Τρεις μέρες μετά το νέο χωροταξικό, ένας γερανός στην πρώτη ανεμογεννήτρια της Τήνου
Στην Αγία Μαρίνα, το Σάββατο το μεσημέρι, ένας τηλεσκοπικός γερανός δούλευε πάνω στην παλαιότερη ανεμογεννήτρια του νησιού. Συντήρηση. Το ημερολόγιο, πάντως, έχει τη δική του αίσθηση του χιούμορ.
Σάββατο 22 Αυγούστου, 13:40. Στον επαρχιακό δρόμο, στο ύψος της Αγίας Μαρίνας, ένας κόκκινος τηλεσκοπικός γερανός έχει απλώσει το μπράτσο του ως την κορυφή του πυλώνα. Τα συρματόσχοινα δεμένα στον ρότορα, ένα βαν συνεργείου παρκαρισμένο στη βάση, και γύρω-γύρω οι πεζούλες να ψήνονται στον ήλιο. Κατά τις πληροφορίες του Tinos Live TV, εργασίες συντήρησης — στην πρώτη ανεμογεννήτρια που εγκαταστάθηκε ποτέ στην Τήνο.
Μέχρι εδώ, τίποτα το αξιοσημείωτο — τα μηχανήματα γερνούν, τα συνεργεία ανεβαίνουν. Αυτό που κάνει τη σκηνή είδηση είναι η ημερομηνία.
Τι λέει το νέο χωροταξικό — και γιατί αφορά ακριβώς αυτόν τον πυλώνα
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ (ΚΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΝΕΠ/89998/3072, ΦΕΚ Δ’694/19.8.2026) κατατάσσει στις περιοχές όπου αποκλείεται η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων:
«Των νήσων με έκταση μικρότερη από 300 τ.χλμ., εκτός εάν εξυπηρετούνται αποκλειστικώς κρίσιμες ή κοινωφελείς υποδομές (π.χ. εγκαταστάσεις αφαλάτωσης) ή κρίνεται αναγκαίο για την ασφάλεια του συστήματος.»Άρθρο 5.Α, περ. 10 — ΦΕΚ Δ’694/19.8.2026
Η Τήνος έχει έκταση 194,59 τ.χλμ. Είναι κάτω από το όριο — όπως και όλες οι Κυκλάδες πλην Νάξου και Άνδρου. Νέα αιολικά, λοιπόν, δεν χωροθετούνται πια εδώ. Το τι σημαίνει αναλυτικά το νέο πλαίσιο για την Τήνο το αναλύσαμε εδώ.
Το ερώτημα που δεν έχει απαντηθεί δημόσια
Τι γίνεται όμως με όσες στέκουν ήδη; Μια ανεμογεννήτρια δεν είναι αιώνια — τα πτερύγια, τα έδρανα, ο μηχανισμός της έχουν ημερομηνία. Κάποια στιγμή η συντήρηση δεν αρκεί και το μηχάνημα θέλει αντικατάσταση. Ο νόμος έχει όρο γι’ αυτό: «ριζική ανανέωση» — και για τους αιολικούς σταθμούς σημαίνει την αντικατάσταση όλων των ανεμογεννητριών.
Εδώ το νέο χωροταξικό κρατά μια πόρτα ανοιχτή. Στις μεταβατικές του διατάξεις ορίζει ότι τα έργα που λειτουργούν νόμιμα σήμερα διατηρούνται μέχρι την παύση της λειτουργίας τους — και επιπλέον:
«Έργα τα οποία εμπίπτουν σε μία από τις ως άνω περιπτώσεις […] δύνανται να προβούν σε ριζική ανανέωση και να εκδοθούν εκ νέου, να τροποποιηθούν ή/και να ανανεωθούν όλες οι άδειες και οι εγκρίσεις σύμφωνα με τις διατάξεις που ίσχυαν πριν από την έναρξη ισχύος της παρούσας […]»Άρθρο Τρίτο, παρ. 10 — ΦΕΚ Δ’694/19.8.2026
Με απλά λόγια: το «καμία νέα ανεμογεννήτρια σε νησί κάτω των 300 τ.χλμ.» ισχύει για νέες θέσεις. Οι υφιστάμενες κρίνονται με τους παλιούς κανόνες — και μπορούν, όταν έρθει η ώρα τους, να αντικατασταθούν επιτόπου με καινούργιες. Ο δε πρόσφατος ν.5299/2026 έκανε τη διαδικασία και γρήγορη: η αδειοδότηση ριζικής ανανέωσης ολοκληρώνεται πλέον μέσα σε 12 μήνες.
Τι σημαίνει «ριζική ανανέωση»
Κατά τον Κανονισμό Βεβαιώσεων Παραγωγού (ΦΕΚ Β’5291/2020), ριζική ανανέωση είναι η αποξήλωση και αντικατάσταση του εξοπλισμού του σταθμού — για τα αιολικά, η αντικατάσταση όλων των ανεμογεννητριών. Απαιτεί νέα προσφορά σύνδεσης, νέα άδεια εγκατάστασης και νέα άδεια λειτουργίας, με όρια: όχι μεταφορά της θέσης, όχι μεγάλη επέκταση του γηπέδου.
Στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη, όπου επίσης απαγορεύονται νέα αιολικά, το χωροταξικό προβλέπει ρητά την εξαίρεση: «επιτρέπεται αποκλειστικά η αντικατάσταση υφιστάμενων ανεμογεννητριών στο πλαίσιο έργων ριζικής ανανέωσης ή τεχνολογικού εκσυγχρονισμού (repowering), χωρίς επέκταση του αιολικού σταθμού» (Άρθρο 7). Για τα νησιά, αντίστοιχη ρητή πρόβλεψη στο άρθρο των αποκλεισμών δεν υπάρχει — η διαδρομή περνά από τις μεταβατικές διατάξεις.
Γιατί το κοιτάμε τόσο επίμονα
Γιατί σε αυτό το νησί οι ανεμογεννήτριες δεν υπήρξαν ποτέ ένα ουδέτερο τεχνικό ζήτημα. Η Τήνος έχει δώσει τις μάχες της — κινητοποιήσεις, προσφυγές έως το Συμβούλιο της Επικρατείας, μια τοπική κοινωνία που δεν συναίνεσε. Η ΑΕΠΟ του 2014 για εννέα αιολικά συνολικής ισχύος 218,5 MW σε Τήνο, Άνδρο, Πάρο και Νάξο προσβλήθηκε από την Περιφέρεια και τους δήμους· το ΣτΕ (1429/2022) απέρριψε την αίτηση. Τα σχέδια για αιολικά στο νησί πέρασαν από δικαστικές αίθουσες — όχι από τοπική συναίνεση.
Σε αυτό το φόντο, κάθε γερανός που στήνεται δίπλα σε πυλώνα είναι μια εικόνα που ο τόπος διαβάζει με προσοχή. Το Σάββατο ήταν συντήρηση. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι το επόμενο βήμα: όταν η πρώτη ανεμογεννήτρια της Τήνου φτάσει στο τέλος της ζωής της, θα φύγει — ή θα ξαναγεννηθεί στη θέση της, με τους κανόνες μιας άλλης εποχής;
