ο μικρός συνεχίζει τον δρόμο του. Τόσο απλά.

Ένας εργάτης στο χωράφι που δεν πληρώνεται

Ο σκαντζόχοιρος είναι από τους πιο χρήσιμους συνεργάτες που μπορεί να έχει ένα μποστάνι. Τρέφεται με σαλιγκάρια, γυμνοσάλιαγκες, σκαθάρια, κάμπιες, σκουλήκια και άλλα έντομα, δηλαδή με πολλά από όσα κατατρώνε τα λάχανα και τα μαρούλια μας. Κάθε νύχτα γυρίζει χωράφια και αυλές ψάχνοντας τροφή και κάνει αθόρυβα, χωρίς φάρμακα και χωρίς μεροκάματο, μια δουλειά που αλλιώς θα κάναμε με ψεκασμούς.

Έξυπνος, ανθεκτικός και… θωρακισμένος

«Πόλλ’ οἶδ’ ἀλώπηξ, ἀλλ’ ἐχῖνος ἓν μέγα».
Πολλά ξέρει η αλεπού, ο σκαντζόχοιρος όμως ένα, μεγάλο.

Αρχίλοχος, 7ος αι. π.Χ.

Το «ένα μεγάλο» που ήξεραν από τότε οι αρχαίοι είναι η άμυνά του.

Στην Ελλάδα ζει ο λευκόστηθος σκαντζόχοιρος. Ένας ενήλικος έχει χιλιάδες αγκάθια, που στην ουσία είναι τρίχες σκληρές σαν κερατίνη. Δεν τα πετάει και δεν είναι δηλητηριώδη. Είναι η πανοπλία του: μόλις νιώσει απειλή, κρύβει κεφάλι και πόδια και γίνεται μια αγκαθωτή μπάλα που λίγοι τολμούν να αγγίξουν. Τα μωρά γεννιούνται με μαλακά αγκαθάκια, που σκληραίνουν μέσα σε λίγες μέρες.

Βλέπει λίγο, αλλά έχει εξαιρετική όσφρηση και ακοή, κινείται κυρίως τη νύχτα και θυμάται τα «μονοπάτια» του. Είναι επίσης γνωστός για την αντοχή του σε δηλητήρια που θα έβλαπταν σοβαρά άλλα ζώα του μεγέθους του.

Ποιοι τον απειλούν

Από τη φύση, τα μεγάλα νυχτοπούλια, όπως ο μπούφος, και τα σκυλιά που τον βρίσκουν στα χωράφια. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος όμως είναι ο άνθρωπος. Τα αυτοκίνητα τη νύχτα, τα δηλητήρια για τα σαλιγκάρια, που περνούν και σε εκείνον μέσα από την τροφή του, και τα συρματοπλέγματα όπου μπλέκεται του κοστίζουν πολύ περισσότερο από κάθε θηρευτή.

Αν βρείτε έναν μικρό στον δρόμο

Τώρα τον Νοέμβριο οι σκαντζόχοιροι τρώνε όσο μπορούν για να «φορτώσουν» πριν τη χειμερινή τους νάρκη. Αν συναντήσετε κάποιον:

• Κάντε ό,τι έκανε κι ο φίλος μας: σηκώστε τον με γάντια ή με μια πετσέτα και αφήστε τον σε ασφαλές σημείο, προς την κατεύθυνση που πήγαινε.
• Γάλα δεν του δίνουμε, γιατί του κάνει κακό. Λίγο νερό σε ένα ρηχό πιατάκι είναι ό,τι καλύτερο.
• Αν είναι πολύ μικρός, τραυματισμένος ή κυκλοφορεί μόνος του μέρα μεσημέρι, ενημερώνουμε κτηνίατρο ή φορέα περίθαλψης άγριας ζωής.
• Στον κήπο, ένα σωρό από ξερά φύλλα σε μια γωνιά του χαρίζει καταφύγιο για τον χειμώνα.

Δείτε το βίντεο

Ένα λεπτό από τη βραδιά μας ήταν αρκετό για να συνεχίσει ο μικρός τη δική του. Κι αν την άνοιξη τον ξαναδούμε στο μποστάνι, θα ξέρουμε πως ήρθε να πει το «ευχαριστώ» με τον καλύτερο τρόπο: τρώγοντας τα σαλιγκάρια μας.

Χαμηλά τη νύχτα, μάτια ανοιχτά στις άκρες του δρόμου. Ο σκαντζόχοιρος δεν ζητά τίποτα, μόνο λίγο χώρο να περάσει.

Φωτογραφίες και βίντεο: Tinos Live TV