Χάρτης της Τήνου με τίτλο για την καταγγελία του 1823 κατά της αστυνομίας του νησιού

1823

Ιστορία · Η Τήνος της Παλιγγενεσίας

«Όχι ως κριταί, αλλ’ ως ίδιοι ενάγοντες»: ένας Τήνιος καταγγέλλει στη Βουλή την αστυνομία του νησιού, τον Μάιο του 1823

Πανώλη στο νησί, μια νεοσύστατη αστυνομία, ένα χρέος 767 γροσιών που έγινε απαίτηση 4.000, και ένα δεπόζιτο στη βρετανική καγκελαρία. Μια καταγγελία από την Τήνο του Μαΐου 1823 προς τη Βουλή.

Στο 53ο επεισόδιο της σειράς του «Η Τήνος κατά τους χρόνους της Ελληνικής Παλιγγενεσίας», ο Ηλίας Σιγάλας φέρνει στο φως μια επιστολή από τα «Αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας» της Βουλής των Ελλήνων. Τη γράφει στις 22 Μαΐου 1823 ο Αντώνιος Π. Πόμερ, πληρεξούσιος του νησιού, και τη στέλνει στη Βουλή. Ο τίτλος της τα λέει όλα: «Καταγγελίαι ιδιώτου εναντίον αστυνομίας Τήνου».

767 γρόσια

Τόσα χρωστούσε, κατά τον Πόμερ, ο Τριαντάφυλλος Γεωργιάδης στον Λήμνιο έμπορο Κωνσταντίνο Γεωργιάδη.

4.000 γρόσια

Τόσα ζήτησε με τη σειρά του ο Τριαντάφυλλος από τον Κωνσταντίνο, μπροστά στην αστυνομία.

3.226 γρόσια

Τόσα επιδίκασαν οι αστυνόμοι στον Τριαντάφυλλο, χωρίς απολογία του αντιδίκου.

«Όχι ως κριταί, αλλ’ ως ίδιοι ενάγοντες»

Ο Πόμερ γράφει ότι είχε φύγει από τη Βουλή και είχε γυρίσει στην Τήνο αναγκαστικά, για επείγουσες οικογενειακές υποθέσεις, την ώρα που στο νησί έπεφτε η «ολέθριος πανώλη». Φτάνοντας, βρήκε την αστυνομία που είχαν συστήσει, όπως γράφει, οι «φατριαστές» του τόπου, να έχει κάνει κι άλλες «καταχρήσεις», για τις οποίες είχε ήδη γράψει στον παραστάτη της Τήνου, Αντώνιο Αλμπέρτη.

Η υπόθεση που καταγγέλλει ξεκινά απλά. Ο Κωνσταντίνος Γεωργιάδης, έμπορος από τη Λήμνο, είχε να παίρνει 767 γρόσια από τον Τριαντάφυλλο Γεωργιάδη, υπόλοιπο από τις μεταξύ τους συναλλαγές. Επειδή δεν πληρωνόταν, τον κάλεσε στην αστυνομία. Εκεί ο Τριαντάφυλλος, που κατά τον Πόμερ ήταν κι αυτός «εις των φατριαστών», αφού επρόκειτο να παντρευτεί συγγενή του αστυνόμου Πέτρου Γεωργαντόπουλου, ζήτησε από τον Κωνσταντίνο 4.000 γρόσια.

«…οι κύριοι αστυνόμοι όχι ως κριταί αλλ’ ως ίδιοι ενάγοντες εζήτουν να καταδικάσωσιν αυτόν ανεξετάστως…»Αντώνιος Π. Πόμερ, Τήνος, 22 Μαΐου 1823

Ο έμπορος έπρεπε να φύγει για τις δουλειές του, αλλά οι αστυνόμοι δεν τον άφηναν, και, όπως γράφει ο Πόμερ, τον απειλούσαν ακόμη και για τη ζωή του. Πήγε λοιπόν «μετά δακρύων» στον Πόμερ, που ανέλαβε να τον εκπροσωπήσει. Για να μπορέσει να αναχωρήσει, ο Κωνσταντίνος κατέθεσε 3.999 γρόσια στη βρετανική καγκελαρία του νησιού, ως εγγύηση. Είχε, όπως σημειώνει με νόημα ο Πόμερ, «νόθον βρεττανικήν σουδιτάντζαν», δηλαδή αμφίβολη ιδιότητα Βρετανού υπηκόου.

