Το αυθαίρετο θα «πιάνεται» όσο χτίζεται: έως τις αρχές της νέας χρονιάς το σύστημα εντοπισμού με drones, αεροφωτογραφίες και τεχνητή νοημοσύνη

Μια νέα κατασκευή ή μια επέκταση χωρίς άδεια δεν θα περιμένει πια χρόνια μέχρι να τη «δει» κάποιος. Με αεροφωτογραφίες, δορυφορικές εικόνες, drones και τεχνητή νοημοσύνη, το σύστημα που υλοποιεί το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας θα συγκρίνει την εικόνα του εδάφους με τις οικοδομικές άδειες — και, όπως λέει ο Πρόεδρός του Γιώργος Στασινός, η λειτουργία του αναμένεται έως τις αρχές της νέας χρονιάς.

Σε νέες δηλώσεις του, που δημοσιεύτηκαν τις τελευταίες ημέρες, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ περιγράφει το «Σύστημα Γεωεντοπισμού Αυθαιρέτων»: ένα έργο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο υλοποιεί το ΤΕΕ, και το οποίο, όπως ανέφερε, θα καλύπτει πάνω από 2,5 εκατομμύρια κτίρια σε όλη τη χώρα. Όταν το σύστημα εντοπίζει νέα αυθαίρετη κατασκευή ή επέκταση, θα ενεργοποιείται άμεσος έλεγχος από Ελεγκτή Δόμησης — ακόμη και όσο οι εργασίες βρίσκονται σε εξέλιξη.

«Σχεδόν ζωντανά»

Τον τόνο ο κ. Στασινός τον είχε δώσει ήδη από τον Ιούνιο, σε συνέντευξή του σε κυκλαδικό μέσο που αναρτήθηκε και στην ιστοσελίδα του ΤΕΕ: «Σε λίγους μήνες από σήμερα τα αυθαίρετα θα τα πιάνουμε σχεδόν ζωντανά και κανείς δεν θα μπορεί να παρανομήσει». Τότε είχε εξηγήσει ότι, όταν το σύστημα εντοπίζει πιθανή αυθαιρεσία, θα ανάβει «κόκκινο συναγερμό» για έλεγχο από Ελεγκτή Δόμησης, και ότι τα πρόστιμα θα είναι «πολύ βαριά». «Η ψηφιοποίηση είναι ο μεγαλύτερος σύμμαχος της ισονομίας», είχε πει.

Στην ίδια συνέντευξη είχε σταθεί στους Ελεγκτές Δόμησης: ο ελεγκτής ορίζεται με ηλεκτρονική τυχαία κλήρωση μέσω των συστημάτων του ΤΕΕ και δεν είναι γνωστός στον ελεγχόμενο, ενώ ένας έλεγχος που, ειδικά στις Κυκλάδες, έπαιρνε τρεις μήνες, γίνεται πλέον μέσα σε λίγες ημέρες. Αναγνώριζε, πάντως, ότι στα νησιά υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης, λόγω της διαθεσιμότητας μηχανικών.

Πρόληψη αντί για «τακτοποίηση»

Το κρίσιμο, κατά τον Πρόεδρο του ΤΕΕ, είναι το αυθαίρετο να εντοπίζεται πριν ολοκληρωθεί — όχι να «τακτοποιείται» χρόνια αργότερα. Περιγράφει τη μετάβαση από τους καθυστερημένους ελέγχους σε ένα σύστημα έγκαιρης ανίχνευσης, με ψηφιακά δεδομένα και αυτόματες διασταυρώσεις, και προειδοποιεί ότι οι διαδοχικές νομιμοποιήσεις τροφοδοτούν την ίδια την παρανομία: «Αν ο κόσμος πιστεύει πως ό,τι και να κάνει, κάποια στιγμή θα νομιμοποιηθεί, τα αυθαίρετα δεν θα σταματήσουν ποτέ».

