Ρακιζιό στον Φαλατάδο: η νύχτα σε ένα βίντεο — και η εποχή του καζανιού που τώρα ανοίγει

Ένα καζάνι μέσα σε πέτρινο τόξο, η φωτιά αναμμένη από κάτω, και λίγο πιο πέρα μια αυλή γεμάτη τραπέζια. Το βίντεο ανέβηκε δύο μέρες μετά το φετινό Ρακιζιό και μέσα σε λίγες ώρες είχε ταξιδέψει.

Δεν χρειάζεται λεζάντα για να καταλάβει κανείς τι βλέπει: το χάλκινο καζάνι δεμένο στο τόξο, τα ξύλα να καίνε από κάτω, ο σωλήνας που κατεβαίνει στο πλάι. Και ύστερα, από ψηλά, η αυλή του χωριού με τα τραπέζια στη σειρά και τον κόσμο ώς πέρα.

Το βίντεο είναι της σελίδας Seaera και ανέβηκε στις 7 Σεπτεμβρίου, δύο μέρες μετά το 28ο Ρακιζιό που έγινε το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου στην αυλή του πρώην Δημοτικού Σχολείου Φαλατάδου. Σε λιγότερο από σαράντα δευτερόλεπτα χωράει σχεδόν όλη η βραδιά: το καζάνι, τα τραπέζια, ο χορός που δεν σταματάει, και δύο-τρία πλάνα από drone που δείχνουν πόσος κόσμος μαζεύτηκε.

Τι είναι το ρακίτζιο

Ρακίτζιο ή ρακιζιό — και οι δύο λέξεις ακούγονται στην Τήνο — είναι το άναμμα του καζανιού για την απόσταξη της ρακής. Μετά τον τρύγο και το πάτημα, τα στέμφυλα, δηλαδή ό,τι μένει από τα σταφύλια, δεν πετιούνται· μπαίνουν στο καζάνι μαζί με νερό, ανάβει η φωτιά και ο ατμός περνάει μέσα από τον σωλήνα, υγροποιείται και στάζει.

Το πρώτο υγρό που βγαίνει είναι και το δυνατότερο: το πρωτόρακο. Στα χωριά, το πότε θα πέσει η πρώτη σταγόνα είναι μισή γιορτή από μόνο του — και εκεί ακριβώς αρχίζει το γλέντι. Πολλοί ρίχνουν και ένα βοτάνι μέσα στο καζάνι, μάραθο, φασκόμηλο ή θυμάρι, που δίνει στη ρακή το άρωμά της.

Από τον τρύγο στο καζάνι

Ο χρόνος δεν είναι τυχαίος. Ο τρύγος στην Τήνο τελειώνει προς τα τέλη Αυγούστου, ο μούστος μένει δεκαπέντε περίπου μέρες στα βαρέλια, και μετά έρχεται η σειρά του καζανιού. Γι’ αυτό το ρακίτζιο πέφτει στις αρχές Σεπτεμβρίου και γι’ αυτό, από εδώ και πέρα, τα καζάνια θα ανάβουν το ένα μετά το άλλο στα χωριά — όχι ως εκδήλωση, αλλά ως δουλειά που γίνεται παρέα.

Το «διήμερο» — τι επιτρέπει ο νόμος

Η απόσταξη στο σπίτι δεν γίνεται όποτε θέλει ο καθένας. Οι μικροί παραγωγοί, οι λεγόμενοι διήμεροι μικροί αποσταγματοποιοί, παίρνουν άδεια από το αρμόδιο Τελωνείο για συγκεκριμένες ημέρες μέσα στην αποστακτική περίοδο. Κάθε καζανιά ορίζεται σε τρεις ώρες συνεχούς λειτουργίας, και οι πρώτες ύλες που επιτρέπονται είναι τα στέμφυλα, τα σταφύλια οινοποιήσιμων ποικιλιών, καθώς και τα σύκα.

Είναι, με άλλα λόγια, ένα δικαίωμα μετρημένο με το ρολόι — και ίσως γι’ αυτό, όταν ανάβει το καζάνι, μαζεύεται όλη η γειτονιά.

Το βίντεο

Βίντεο: Seaera — η αναδημοσίευση γίνεται με την άδεια των δημιουργών

Το φετινό Ρακιζιό ήταν το εικοστό όγδοο στη σειρά και το διοργάνωσε, όπως κάθε χρόνο, ο Σύλλογος Φιλοπροόδων Φαλατάδου. Τα είχαμε γράψει όλα πριν από τη γιορτή — ώρα, είσοδο, μουσικούς.

Είκοσι οκτώ χρονιές σημαίνει ότι μια ολόκληρη γενιά μεγάλωσε ξέροντας πως τον Σεπτέμβρη, κάποιο Σάββατο, ο Φαλατάδος θα μυρίζει ρακή.

Το καζάνι θα σβήσει, τα τραπέζια θα μαζευτούν. Αλλά η μυρωδιά θα μείνει στα ρούχα ώς την άλλη μέρα — και το επόμενο καζάνι έχει ήδη μπει στο πρόγραμμα κάποιας άλλης αυλής.

Βίντεο και καρέ: Seaera. Η ενσωμάτωση του βίντεο και η χρήση των καρέ έγιναν με την άδεια των δημιουργών. Στοιχεία για την απόσταξη των διήμερων μικρών αποσταγματοποιών: εγκύκλιος Ε.2061/2022.