Η έφεση, το δεπόζιτο και ο Βρετανός πρόξενος

Οι αστυνόμοι έκριναν γρήγορα, χωρίς να ζητήσουν γραπτά τις απαιτήσεις του Τριαντάφυλλου και χωρίς να δοθεί η δυνατότητα απολογίας. Η «σετέντζα» τους (η απόφαση) υποχρέωνε τον Κωνσταντίνο να πληρώσει 3.226 γρόσια.

Ο Πόμερ αντέδρασε αμέσως: στις 23 και στις 25 Απριλίου έκανε δύο αναφορές, ζητώντας να κριθεί η υπόθεση από το «ανώτατον κριτήριον» της Βουλής και να μείνουν τα χρήματα δεσμευμένα στη βρετανική καγκελαρία ως την απόφαση. Οι αστυνόμοι, γράφει, όχι μόνο δεν δέχτηκαν την έφεση, αλλά πίεζαν τον Βρετανό πρόξενο να δώσει τα χρήματα, ώστε εκείνος τους «εστηλίτευσε» με σημείωμά του.

Στο τέλος όμως, με ένα «παρέρε» (μια γνωμοδότηση) που στηρίχτηκε σε ένα ιταλικό έγγραφο του καγκελαρίου του προξενείου, ο πρόξενος πείστηκε και έδωσε τα 3.226 γρόσια, «δωροδοκούμενος ίσως», όπως αφήνει να εννοηθεί ο Πόμερ. Εκείνος κατέθεσε διαμαρτυρία και εναντίον του.

Τι ζητά από τη Βουλή

Ο Πόμερ ζητά από τη Βουλή μια «ταχεία και σφοδρά» διαταγή: να παρθούν πίσω τα 3.226 γρόσια και να φυλαχτούν σε ασφαλές μέρος ως την οριστική κρίση, και να κληθεί ο Τριαντάφυλλος, ή ο επίτροπός του, να εμφανιστεί μπροστά στο ανώτατο δικαστήριο, ώστε η διαφορά να κριθεί «κατά τους ιερούς νόμους του έθνους». Επισυνάπτει αντίγραφα των αναφορών του, του σημειώματος του προξένου και της διαμαρτυρίας του.

«…και ας μην υποφέρη ένας ομογενής να αδικηθή με εν παρόμοιον ανήκουστον τρόπον.»Αντώνιος Π. Πόμερ
Ξέρατε ότι…

…το όνομα του αστυνόμου Πέτρου Γεωργαντόπουλου εμφανίζεται και στο 50ό επεισόδιο της σειράς; Εκεί, τον Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου, ο παραστάτης Αλμπέρτης αναφέρει τον φόνο του Κωνσταντίνου Γεωργαντόπουλου στην Τήνο από στρατιώτη της αστυνομίας.

…στα έγγραφα της εποχής η γλώσσα είναι γεμάτη ιταλικά δάνεια, από την εμπορική και δικαστική πρακτική των νησιών: «κρεδιτόρος» (δανειστής), «δεπόζιτο» (κατάθεση), «σεκουεστράτο» (δεσμευμένο), «σετέντζα» (απόφαση), «απέλο» (έφεση), «παρέρε» (γνωμοδότηση), «λεγαλιτζάτα» (επικυρωμένα);

…την ίδια χρονιά η Τήνος ζούσε και με την πανώλη, που ο Πόμερ αναφέρει από την πρώτη κιόλας γραμμή;

Με μια ματιά

Ποιος γράφει: Αντώνιος Π. Πόμερ, πληρεξούσιος της Τήνου.
Προς: τη Βουλή («Σεβαστή ημίν Ελληνική Διοίκησις»).
Πότε: Τήνος, 22 Μαΐου 1823.
Τι καταγγέλλει: μεροληπτική και βιαστική απόφαση της αστυνομίας της Τήνου σε χρηματική διαφορά.
Τι ζητά: να δεσμευτούν τα χρήματα και να κριθεί η υπόθεση από το ανώτατο δικαστήριο.

