Εκεί που τελείωνε ο δρόμος, ξεκίνησε το μονοπάτι
Στις 06:30 ξεκίνησαν από τον Πάνορμο. Στις 07:50 η Θεία Λειτουργία είχε αρχίσει μέσα στη σπηλιά του Δρακόλακα, ανάμεσα στους σταλακτίτες. Σαράντα άνθρωποι, ένα δύσβατο μονοπάτι και ένα έθιμο που κρατά αιώνες.
Υπάρχουν ειδήσεις που τις μαθαίνεις και ειδήσεις που σου τις φέρνει κάποιος στα χέρια. Η Δευτέρα 10 Αυγούστου 2026 ήταν από τις δεύτερες. Η Κατερίνα Φώσκολου, με καταγωγή από την Τήνο, ανέβηκε μαζί με τους υπόλοιπους στη σπηλιά του Δρακόλακα, φωτογράφισε τη Λειτουργία που τελέστηκε εκεί από τον π. Ευάγγελο Βελουδιό και μας παραχώρησε ευγενικά όλο το υλικό της. Το δημοσιεύουμε αποκλειστικά.
Το θέμα το είχαμε ανοίξει από τις 7 Αυγούστου. Λίγες μέρες πριν, παρουσιάσαμε τη σπηλιά του Δρακόλακα και το έθιμο που κρατά αιώνες: «Λειτουργία στη σπηλιά του Δρακόλακα — εκεί όπου το αγίασμα στάζει από τον βράχο».
Σήμερα, το ίδιο έθιμο — από μέσα.
Πριν βγει ο ήλιος
Το ραντεβού ήταν στις 06:30 το πρωί, στον μόλο του Πανόρμου. Από εκεί, με τα αυτοκίνητα, η ανηφόρα μέχρι το σημείο όπου ο δρόμος απλώς σταματάει. Ο ήλιος βγήκε καθ’ οδόν — και η φωτογραφική μηχανή τον πρόλαβε πάνω από τη θάλασσα, τη στιγμή που η μέρα δεν είχε ακόμη αποφασίσει αν θα ήταν καθαρή.
Σαράντα άνθρωποι σε μια σειρά
Η πεζοπορία προς τη σπηλιά δεν είναι βόλτα. Το μονοπάτι είναι δύσβατο, κατηφορίζει προς το λαγκάδι πάνω από τον όρμο του Βαθύ και θέλει καλά παπούτσια, μπαστούνι και νερό. Ήταν περίπου σαράντα άτομα, όλων των ηλικιών.
Κανείς δεν ανέβηκε με άδεια χέρια. Άλλοι κρατούσαν τους Άρτους, άλλοι τα σκεύη για τη Θεία Λειτουργία. Μια κυρία κρατούσε — προσεκτικά, όπως κρατάς κάτι που δεν είναι δικό σου — την εικόνα της Αγίας Παρασκευής που είχε βρεθεί πριν από χρόνια μέσα στο ίδιο το σπήλαιο.
Κάποιος έδινε κουράγιο για να συνεχίσουμε, κάποιος έπιανε το χέρι του διπλανού του στο δύσβατο μονοπάτι, κάποιος βοηθούσε εκεί όπου υπήρχε ανάγκη.
07:50 — μέσα στον βράχο
Στις 07:50 η Θεία Λειτουργία ξεκίνησε. Δεν υπάρχει ρεύμα εκεί μέσα. Το φως ήταν τα κεριά, τα καντήλια και η δέσμη που κατεβαίνει από το άνοιγμα της σπηλιάς — αυτή που στις φωτογραφίες κόβει τον καπνό του θυμιατού στα δύο.
Ένα λεπτό από τη Λειτουργία μέσα στη σπηλιά. Ο ήχος είναι όπως ακούστηκε, χωρίς επεξεργασία.
Η Αρτοκλασία
Στο τέλος έγινε Αρτοκλασία. Οι Άρτοι είχαν ανέβει το μονοπάτι στα χέρια, τυλιγμένοι σε λευκό ύφασμα, και ακούμπησαν πάνω στην πέτρα. Τα κεριά ήταν αναμμένα, ο κόσμος όρθιος στο στενό πέρασμα.
