Σπόροι που αλλάζουν χέρια: η 1η Γιορτή Παραδοσιακών Σπόρων στις Κυκλάδες γίνεται στην Τήνο

Λεπτομέρεια από την αφίσα της γιορτής

Παρασκευή 4 και Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου, από τις 10 π.μ. ως τη 1 μ.μ., στην αυλή του ΗΟΜΑ. Οργανώνει το «Πελίτι» — η κοινότητα που εδώ και τριάντα χρόνια μαζεύει παραδοσιακούς σπόρους και τους μοιράζει δωρεάν.

Για πρώτη φορά οι Κυκλάδες αποκτούν δική τους Γιορτή Παραδοσιακών Σπόρων — και το ραντεβού δίνεται στην Τήνο. Το διήμερο 4 και 5 Σεπτεμβρίου, στον κήπο του ΗΟΜΑ, στήνεται μια γιορτή που δεν έχει εισιτήριο και δεν έχει ταμείο: ο σπόρος δεν πουλιέται, ανταλλάσσεται.

Η αφίσα, όπως έφτασε σε εμάς, τα λέει λιτά: ομιλίες, εργαστήρια, ανταλλαγή παραδοσιακών σπόρων, μουσική «και πολλά άλλα». Την οργάνωση έχει η εναλλακτική κοινότητα «Πελίτι», με την υποστήριξη του ΗΟΜΑ, που δίνει και τον χώρο.

Τι θα γίνει στις δύο μέρες

Το πρόγραμμα, όπως αποτυπώνεται στην αφίσα, στηρίζεται σε τέσσερις άξονες:

• Ομιλίες
• Εργαστήρια
• Ανταλλαγή παραδοσιακών σπόρων
• Μουσική — και πολλά άλλα

Η ανταλλαγή είναι η καρδιά της υπόθεσης. Στις γιορτές του Πελίτι ο κόσμος φέρνει σπόρους από τη δική του καλλιέργεια και παίρνει άλλους, χωρίς χρήματα να μπαίνουν στη μέση. Δεν χρειάζεται όμως να φέρει κανείς κάτι για να πάρει: όποιος έρθει με άδεια χέρια, φεύγει κι αυτός με σπόρο.

«Μέσα από την 1η Γιορτή Παραδοσιακών Σπόρων στις Κυκλάδες στην Τήνο, καλλιεργούμε ανθρώπινες σχέσεις που μας δυναμώνουν και γίνονται ένα δίχτυ…»Από το κείμενο της αφίσας

Ποιο είναι το «Πελίτι»

Το Πελίτι ιδρύθηκε το 1995 από τον Παναγιώτη Σαϊνατούδη, στο Δασωτό της Δράμας, και αυτοπροσδιορίζεται ως «εναλλακτική κοινότητα για μια αρμονική συνύπαρξη» — η φράση που διαβάζεται και στη σφραγίδα πάνω στην αφίσα. Από το 2003 έχει τη βάση του στο Μεσοχώρι Παρανεστίου Δράμας, όπου από το 2019 λειτουργεί και τράπεζα σπόρων.

Η ετήσια Γιορτή Σπόρων γίνεται από το 1999 και έχει εξελιχθεί στο μεγαλύτερο ραντεβού του είδους στη χώρα· το ίδιο το Πελίτι αναφέρει ότι το 2014 χαρακτηρίστηκε από Αυστραλούς συλλέκτες σπόρων ως η μεγαλύτερη ανταλλαγή σπόρων παραδοσιακών ποικιλιών στον κόσμο. Η 26η γιορτή έγινε τον περασμένο Απρίλιο στη Δράμα, με ελεύθερη είσοδο και δωρεάν διάθεση σπόρων. Αυτό που έρχεται τώρα στην Τήνο είναι το ίδιο σκεπτικό σε νησιωτική κλίμακα.

Το σημείο-κλειδί είναι το είδος του σπόρου: ποικιλίες ελεύθερης επικονίασης, δηλαδή σπόροι που ξανασπέρνονται τη χρονιά που έρχεται και δίνουν το ίδιο φυτό. Σε αντίθεση με τα υβρίδια που αγοράζει κανείς κάθε άνοιξη από την αρχή, αυτοί οι σπόροι κρατιούνται, μοιράζονται και ταξιδεύουν.

Γιατί αφορά ένα νησί σαν την Τήνο

Η Τήνος έχει πίσω της αιώνες ξηρικής καλλιέργειας σε πεζούλες: κριθάρι, κουκιά, ρεβίθια, σκορδολάχανα, ντόπιες ντομάτες και κολοκύθια που πέρασαν από γενιά σε γενιά μαζί με το όνομά τους. Πολλές από αυτές τις ποικιλίες επιβιώνουν σήμερα σε λίγα περιβόλια και σε μερικά βαζάκια στο ντουλάπι κάποιας γιαγιάς.

Μια γιορτή σπόρων είναι ακριβώς ο μηχανισμός που τα βγάζει από το ντουλάπι. Όποιος κρατάει σπόρο από παλιά και τον φέρει το Σαββατοκύριακο, δεν τον χαρίζει απλώς: τον ασφαλίζει, γιατί από κει και πέρα τον σπέρνουν κι άλλοι. Και σε ένα νησί που τα τελευταία καλοκαίρια μετράει νερό, οι ποικιλίες που έμαθαν να ζουν με λίγη βροχή δεν είναι φολκλόρ — είναι πρακτική γνώση.

Πηγή για το πρόγραμμα, τις ώρες και τα τηλέφωνα: η αφίσα της εκδήλωσης, όπως έφτασε σε εμάς. Τα στοιχεία για την ιστορία του Πελίτι από το peliti.gr. Αν έχετε φωτογραφίες ή βίντεο από τη γιορτή, στείλτε τα μας.