Το έγγραφο

Ολόκληρη η επιστολή, όπως τη μετέγραψε ο Ηλίας Σιγάλας:

Σεβαστή ημίν Ελληνική Διοίκησις

Επειδή και αι κατεπείγουσαι οικιακαί μου υποθέσεις, της ολεθρίου πανώλης επιπολαζούσης εις την δυστυχή νήσον μας, εβίασαν τον κάτωθεν υποκλινέστατον δούλον σας και διορισθέντα πληρεξούσιον της αυτής νήσου μας, του να βιασθώ επανακάμψαι οίκαδε και να μην αισθάνωμαι εκείνην την ευδαιμονίαν, ην πάσα φιλογενική ψυχή αισθάνεται, του να θεωρή τοιαύτα και τοιαύτα σεβαστά υποκείμενα να διοικώσι το ημέτερον ελληνικόν γένος· πλην, αν και απών, συνευδαιμονώ τούτοις και το ημέτερον μακαρίζω γένος. Φθάσας δε οίκαδε, σεβαστοί μου δεσπόται, υποκλινώς αναφέρω υμίν ότι ύστερον από τόσας άλλας καταχρήσεις ας η παρά των φατριαστών της χώρας μας νεοσυσταθείσα αστυνομία έκαμε, δι’ ας εις εν προσταλέν παρ’ εμού γράμμα προς τον ημέτερον παραστάτην κύριον Αντώνην Αλμπέρτην ανεφέρθην, δεν έλειψεν η τοιαύτη αστυνομία ποιήσαι και ταύτην δηλ. ων κάποιος Κωνσταντίνος Γεωργιάδης, Λημναίος, κρεδιτόρος γρόσια 767 λαβείν παρά τινός Τριανταφύλλου Γεωργιάδη, δια σάλδος της εν τω μεταξύ των δοσοληψίας και μη δυνάμενος λαβείν αυτά εκάλεσεν αυτόν εις την ρηθείσαν αστυνομίαν, ίνα υποχρεώση τον S. Τριαντάφυλλον δούναι αυτώ ταύτα. Ο κύριος δε Τριαντάφυλλος, ων εις των φατριαστών (διότι συζευχθήσεται μίαν των συγγενών του αυτού αστυνόμου Πέτρου Γεωργαντόπουλου), με αδίκους προφάσεις και λόγω μόνω εζήτει παρά του ρηθέντος Κωνσταντίνου γρόσια 4.000. Ενώ λοιπόν οι κύριοι αστυνόμοι έμελλον να αρχίσουν του να κρίνωση την αυτήν διαφορά, ο κύριος Κωνσταντίνος, ων βιασμένος από εμπορικάς του υποθέσεις να εκπλεύση, διότι έβλεπε ότι οι κύριοι αστυνόμοι όχι ως κριταί αλλ’ ως ίδιοι ενάγοντες εζήτουν να καταδικάσωσιν αυτόν ανεξετάστως, επαπειλούντες αυτόν και την ιδίαν ζωήν, ήλθε προς εμέ και μετά δακρύων εδιηγήσατο ταύτα πάντα. Όθεν δεν έλειψα και άκων να δεχθώ την αυτού επιτροπικήν και ως ομογενήν μου να προθυμοποιηθώ διαφενδεύσαι αυτόν, κατά δύναμιν, εις την τοιαύτην υπόθεσίν του. Οι κύριοι δε αστυνόμοι, και με όλα ταύτα, δεν εσυγχώρουν προς αυτόν την αναχώρησιν, αλλ’ εζήτουν ανεξετάστως να υποχρεώσωσιν αυτόν. Όθεν εβιάσθη ο ρηθείς Κωνσταντίνος και εδεποζιτάρισεν προς την εδώ βρεττανικήν καγκελλαρίαν γρόσια 3.999 και ούτος, δυνάμει πλέον της νόθου βρεττανικής σουδιτάντζας του, έλαβεν, αναχώρησεν. Οι κύριοι λοιπόν αστυνόμοι, από την βίαν και ταχύτητά των εις το να κρίνωσι χωρίς καν να υποχρεώσωσι τον S. Τριαντάφυλλον να δώση εγγράφως τα ζητήματά του δια να κάμη κατά τους νόμους και ο εναντίος την απολογίαν του, ως δι’ αναφοράς του ου μόνο αυτός αλλά και γω δια ζώσης φωνή; Αυτό τούτο εζήτησα, αυτοί όμως έκριναν και εξέδωκαν σετέντζαν καταδικάζοντες τον S. Κωνσταντίνον να πληρώση εις τον κύριον Τριαντάφυλλoν γρόσια 3.226. Τούτο δε εξαίφνης βλέπων εγώ και απορών εις το μέγα άδικον έγινε, δεν έλειψα εν ταυτώ εις την 23 και 25 Απριλίου με δύο αναφοράς μου να απελαρισθώ, κατά τους νόμους όλων των τακτικών βασιλειών και της Υπερτάτης Βουλής, εις το ανώτατον κριτήριον της αυτής Σεβαστής Βουλής του γένους