Υποκειμενικότητα, πλαστά χαρτιά και ένας ενιαίος φορέας

Ο κ. Στασινός συνδέει ευθέως την πολεοδομική διαφθορά με την υποκειμενική κρίση: «Κατά τη γνώμη μου, η διαφθορά δημιουργείται όταν υπάρχει θέμα υποκειμενικότητας στη λήψη μιας απόφασης». Με έντυπους φακέλους, σημειώνει, ένας φάκελος μπορεί να «εξαφανιστεί»· μόνο με ψηφιακές διαδικασίες και αντικειμενικές αποφάσεις αντιμετωπίζεται σοβαρά το πρόβλημα.

Η τεχνητή νοημοσύνη, πρόσθεσε, θα διασταυρώνει στοιχεία ανάμεσα στα πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου, ώστε να εντοπίζονται παρατυπίες και πλαστά δικαιολογητικά. Η απευθείας διασύνδεση με το σύστημα έκδοσης οικοδομικών αδειών εφαρμόζεται ήδη με την Πυροσβεστική και με το φυσικό αέριο, και θα μπορούσε να επεκταθεί και σε βεβαιώσεις άλλων υπουργείων, όπως του Πολιτισμού — ώστε το πιστοποιητικό να «τραβιέται» από την πηγή και να μην μπορεί να πλαστογραφηθεί.

Τάσσεται, τέλος, υπέρ της μεταφοράς των Υπηρεσιών Δόμησης σε έναν ενιαίο φορέα, όπως το Ελληνικό Κτηματολόγιο, με κοινές διαδικασίες για όλους. Είναι η κατεύθυνση για την οποία έχουμε ήδη τοποθετηθεί: η μεταφορά των Πολεοδομιών στο Κτηματολόγιο πρέπει να γίνει τώρα — η Μύκονος έδειξε γιατί.

Τι σημαίνει για την Τήνο

Για ένα νησί όπου κάθε πεζούλα και κάθε ξερολιθιά είναι κομμάτι του τοπίου, και όπου η δόμηση στην ύπαιθρο είναι πάντα ευαίσθητο θέμα, η «ματιά από ψηλά» αλλάζει τους όρους. Ο έλεγχος δεν θα εξαρτάται πια από μια καταγγελία ή από μια τυχαία αυτοψία: θα γίνεται αυτόματα, με τους ίδιους κανόνες για όλους.

Υπάρχει όμως και η άλλη όψη. Τον Οκτώβριο, οι Σύλλογοι Μηχανικών και Αρχιτεκτόνων των Κυκλάδων — ανάμεσά τους και ο Σύλλογος Μηχανικών Τήνου — προειδοποιούσαν ότι η απότομη συρρίκνωση της νόμιμα οικοδομήσιμης γης, χωρίς ολοκληρωμένα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, μπορεί να αυξήσει την πίεση για αυθαίρετα: «Η εμπειρία δεκαετιών στην Ελλάδα έχει δείξει ότι η ανάγκη για χώρο δεν καταργείται νομοθετικά». Ο έλεγχος είναι αναγκαίος· εξίσου αναγκαίο είναι ο νόμιμος δρόμος να είναι καθαρός και προσβάσιμος — με σαφείς κανόνες για τα εκτός σχεδίου, αναγνωρισμένους δρόμους και ολοκληρωμένο πολεοδομικό σχεδιασμό.

Για όποιον σχεδιάζει εργασίες σε σπίτι ή χωράφι, το μήνυμα είναι απλό: πρώτα η άδεια ή η έγκριση εργασιών μικρής κλίμακας και ο μηχανικός — και μετά το μυστρί.

Σημειώσεις: Τα στοιχεία για το έργο προέρχονται από τον ιστότοπο του Ταμείου Ανάκαμψης «Ελλάδα 2.0». Οι δηλώσεις του Ιουνίου από τη συνέντευξη που αναρτήθηκε στον ιστότοπο του ΤΕΕ· οι δηλώσεις του Νοεμβρίου από δημοσιεύματα του Τύπου. Φωτογραφίες: Tinos Live TV.