«Κάτι που δύσκολα χωράει σε φωτογραφίες»
Η μαρτυρία της Κατερίνας Φώσκολου, όπως μας τη μετέφερε — αυτούσια.
Είχαμε την ευλογία να ζήσουμε κάτι που δύσκολα χωράει σε φωτογραφίες και ακόμη δυσκολότερα σε λέξεις.
Στις 06:30 το πρωί ξεκινήσαμε από τον Πάνορμο και — αφού είδαμε τον ήλιο ν’ ανατέλλει — ανηφορίσαμε με τα αυτοκίνητα μέχρι εκεί που τελείωνε ο δρόμος. Από εκεί ξεκίνησε η πεζοπορία, σε ένα δύσβατο μονοπάτι που οδηγεί στη σπηλιά του Δρακόλακα, πάνω από τον όρμο του Βαθύ.
Ήμασταν περίπου 40 άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών, με την ίδια όμως λαχτάρα: να συνεχιστεί, με οδηγό τον π. Ευάγγελο, ένα έθιμο που κρατά αιώνες.
Στη διαδρομή αυτή, όλοι είχαν τον δικό τους ρόλο. Κάποιοι κρατούσαν τους Άρτους, κάποιοι όλα τα απαραίτητα για τη Θεία Λειτουργία. Μια κυρία κρατούσε ευλαβικά την Εικόνα της Αγίας Παρασκευής που είχε βρεθεί πριν από χρόνια μέσα στο σπήλαιο.
Κάποιος έδινε κουράγιο για να συνεχίσουμε τη διαδρομή, κάποιος έπιανε το χέρι του διπλανού του στο δύσβατο μονοπάτι, κάποιος βοηθούσε εκεί όπου υπήρχε ανάγκη.
… Και όλοι, χωρίς εξαίρεση, κρατούσαμε μια μεγάλη φλόγα στην καρδιά: Την Πίστη στο Θαύμα.
Στις 07:50, μέσα στη σπηλιά, ξεκίνησε η Θεία Λειτουργία.
Ανάμεσα στους βράχους και στους σταλακτίτες, μέσα στη σιωπή αυτού του ιδιαίτερου τόπου, η προσευχή ακουγόταν αλλιώς…
Στο τέλος ακολούθησε Αρτοκλασία με την ίδια κατάνυξη, υπό το φως των αναμμένων κεριών.
Για λίγο, όλα τα υπόλοιπα έμοιαζαν να μένουν έξω από τη σπηλιά. Έμεναν μόνο οι άνθρωποι, η προσευχή, η πίστη και το τρεμάμενο φως των κεριών.
Να έχει ο Θεός καλά τον π. Ευάγγελο, να συνεχίζει για πολλά ακόμη χρόνια αυτό το τόσο ξεχωριστό έθιμο, να χαϊδεύει με την προσευχή του τους σταλακτίτες και να κρατά πάντα αναμμένη μέσα μας αυτή τη μεγάλη φλόγα:
Την Πίστη στο Θαύμα.
Ευχαριστούμε, π. Ευάγγελε.
Κατερίνα Φώσκολου
Τι είναι η σπηλιά του Δρακόλακα
Βρίσκεται στην ανατολική πλευρά ενός από τα δύο λαγκάδια πάνω από τον όρμο του Βαθύ, ανατολικά του Πανόρμου και της Ρώχαρης. Η πρόσβαση γίνεται από ψηλά, όχι ανεβαίνοντας το λαγκάδι. Η είσοδος είναι μια μικρή σκοτεινή σχισμή στον βράχο, με έναν λευκό μαρμάρινο σταυρό λίγο πιο πάνω.
Πάνω στον τοίχο υπάρχει και μια μαρμάρινη πλάκα, σκαλισμένη σε σχήμα ανοιχτού βιβλίου. Καταγράφει τη νύχτα της 23ης Οκτωβρίου 1976, όταν μια θεομηνία σάρωσε τα λαγκάδια της περιοχής και το νερό κατέβηκε στον Κάμπο. Είναι, απ’ όσο ξέρουμε, η μοναδική γραπτή μαρτυρία για εκείνη τη νύχτα — δεν την έχουμε βρει πουθενά αλλού καταγεγραμμένη.