μας, ως θεωρείτε από τας οποίας κόπιας Ν. 1 και 2 την παρούσαν μου συντροφεύω, λέγων ότι την τοιαύτην κρισολογίαν μου ζητώ να κρίνη και να αποφασίση το αυτό υπέρτατον κριτήριον, διαμαρτυρούμενος, ως θεωρείτε, να μένη το δεπόζιτον σεκουεστράτον εις την βρεττανικήν καγκελλαρίαν, σώον και ανελλιπές, μέχρι της δικαιοτάτης αποφάσεως του αυτού κριτηρίου· και παρακαλών να δοθή επί τούτω είδησις και του κυρίου Τριανταφύλλου, δια να ετοιμασθή και να ξεκινήση δια τα αυτόσε εις διάστημα ημερών 15. Οι κύριοι λοιπόν αστυνόμοι κατ’ αρχάς όχι μόνον δεν ηθέλησαν να δεχθούν τας αυτάς δικαίας αναφοράς μου και να ακολουθήσουν, ως οι νόμοι τους υποχρεώνωσι, γενόμενου απέλου, αλλ’ εβίαζαν μάλιστα και τον βρεττανικόν κόνσολον να δώση από την δεποζιτάταν σούμαν τα γρόσια 3.226 της αποφάσεώς των, ώστε ο αυτός s. κόνσολος τους εστηλίτευσε δια ραβασίου του (του οποίου κόπιαν εις 3 ευρίσκεται ενταύθα). Επομένως δε αυτοί, αντί να καθυποβάλλωσι τον S. Τριαντάφυλλον εις το να ελθή εις το αυτό υπέρτατον κριτήριον, επιμένοντες εις τον σκοπόν τους, κατά τα σημεία, ενήργησαν δια του ρηθέντος Τριανταφύλλου εις το να γενή εν παρέρε, δυνάμει ενός γράμματος ιταλιστί, του δεσπόζιτου έκαμον του ρηθέντος Κωνσταντίνου ο καντζιλλιέρης του ιδίου κονσόλου, εις το οποίον έλεγεν ότι έως εις την δικαίαν απόφασιν των αστυνόμων, να στέκωνται τα αυτά γρόσια δεποζιτάτα, και τούτο μην ηξεύρων καλώς την ιταλικήν διάλεκτον. Επάνω λοιπόν εις αυτούς τους δύο πούντους εσύνθεσαν το παρέρε και ούτως εκατεπείσθη και ο S. κόνσολος και, φοβούμενος δια την νόθον σουδιτάντζαν, έδωκε του S. Κωνσταντίνου· και δωροδοκούμενος ίσως έδωκεν εκ του ρηθέντος δεπόζιτου τα γρόσια 3.226 της καταδίκης, και μ’ όλον οπού πρώτον είχε δεχθή, ως η ρηθείσα κόπια του προς τους αστυνόμους ραβασίου του, του να σώζωνται σεκουεστράτα τα δεποζιτάτα γρόσια. Όθεν κατά χρέος μου επρετεσταρίσθηκα και εναντίον του δια κάθε δάνον, ως πληροφορηθήσεσθε παρά της περικλειομένης κόπιας Ν. 4. Προστρέχω λοιπόν εις το έλεος της Υπερτάτης και δικαιοτάτης Βουλής, ίνα εκδώση ταχείαν και σφοδράν προσταγήν δια να φυλαχθώσιν εις άσυλον τόπον μέχρι λεπτού τα παρθέντα γρόσια 3.226 από την βρεττανικήν καντζελλαρίαν, αφαιρούμενα από τον εις όποιον εδόθησαν, και ίνα φυλάττωνται μέχρι της τελείας κρίσεως και δικαίου αποφάσεώς σας· και εις τον ίδιον καιρόν, ίνα προστάξη εντόνως δια να ελθή εις τα αυτόσε ο ρηθείς Τριαντάφυλλος ή ο διορισθείς παρ’ αυτού επίτροπος και να παρρησιασθή εις το ανώτατον κριτήριον μετ’ εμού ή του επιτρόπου μου, ίνα κριθή αυτή η διαφορά κατά τους ιερούς νόμους του έθνους μου και να αποφασισθή. Ούτω δέομαι ικετικώς· και ας μην υποφέρη ένας ομογενής να αδικηθή με εν παρόμοιον ανήκουστον τρόπον. Φυλάττομαι δε εν καιρώ να παρρησιάσω τόσον τας λεγαλιτζάτας κόπιας των άνωθεν τεσσάρων συντροφευμένων, επί Ν. 1-4, όσον και εκείνας όλων των άλλων διατρεξάντων εν τω μεταξύ άττων περί ταύτης της υποθέσεως. Ζητών δε συμπαθείας δια την πολυλογίαν μου, γονυκλινώς αναπροσκυνών την ημετέραν Σεβαστήν Βουλήν του ελληνικού γένους μου, υποσημειούμαι

