Αγία Θέκλα, 13ος αιώνας π.Χ.: ο μυκηναϊκός θολωτός τάφος δίπλα στον ναό που γιορτάζει

Την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου η Τήνος τιμά την Αγία Θέκλα. Λίγα μέτρα από τον ναό της, στη βόρεια Τήνο, βρίσκεται ένας τόπος μνήμης πολύ παλαιότερος: ένας μυκηναϊκός θολωτός τάφος, χτισμένος πάνω από τρεις χιλιάδες χρόνια πριν.

Είναι ένας από τους μόλις τρεις γνωστούς μυκηναϊκούς θολωτούς τάφους σε όλες τις Κυκλάδες και, όπως σημειώνει η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, η μοναδική, προς το παρόν, επιβεβαιωμένη μυκηναϊκή θέση στην Τήνο.

1979

Ένας δρόμος που άνοιγε

Το μνημείο δεν βρέθηκε από κάποια προγραμματισμένη έρευνα. Αποκαλύφθηκε κατά τις εργασίες διάνοιξης δρόμου, και τα υπολείμματά του ανασκάφηκαν το 1979 από τον αείμνηστο Τηνιακό αρχαιολόγο Γεώργιο Δεσπίνη.

Η ασπρόμαυρη φωτογραφία της εποχής λέει όλη την ιστορία σε ένα κάδρο: ο χωματόδρομος που μόλις χάραζε το τοπίο, τα τοιχώματα του τάφου που βγήκαν στο φως, και ψηλά ο τρούλος της Αγίας Θέκλας — ο ίδιος ναός που γιορτάζει και σήμερα.

13ος–12ος αι. π.Χ.

Ο τάφος μιας οικογένειας «αριστοκρατών»

Κυκλικός σε κάτοψη, ο τάφος στεγαζόταν με θόλο και διέθετε δρόμο που οδηγούσε στην είσοδο, ακολουθώντας τα αρχιτεκτονικά πρότυπα της ηπειρωτικής Ελλάδας. Είναι μικρών διαστάσεων, αλλά σπάνιος για ολόκληρο το Αιγαίο.

Χρησιμοποιήθηκε για πολλαπλές ταφές. Ο πλούτος και η ποικιλία των κτερισμάτων που συνόδευαν τους νεκρούς δείχνουν ότι εδώ θάβονταν τα μέλη ενός γένους «αριστοκρατών» της Τήνου. Και κάτι ακόμη, σπάνιο: ο τάφος βρέθηκε ασύλητος.

Τα κτερίσματα

Αγγεία, κοσμήματα, χάλκινα αντικείμενα

Αγγεία, κοσμήματα, χάλκινα αντικείμενα και χρυσές χάντρες συνόδευαν τους νεκρούς της Αγίας Θέκλας. Τα πολύτιμα ευρήματα, όπως γράφει η Εφορεία, «αποκαλύπτουν το υψηλό πολιτισμικό επίπεδο της εποχής».

2019–2020

«Από τον κόσμο του Ομήρου»

Για πρώτη φορά τα ευρήματα του τάφου παρουσιάστηκαν στο κοινό το καλοκαίρι του 2019, στην Τήνο, στο Μουσείο Μαρμαροτεχνίας του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς. Η έκθεση «Από τον κόσμο του Ομήρου. Τήνος και Κυκλάδες στη Μυκηναϊκή εποχή», συνεργασία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων με το Ίδρυμα, ταξίδεψε στη συνέχεια στην Αθήνα, στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς 138 (2019–2020), και έκλεισε τον κύκλο της στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Μυκόνου (2020).

Περισσότερα από 150 αντικείμενα — κεραμική, μεταλλοτεχνία, μικροτεχνία, ειδώλια, κοσμήματα — από την Τήνο, τη Νάξο, τη Δήλο, τη Μύκονο, την Πάρο, τη Μήλο, τη Σίφνο, τη Θήρα και την Κέα συνέθεσαν ένα πανόραμα του μυκηναϊκού πολιτισμού στις Κυκλάδες: τον καθημερινό βίο, τη λατρεία, τα ταφικά έθιμα, τον πόλεμο. Στο κέντρο του, ο τάφος της Αγίας Θέκλας.

Σήμερα

Στη μόνιμη έκθεση του Αρχαιολογικού Μουσείου Τήνου

Με την ανανέωση της μόνιμης έκθεσης, τα ευρήματα από τον ασύλητο θολωτό τάφο της Αγίας Θέκλας εκτίθενται πλέον για πρώτη φορά μόνιμα στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Τήνου, στη Χώρα.

24 Σεπτεμβρίου

Και η γιορτή της Αγίας Θέκλας

Ο ναός που φαίνεται στη φωτογραφία του 1979 πανηγυρίζει τη μνήμη της μαθήτριας του Αποστόλου Παύλου. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Ιερού Ναού της Αγίας Θέκλης Πύργου:

Ο βίος της Αγίας και όλο το πρόγραμμα: Η Αγία Θέκλα στον Πύργο.

Δύο γιορτές μνήμης στο ίδιο σημείο — με τρεις χιλιετίες ανάμεσά τους.