Είχαμε γράψει για τη σπηλιά και το έθιμο λίγες μέρες πριν από τη φετινή ανάβαση. Τότε είχαμε φωτογραφίες αρχείου. Τώρα έχουμε τη μέρα την ίδια.
Το φωτορεπορτάζ
Η Κατερίνα Φώσκολου μάς έστειλε ολόκληρο άλμπουμ. Δεν χωρούσαν όλες οι φωτογραφίες εδώ — αυτές όμως αξίζουν να τις δείτε.
Η σπηλιά με μια ματιά
Δείτε τα βίντεο
Τρία σύντομα βίντεο από μέσα στη σπηλιά — και ολόκληρη η Αρτοκλασία, χωρίς μοντάζ, για όποιον θέλει να τη δει από την αρχή ως το τέλος.
Η Θεία Λειτουργία
Η Αρτοκλασία
Πριν βγει ο ήλιος
Ολόκληρη η Αρτοκλασία — 3 λεπτά, χωρίς μοντάζ.
Το Tinos Live TV βρέθηκε στη Λειτουργία του Δρακόλακα μέσα από τον φακό της Κατερίνας Φώσκολου — και σας τη μεταδίδει. Αποκλειστικά, όπως πάντα.
Σε λίγες μέρες, η άλλη Τήνος
Στις 15 Αυγούστου το νησί θα γεμίσει. Χιλιάδες προσκυνητές θα ανέβουν τον δρόμο προς την Ευαγγελίστρια, πολλοί από αυτούς γονατιστοί. Θα το δει όλη η Ελλάδα.
Πέντε μέρες νωρίτερα, σαράντα άνθρωποι ανέβηκαν ένα άλλο μονοπάτι. Χωρίς κάμερες, χωρίς κόσμο, μέσα στο σκοτάδι. Και βρήκαν μια Λειτουργία μέσα σε έναν βράχο.
Η ίδια πίστη που θα γεμίσει τη Χώρα στις 15 Αυγούστου, ανέβηκε στις 10 αυτό το μονοπάτι. Ο Αύγουστος της Τήνου φτάνει παντού — ακόμα και στο πιο δύσβατο σημείο του νησιού, εκεί που τελειώνει ο δρόμος και ανεβαίνεις μόνο με φακό, πριν χαράξει.
Η Μεγαλόχαρη τιμάται στη Χώρα από χιλιάδες. Τιμάται όμως και πάνω σε κάθε βράχο αυτού του νησιού, από λίγους που σηκώνονται νύχτα για να φτάσουν. Το ίδιο προσκύνημα. Απλώς δεν το είδε κανείς.
Ένα ευχαριστώ
Τίποτα από όσα είδατε δεν θα υπήρχε χωρίς την Κατερίνα Φώσκολου. Ανέβηκε νύχτα το μονοπάτι, φωτογράφισε μέσα στο σκοτάδι της σπηλιάς, και μετά κάθισε και μας τα έστειλε όλα, ένα ολόκληρο άλμπουμ, χωρίς να ζητήσει τίποτα.
Μας έγραψε πως δεν έχει ζήσει ποτέ στο νησί, αλλά νιώθει πως ένα κομμάτι της ανήκει εδώ. Το νιώσαμε κι εμείς.
Την ευχαριστούμε που μας τίμησε με την εμπιστοσύνη της.
Μείνετε μαζί μας
Αν σας άρεσε αυτό το ρεπορτάζ, ακολουθήστε μας. Ανεβάζουμε καθημερινά ό,τι συμβαίνει στην Τήνο — και ό,τι δεν το βλέπει κανείς άλλος.
Φωτογραφίες, βίντεο και κείμενο μαρτυρίας: Κατερίνα Φώσκολου — παραχωρήθηκαν ευγενικά στο Tinos Live TV και δημοσιεύονται αποκλειστικά. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς ρητή άδεια.