Εν Τήνω τη 22 Μαΐου 1823
Υποκλινέστατος και ευπειθέστατος δούλος
Αντώνιος Π. Πόμερ

Η ανάρτηση του Ηλία Σιγάλα, 53ο επεισόδιο της σειράς για την Τήνο της Παλιγγενεσίας

Πατήστε στην εικόνα για να δείτε την ανάρτηση του Ηλία Σιγάλα στο Facebook

Ευχαριστούμε θερμά τον Ηλία Σιγάλα, που με υπομονή και αγάπη αναδεικνύει, ένα ένα, τα έγγραφα της Τήνου των χρόνων του Αγώνα.

Διακόσια και κάτι χρόνια μετά, ένας Τήνιος ζητούσε από τη νέα ελληνική Διοίκηση το πιο απλό: μια δίκαιη δίκη.

Πηγές

Βουλή των Ελλήνων, «Αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας», τόμος 12ος: Τέταρτος λυτών εγγράφων Α΄ και Β΄ Βουλευτικής Περιόδου (1822–1824), Βουλευτικό Σώμα, έγγραφο 55.
Ηλίας Σιγάλας, «53. Η Τήνος κατά τους χρόνους της Ελληνικής Παλιγγενεσίας», ανάρτηση στο Facebook, 16/11/2026.
Χάρτης: «Χάρτης της νήσου Τήνου», εν Τήνω 1892 (επανέκδοση: Αδελφότης των Τηνίων εν Αθήναις, 2012).

Avatar photo

ByTinos Live TV

Η συντακτική ομάδα του Tinos LIVE TV — ειδήσεις, ρεπορτάζ, πολιτισμός και ψυχαγωγία από την Τήνο.

✦ Ρητό της ημέρας«Η ευτυχία δεν είναι κάτι έτοιμο· γεννιέται από τις δικές σου πράξεις.»— Δαλάι Λάμα